Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

EG-top kan GATT-ronde goedmaken

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

EG-top kan GATT-ronde goedmaken

Landbouw vormt groot obstakel op weg naar vrijere wereldhandel

7 minuten leestijd

APELDOORN — De weg naar een vrijere wereldhandel is er een vol hindernissen. Vorige week lukte het niet om een van de grootste obstakels, de vermindering van de landbouwsubsidies, te slechten. De strijd om de verlaging van de boerensteun gaat onverminderd voort. Over de afloop valt nog weinig te zeggen. De top van EG-leiders, die vrijdag in Rome begint, kan echter de weg wat plaveien.

GATT (Algemene Overeenkomst inzake Handel en Tarieven), die in 1947 werd opgericht om een vrije wereldhandel te bevorderen. Het in Uruguay begonnen overleg tussen 107 en diensten als telecommunicatie, vervoer en bankwezen.

„Te mager bod'

Vanaf het moment dat het overleg in Brussel begon, bleek de landbouw eigenlijk het grote struikelblok. De Europese Commissie, die de twaalf EG-lidstaten vertegenwoordigde, moest een stortvloed van kritiek verwerken van vooral de Verenigde Staten. Maar ook de Cairns-groep van veertien landbouwexporterende naties, waaronder Cana'da, Australië en Argentinië, liep te hoop tegen het „veel te magere bod" van de EG.

In het EG-voorstel, dat na zeer moeizame onderhandelingen tussen de lidstaten tot stand was gekomen, staat dat de EG bereid is de subsidies aan de boeren in tien jaar tijd (gerekend vanaf 1986) met 30 procent te verminderen. De VS en de CairnsCaims-landen echter volstrekt onvoldoende. De ontevredenheid over het EG-voorstel is volgens de Amerikaanse minister van landbouw, Yeutter, logisch, want „de helft van die 30 procent vermindering overblijft voor de komende vijf jaar. Dit stelt dus bijna niets voor. Vooral ook omdat de EG zich niet vastlegt op wat de daaropvolgende vijf jaar zal gebeuren".

Voor wat betreft de markttoegang bestaan er onoverkomelijke bezwaren tegen het voorstel van de EG tot rebalancing. Dit is het EG-voorstel tot importbeperking van graanvervangers voor veevoer ter compensatie van het verlies van interne steun voor de Europese graanboeren. Vooral Frankrijk stelde dit als keiharde voorwaarde om met het EG-voorstel in te stemmen. De Fransen vrezen anders een opstand van hun graanboeren.

Luchtvaart

Het derde kritiekpunt op het voorstel van de EG betreft de exportsubsidies. Volgens de Amerikaanse landbouwminister stelde het EG-bod op dit punt in feite niets voor. „De EG beweert dat er sprake zal zijn van enige vermindering van de exportsubsidies als gevolg van de vermindering van de interne steun, maar daarvoor bestaat geen enkele zekerheid", aldus Yeutter. De EG wilde zich bij de exportsubsidies namelijk niet op een concreet percentage vastleggen.

Maar niet alleen bij de landbouw was er sprake van grote meningsverschillen. Ook op andere belangrijke terteinen deed zich dit voor. De VS toonden zich bij voorbeeld een grote tegenstander van liberalisering van de in de VS zwaar gesubsidieerde luchtvaart, scheepvaart en basistelecommunicatie. Amerika verzet zich bovendien ook tegen het helemaal openstellen van zijn grenzen voor buitenlandse textielprodukten.

Een ander conflictpunt betrof het gebied van anti-dumping en subsidies. De VS en de EG willen nieuwe waarborgen dat zij maatregelen kunnen blijven nemen • tegen dumping door landen als Japan en Zuid-Korea. De onderhandelingen over de subsidies spitsen zich toe op de vraag welke subsidies handelverstorend zijn. Bij dit laatste komen ook milieusubsidies aan de orde. Nederland hecht eraan dat zulke subsidies worden toegestaan.

Op tafel

In het overleg vorige week probeerde de EG te voorkomen dat alle aandacht werd gericht op de landbouwsubsidies. De Gemeenschap wees met name op het belang van liberalisering van het dienstenverkeer. Maar dit kon niet voorkomen dat in Brussel de landbouwsteun toch centraal kwam te staan.

De gemoederen liepen hoog op, want de partijen wilden elkaar niets toegeven. Op de eerste drie vergaderdagen is er daardoor feitelijk niets bereikt. Pas op de voorlaatste dag kwam er enige beweging. De EGhandelsministers gaven de_EG-Commissie iets meer onderhandelingsruimte, maar binnen het EG-bod.

Er kwam toen een stuk op tafel van Mats Hellstrom, de Zweedse voorzitter van de voor de conferentie gevormde landbouwwerkgroep. Dit discussiestuk bleek tot grote woede van de VS en de Cairns-landen donderdagavond laat voor de EG onverteerbaar. „Het werd duidelijk^dat we onze tijd zaten te verspillen", was daarop de reactie van de Amerikaanse minister van landbouw, Yeutter.

De reden van die afwijzing is niet ver te zoeken: de EG zou vergaande concessies moeten doen. Hellstrom stelde voor de interne steun, de bescherming tegen buitenlandse produkten en de exportsteun in vijf jaar (vanaf 1990) met 30 procent te verlagen.

Nadat de landbouwbesprekingen waren mislukt, werden de VS-onderhandelaars in de andere werkgroepen, die toen aan de gang waren, meteen teruggetrokken. Ook de vertegenwoordigers van de Latijnsamerikaanse landen hielden het voor gezien. De EG-ministers van handel en landbouw gaven vrijdag na een spoedvergadering te kennen dat de EG bereid was verder te praten, maar niet op basis van de Hellstrompaper. Kort daarop werd de GATTvergadering geschorst.

Binnen de EG heerste verdeeldheid. Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken wilden de EG-commissarissen Andriessen en MacSharry meer armslag geven in de onderhandelingen. Vooral Frankrijk, maar ook Ierland, België en Luxemburg waren echter radicaal tegen.

Over de brug

Hoewel er vorige week geen akkoord is bereikt, is in het overleg toch wel enige vooruitgang geboekt. De EG heeft namelijk enkele concessies gedaan. Zo is de Gemeenschap bereid om haar exportsubsidies aan een maximum te binden en om haar markt open te stellen voor ten minste 3 procent van de interne consumptie. Verder is het omstreden balancingvoorstel afgezwakt. Ook de VS hebben aangegeven dat hun standpunt voor aanpassingen vatbaar is.

Het overleg is nu opgeschort. De bedoeling is dat GATT-topman Arthur Dunkel de komende weken zal proberen de partijen alsnog op één lijn te krijgen, zodat de Uruguay-ronde in januari kan worden afgerond. Alle 107 deelnemende landen zijn namelijk bereid nog een laatste poging te wagen om tot overeenstemming te komen. Daartoe wordt in Geneve, waar het hoofdkantoor van de GATT is gevestigd, ambtelijk overleg gevoerd. Maar de tijd dringt, want het Amerikaanse Congres moet voor 1 maart 1991 over een GATT-document beschikken omdat dan het mandaat van de Amerikaanse regering verloopt.

Het belang dat de Uruguay-ronde slaagt is groot, want dat zou een stimulans betekenen voor de wereldeconomie. Het besef dat er iets moet gebeuren, wordt dan ook breed onderschreven. Maar de vraag is alleen wie er als eerste over de brug komt.

Volgens de Nederlander A. de Zeeuw, voorzitter van de landbouwgroep in de GATT, zal de EG niet veel hoeven toe te geven om een compromis te bereiken op landbouwgebied. „Het voorstel van de Zweed Hellstrom, waarin staat dat de landbouwsubsidies met 30 procent moeten worden verminderd, geeft al aan dat een uiteindelijk compromis redelijk in de buurt van het EG-voorstel zal liggen", aldus De Zeeuw.

De nodige stappen

Een belangrijke aanzet tot het slagen van het GATT-overleg kan de top van de EG-leiders, die aanstaande vrijdag in Rome begint, geven. Nederland zal daar volgens staatssecretaris Van Rooy van economische zaken zeker om vragen. Van Rooy meent dat de Gemeenschap moet tonen dat „ze de moed heeft om de nodige stappen te zetten om tot een akkoord te komen". Ook Duitsland zal daarop aandringen, zo stelde de Duitse minister van economische zaken, Haussmann, want het mislukken van het overleg komt vooral omdat een enkele EG-landen hun „huiswerk niet hebben gedaan".

Of de EG-top een bijdrage zal leveren tot het slagen van de Uruguayronde zal deze week blijken. Een voorwaarde daarvoor is in ieder geval wel dat het huiswerk goed wordt gemaakt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 11 december 1990

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

EG-top kan GATT-ronde goedmaken

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 11 december 1990

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken