Bekijk het origineel

Terreurbeweging Lichtend Pad staat al voor de poorten van hoofdstad Lima

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Terreurbeweging Lichtend Pad staat al voor de poorten van hoofdstad Lima

Armoede, corruptie en chaos tekenen het plaatje van Peru

7 minuten leestijd

Het eerste dat opvalt is de stilte. Mensen hurken in groepjes bij elkaar of lopen zwijgend voorbij. Het lijkt wel of ze bang zijn. De uitdrukking op de gezichten verraadt een mengeling van angst en wantrouwen. Wat moet die vreemdeling hier?!

Ik ben in het dorpje Vilcacoto, ergens in het binnenland van Peru. Tal van huizen zijn beklad met "hamer-en-sikkel"symbolen en leuzen die oproepen tot de "volksoorlog". De Nederlandse ambassade had mij twee dagen tevoren nog ernstig gewaarschuwd: „Ga er niet heen. Het is daar levensgevaarlijk. Dat is het gebied van Lichtend Pad en de guerrilla's daarvan zijn volstrekt onberekenbaar. Zes maanden geleden hebben ze in een zuidelijker gelegen streek nog twee Franse meisjes in koelen bloede neergeschoten".

Lichtend Pad, of in het Spaans "Sendero Luminoso", het zijn de "rode Khmers" van Zuid-Amerika. In de volksmond heten ze "senderistas". Een guerrillabeweging die al meer dan tien jaar het binnenland van Peru terroriseert en er een niets ontziende ideologie op nahoudt. Twintig doden hier, dertig doden daar, met de regelmaat komen berichten in de krant over moordpartijen die Lichtend Pad onder de boerenbevolking aanricht.

Dorpsplein

Ze opereren, vaak gemaskerd, in groepen. In een dorp als Vilcacoto wordt de bevolking regelmatig bevolen naar het dorpsplein te gaan. Daar moeten de bewoners de maoïstische kreten van de bewapende "senderistas" aanhoren. Wie niet gaat, wordt doodgeschoten. Dat verklaart de onheilspellende sfeer, de bijna vijandige uitdrukking op vele gezichten.

Maar Vilcacoto is er nog steeds genadig van afgekomen. De "senderistas" houden hier niet zo huis als elders. „Er zijn streken waar Lichtend Pad gematigder opereert dan elders", licht de Nederlandse zendeling Ger Prakken, die in de nabijgelegen stad Huancayo voorganger van een evangelische kerk is, toe. „Maar als ze in Peru ooit de macht zouden overnemen, moet ik hier weg".

Ook Prakken kan zich aan de bijeenkomsten op het dorpsplein niet altijd onttrekken. „Ze komen 's morgens gemaskerd en gewapend aan de deur en bevelen je naar zo'n bijeenkomst te gaan. Dat kun je niet weigeren. Je hebt te gaan met heel je gezin. Anders wordt je doodgeschoten".

Prakken, die regelmatig in door Lichtend Pad gecontroleerde gebieden reist, wordt met afschuwelijke praktijken geconfronteerd: een voorganger van een evangelische kerk die door guerrilla's in het bijzijn van zijn gemeenteleden in het voorportaal van het kerkgebouw werd opgehangen. „De mensen zijn bang, bang voor de guerrilla, maar ook voor het leger dat in zijn anti-guerrillastrategie geen enkel onderscheid lijkt te maken tussen schuldigen en onschuldigen", zegt Prakken.

Golfoorlog

Maar de "senderistas" zitten niet alleen op het platteland. Volgens een woordvoerder van de Nederlandse ambassade zijn ze nu hard bezig hun positie in een aantal arme buitenwijken van de hoofdstad Lima te consolideren. En op de universiteit van San Marcos hebben communistische guerrillabewegingen als Lichtend Pad en Tupac Amaro onder de studenten veel aanhang.

Overal op het universiteitsterrein zijn de muren met communistische propagandaleuzen beklad. In feite vindt Lichtend Pad in het ideologisch verziekte universitaire klimaat van de jaren zestig zijn oorsprong. De bakermat van de beweging is de universiteit van San Cristobal in Ayacucho, ten zuiden van Huancayo.

Met de Golfoorlog hebben Peru's guerrillabewegingen een nieuwe uitlaatklep gevonden. Die verklaarden zich onmiddellijk solidair met de Iraakse leider Saddam Hoessein. In de anderhalve week dat ik in Lima was, vonden er liefst zes aanslagen op Amerikaanse (onder andere de ambassade) of Engelse doelen plaats. Die aanslagen waren onderdeel van een wereldwijd patroon van aanslagen tegen Amerikaanse doelen, tot in de Filippijnen toe, waar afgelopen januari een bomaanslag op een Amerikaanse bibliotheek werd gepleegd. Maar uitgerekend in Lima was het aantal pro-Iraakse aanslagen het grootst. Typerend voor de kritieke veiligheidssituatie.

Krottenwijken

Rafael Torres werkt in arme krottenwijken buiten Lima. Oorspronkelijk komt hij uit Huancayo, maar hij vond het daar te onveilig en vertrok naar Lima. Hij studeerde af in de sociologie en geldt als kenner van bewegingen als Lichtend Pad. Hij laat pessimistische geluiden over de overlevingskansen van Peru horen.

„Vroeger zat Lichtend Pad vooral in het centrale bergland, maar nu zijn ze al ver in het noorden doorgedrongen, in gebieden waar ze voorheen niet zaten. Ze hebben zich ook met de cocaïnemafia ingelaten. Een machtig verbond. Sendero Luminoso heeft geen haast. Ze hebben moeilijke ogenblikken doorgemaakt, zich door terreur bij de bevolking gehaat gemaakt. Maar ze herstellen zich. Ze streven er nu naar binnen zo'n vijfjaar aan de macht te komen".

„Steeds meer boeren ontvluchten het platteland. Nu bevolken ze de krottenwijken van Lima. Lichtend Pad heeft de meest produktieve gebieden bezet. Daardoor nemen de oogsten af. Gezinnen trekken van het land weg omdat de guerrilla's de oogsten in beslag nemen. Boeren die weigerden mee te werken, werden gedood".

In de krottenwijken waar Rafael Torres werkt, is de invloed van Sendero Luminoso nog niet groot. Maar voor de toekomst vreest hij het ergst.

Soldaten

In veel dorpen op het platteland laten leger en politie zich niet zien. In Vilcacoto was er niets wat aan de autoriteiten herinnerde. Het leger heeft zich in de grote steden teruggetrokken en doet af en toe uitvallen naar dorpen die door de guerrilla worden gecontroleerd. En daar vinden dan soms bloedige moordpartijen plaats. De guerrilla's van Lichtend Pad koelen op hun beurt hun woede op elke soldaat die ze tegenkomen.

Een ooggetuige uit het stadje Huanta, even ten noorden van Ayacucho, waar Lichtend Pad vrijwel alle wegen onveilig maakt, vertelt: „Ik zat met zes afgezwaaide soldaten in een bus. Onderweg werden we door gewapende mannen van Lichtend Pad aangehouden. Die begonnen ons te ondervragen en bekeken onze papieren. Ze vroegen mij waar ik vandaan kwam en waarom ik naar Lima wilde. Daarna ondervroegen ze de afgezwaaide militairen, in welke kazerne ze hadden gezeten en wat ze van plan waren. En toen gebeurde er iets afschuwelijks: voor ieders ogen werden deze mannen doodgeschoten. Kinderen zagen hoe daar mensen lagen te bloeden, vrouwen begonnen te schreeuwen, maar de guerrilla's trokken zich nergens iets van aan. Ze deden alsof het een spel was en schreeuwden hun leuzen over de grote daden van Sendero Luminoso. Tot op de dag van heden ben ik de Heere God dankbaar dat Hij mij heeft behoed. Als ze hadden geweten dat ik voorganger in een protestantse kerk was, hadden ze ook mij afgemaakt".

Het is maar een van de vele verhalen, uit het gevaarlijke binnenland van Peru die ik onderweg oppikte. Peru staat op de rand van de afgrond, economisch en pohtiek, geteisterd niet alleen door een ernstige cholera-epidemie maar ook door een bloedige guerrilla-oorlog, waarin nietsontziende methoden worden gehanteerd.

Een van Peru's meest bekende economen, prof. dr. Adolfo Figueroa, verwijt de huidige regering „ongevoeligheid voor de sociale problemen van het land". De regering geeft absolute prioriteit aan de afbetaling van de gigantische buitenlandse schuld en heeft allerlei programma's van sociale bijstand geschrapt. Volgens prof. Figueroa vormt zo'n beleid niet alleen een voedingsbodem voor linkse guerrillabewegingen, maar ook voor de criminaliteit op straat, de talloze overvallen en diefstallen die vooral de straten van Lima onveilig maken.

Staatsgreep

Nog heeft Sendero Luminoso in Peru niet de macht overgenomen. Om dit te voorkomen zal er veel moeten veranderen. Een land dat wegzinkt in de chaos is altijd een welkome prooi voor extremisten van links of rechts. Sommigen voorspellen al een nieuwe militaire staatsgreep die orde op zaken moet stellen.

Maar of dat niet juist extreem links verder in de kaart zal spelen? Aan de machtsoverneming van de Rode Khmer in Cambodja ging het uiterst corrupte militaire regime van generaal Lon Nol vooraf. Zal iets dergelijks zich ook in Peru kunnen voltrekken?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 maart 1991

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

Terreurbeweging Lichtend Pad staat al voor de poorten van hoofdstad Lima

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 maart 1991

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

PDF Bekijken