Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Niet het blijven van de Amerikanen, maar juist hun vertrek is hèt probleem

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Niet het blijven van de Amerikanen, maar juist hun vertrek is hèt probleem"

Prof. Bernard Lewis kijkt naar het Midden-Oosten na de tweede Golfoorlog

8 minuten leestijd

Stel dat hij weriielijic verdwijnt, 'ie behoren dan tot de mogelijke •innaars en verliezers in het Miden-Oosten. Professor Bernard Leis —een kenner van de Arabische ereld met een studie- en reiservang van meer dan een halve ïuw— maakte dezer dagen alvast in politieke begroting op van de rolfregio na Saddams definitieve itschakeling. Als Irak vrij snel verslagen ordt, bestaat er, aldus Lewis, een ïdelijke kans op het aantreden van en andere regering in Bagdad, logelijk zelfs een aanvaardbare nderhandelingspartner voor de gellieerden. Gaat de strijd echter mger duren, dan kan er voor •merika en zijn bondgenoten een tuatie ontstaan a la die van Duitsind op het eind van de Tweede /ereldoorlog. Ook onder het Ba'ath-regime is e nationale politieke elite zo rijureus uitgeroeid, dat een levensJtbaar alternatief voor Saddams ;hrikbewind moeilijk te vinden is. 1 Hitlers Derde Rijk faalde een inslag op het leven van de Führer il vochten de Duitse legers tot het ittere einde door. Uiteindelijk zet; een admiraal zijn handtekening nder de capitulatie. Tijdens een ngzaam, pijnlijk proces van bezetng èn deling kwamen nieuwe polieke leiders naar voren voor de opouw van een nieuwe Duitse staat. Maar Irak is Duitsland niet, stelt e emeritus hoogleraar van de Prin;ton Universiteit, evenmin als de iti—Saddam-coalitie de grote alliitie uit de Tweede Wereldoorlog . Het is onzeker of de huidige gelieerden eveneens een Iraakse denauer zullen zoeken en vinden, eker is daarentegen wel dat zij ;en deling van het verslagen Irak ïogen, laat staan annexatieplan;n koesteren.

,ibanon-in-het-groot
Toch is dat laatste gevaar voor agdad zeker reëel. Anders dan nden als Egypte, Iran of Turkije Irak geen oude natiestaat. Het is nieuwe staat, die de Britten oor de samenvoeging van drie jormalige Turkse provincies na de erste Wereldoorlog schiepen. De aakse samenleving is in etnisch, ïligieus en sociaal opzicht allesbeïlve homogeen. Het is derhalve ;rre van denkbeeldig dat Irak na loop van de oorlog ontaardt in ;n Libanon-in-het-groot, waar sji;ten en soennieten bloedig slaags illen raken, evenzo Arabieren en oerden alsmede de boerenbevoling tegenover de nomaden komt : staan. Voeg daar de vereffening »n oude ideologische en persoonjke rekeningen aan toe en de bin;nlandse chaos is compleet. Bij zo'n Libanees scenario zullen aks buurlanden onvermijdelijk ïtrokken raken. Iran mag dan •aag neutraal blijven, maar de re;ring van de sji'itische Islamitische epubliek kan het op een bepaald loment noodzakelijk achten tot inrventie in Irak over te gaan om ij voorbeeld de sji'itische heiligDmmen in de steden Najaf en arbala onder haar bescherming te ellen. Evenzeer kan Turkije in jt geval besluiten in het noorden m Irak in te grijpen, waar een oot deel van de bevolking van oerdische en Turkse oorsprong is 1 waar belangrijke olievelden zijn ;situeerd. Turkijes recente ophefng van de ban op het publieke geruik van de Koerdische taal is wel:ht een teken aan de wand. Al met al schetst Bernard Lewis ;n somber toekomstperspectief 3or Irak in het post-Saddam-tijd3rk. „Er bestaat dus een groot gelar van chaos voor Irak, van Libasering, mogelijk zelfs van een feilijke verdeling. Het is overigens iwaarschijnlijk dat het tot een judische verdeling zal komen, hoeel er wie weet wat van 's lands inden kan worden afgeknabbeld".

'alestijnse (mis)leiders
Ongeacht de afloop van deze olfoorlog zullen de Palestijnen ;rmoedelijk tot de verliezers betren, voorspelt Lewis. Mocht Sadim zijn „moeder van alle veldsla;n" winnen, dan zullen de Palesjnen aan zijn lijntje mogen lopen, et meer dan zijn marionetten jn. En de Iraakse despoot zal zijn alestijnse beschermelingen daarbij inzienlijk minder financieel in de atten leggen dan hun vroegere paonen in de Arabische wereld, onder Saddams medeweten en lestemming zullen Arafat en zijn awanten geen enkele operatie eer kunnen en durven uitvoeren. Delft Saddam Hoessein het onïrspit tegen de geallieerden, zo ;bben de Palestijnen door hun tole steun aan het oorlogszuchtige a'ath-regime hun meest gulle ;ldschieters —de Saoedi's, de Koeeiti's en de andere Golfheersersgen zich in het harnas gejaagd, iet dat Bernard Lewis nu verwacht dat deze Arabische donateurs van de PLO de Palestijnse zaak helemaal zullen laten vallen, maar ze zullen stellig minder gastvrij en vrijgevig zijn voor Saddams supporters.

Trefzeker legt Lewis zijn vinger op dè zere plek van de Palestijnen: „Eén van de oorzaken van de tragedie die het Palestijnse volk is overkomen, is zijn leiderschap geweest —de wijze waarop dat leiderschap is ontstaan en de wijze waarop dat leiderschap zijn macht uitoefende". Sinds de dagen van het Britse mandaatbestuur in Palestina (ruwweg de jaren 1920-1948) wordt de zaak van de Palestijnen verdedigd door een leiderschap dat zijn positie dankt aan de wrede uitschakeling van alle mogelijke rivalen. „Dat blijft waar tot op de dag van vandaag", oordeelt Lewis stellig.

Tijdens de Arabische opstand van de jaren '30 vermoordden de mannen van de moefti van Jeruzalem (een beruchte vriend van Hitler) meer Arabieren dan zij joden en Britten ombrachten. Sinds het begin van de intifada (de huidige Palestijnse opstand op de Westoever en in de Gazastrook) doodden hun opvolgers meer zogenaamde 'collaborateurs' dan Israëli's. Een veelzeggende historische parallel.

Dubbelfout

Bernard Lewis: „Men kan niet anders dan zich verbazen over de vasthoudendheid waarmee de Palestijnse leiders voortdurend de verkeerde kant kozen. Fout in dubbele zin: militair (de verliezende partij) en moreel (zij aan zij met verfoeilijke tirannieën, waarvan de nederlaag zowel een overwinning voor hun tegenstanders als voor de gehele mensheid betekende). In de Tweede Wereldoorlog was het Palestijnse leiderschap op de hand van de As-mogendheden, tijdens de Koude Oorlog van de Sowjet-Unie en nu weer Saddam Hoessein.

In de huidige Golfcrisis hadden de Palestijnse leiders heel duidelijk een Arabische optie. Ze negeerden die evenwel volkomen. Deze bewuste keuze voor de Arabische agressor Irak bergt het gevaar in zich voor de Palestijnen dat de enige stem die voor hen pretendeerde te spreken en andere geluiden zonder pardon dempte nu zelf wel eens niet gehoord zou kunnen worden.

Lewis sluit de kans niet uit dat er opnieuw een poging zal worden ondernomen het in diskrediet geraakte Palestijnse leiderschap een internationale status te verlenen. Koeltjes voegt hij daaraan toe: „Indien deze poging slaagt, (...) zal het Palestijnse volk opnieuw het kind van de rekening worden".

Zullen de Arabische leden van de anti-Saddam-coalitie de Palestijnse zaak laten varen na het verraad van hun Palestijnse beschermelingen? De Amerikaanse Midden-Oostenexpert gelooft dat zeker niet: „Zij zullen êr in Washington stellig meer aandacht voor kunnen opeisen dan in het verleden. Daar staat tegenover dat zij zich nu ook vrijer zullen voelen in het uiten van hun werkelijke gedachten over dit probleem. Hun staat van dienst kan de Palestijnen weinig hoop bieden". KOEWEIT

Alleen Jordanië, aldus Lewis, heeft de Palestijnen als gelijke burgers geaccepteerd. Elders zijn ze sinds 1948 gewoon vluchtelingen gebleven. Het is een merkwaardige paradox dat de Palestijnen die zich in de Verenigde Staten en WestEuropa vestigden na een verblijf van vijf jaar het recht hebben op het volledige burgerschap van hun gastland, terwijl hun lotgenoten in de Arabische landen, op Jordanië na, permanent daarvan zijn uitgesloten.

Positie Israël
Israels positie zal naar Lewis' verwachting zowel versterkt als verzwakt worden door het Golfconflict. Pluspunt voor de Israëli's is de verwijdering of op zijn minst de vermindering van een levensgevaarlijke militaire dreiging aan het oostelijke front. Daarnaast hebben Iraks Scud-aanvallen het land wereldwijd respect (voor de zelfbeheersing van de regering Sjamir) en sympathie (joden met gasmaskers op!) opgeleverd. „De raketten hebben parallel aan dit meeleven met de Israëli's de sympathie voor de Arabieren doen dalen, zeker na het schouwspel van juichende Palestijnen na Scud-inslagen in Tel Aviv".

Deze politieke winst van Israël is echter zowel beperkt als van voorbijgaande aard. Hij is zo weer verspeeld door zulke Sjamir-acties als de opname van een 'havik' als generaal Rehavem Zeevi in zijn kabinet. „De schande van het huidige Palestijnse leiderschap lost het Palestijnse probleem niet op. Israels invloed in Washington zal worden geconfronteerd met machtige Arabische stemmen".

Taboe nummer één

Voor Lewis staat het vast dat de tweede Golfoorlog en zijn nasleep ingrijpende veranderingen in de gehele regio zullen veroorzaken. Met zijn brute invasie van Koeweit doorbrak Saddam Hoessein twee taboes. De gevolgen van beide schendingen zullen verstrekkende en waarschijnlijk zelfs permanente consequenties hebben. Het eerste taboe dat de Iraakse despoot negeerde, was dat op oorlogvoering tussen Arabische staten.

Toegegeven, gedurende de laatste halve eeuw hebben vele spanningen en conflicten de onderlinge relaties in de Arabische wereld sterk onder druk gezet, tot zelfs op grensschermutselingen toe —bij voorbeeld tusen Algerije en Marokko, Libië en Egypte, Noord- en Zuid-Jemen—, maar tot de Koeweit-crisis van 2 augustus 1990 was er nog nooit sprake geweest van een grootscheepse overval op en bezetting en annexatie van de ene Arabische staat door een andere.

En dat alles in weerwil van het handvest van d*" VN en de bepalingen (artikel 5!) van de in Arabische ogen wellicht nog veel belangrijkere Arabische Liga. Koeweit was een vooraanstaand lid van de Liga, wat meer is, een bondgenoot en weldoener van Irak.

Saddam Hoessein mocht dan wel zijn agresie tegen het kleine buurland camoufleren met veel pan-arabische retoriek, in feite zette hij

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 27 februari 1991

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

„Niet het blijven van de Amerikanen, maar juist hun vertrek is hèt probleem

Bekijk de hele uitgave van woensdag 27 februari 1991

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken