Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Vaclav Havel, verstandig en goudeerlijk

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Vaclav Havel, verstandig en goudeerlijk

Prokop Zavodsky prijst zich gelukkig met Tsjechoslowakijes intellectuele president

6 minuten leestijd

PRAAG - Prokop Zavodsky, Tsjech van geboorte en als statisticus verbonden aan de universiteit van Praag, ontmoette ik voor het eerst tijdens de "fluwelen revolutie" van november '89. Een opgeruimde kerel, die op geestige wijze het falen van het communistische regime blootlegde. Een bewonderaar ook van 's lands bekendste dissident, de schrijver Vaclav Havel. Hoe kijkt Prokop 16 maanden later tegen président Havel aan, nu de economische moeilijkheden (prijsstijgingen) en nationalistische problemen (Slowaakse separatisten) zich voor de nieuwe, democratisch gekozen machthebbers opstapelen?

Vandaag komt president Havel voor een kort staatsbezoek in Nederland aan. Bent u tevreden over de wijze waarop hij tot nu toe zijn hoge staatsambt vervult?

„Jazeker. President Havel is nog •altijd de meest populaire politicus in Tsjechoslowakije. Dat geldt vooral voor de Tsjechische gebieden. Alle verstandige mensen zijn over hem tevreden, ofschoon je ook wel enige kritiek hoort" Van welke kant komt die kritiek?

„Oh, dat zijn ook wel burgers die achter Havel staan. Zijn persoonlijkheid kent wat minpunten". Bij voorbeeld?

„Het tijdstip van zijn bezoek aan de Slowaakse hoofdstad Bratislava vond ik niet zo gelukkig gekozen. De 14e maart is immers de verjaardag van de stichting van de Slowaakse staat in 1939, een protectoraat van Hitlers Derde Rijk. Het is jammer voor de Slowaken, maar juist deze staat was tot op heden de enige Slowaakse staat in hun hele geschiedenis! Als enige of wellicht vele Slowaken een Slowaakse staat willen gedenken, dan vieren zij eigenlijk de oprichting van een nazi-protectoraat op eigen bodem...

Juist op deze dag had natuurlijk in Bratislava een demonstratie plaats. Let wel, de enige in geheel Slowakije! Er waren ongeveer 20.000 betogers op de been. Ze schreeuwden wat leuzen tegen Havel en de Tsjechen. De president heeft na een ontmoeting met de Slowaakse regering ook deze demonstratie opgezocht. Haat, woede, gebalde vuisten waren zijn deel.

Welnu, ik vind dat bezoek aan die demonstratie een misser. Zelf heeft hij deze stap verdedigd. Ik ken echter geen ander voorbeeld van een president, die een betoging van links- of rechtsradicalen met zijn aanwezigheid vereert". Havel had dit gezelschap had moeten mijden?

„Ik vind van wel. Als hij niet was gegaan, had de pers veel en veel minder aandacht aan deze Slowaakse manifestatie besteed". Bestonden de demonstranten uit rechtsradicalen ?

„Ik zou liever willen spreken van nationalistische radicalen". Havel heeft ze ongewild aan publiciteit geholpen...

„Dat zou je inderdaad kunnen zeggen. Het incident in Bratislava maakte onze republiek te schande in de wereld. Deze misstap vermindert overigens mijn waardering -inclusief die van zeer vele Tsjechen— voor Havel als president geenszins". Zullen de Slowaken zich echt gaan afscheiden?

„Ik denk van niet. Toegegeven, het is moeilijk te zeggen hoeveel Slowaken precies een eigen staat nastreven. Ik schat zelf hun aantal op tussen de 10 en 30 procent". Kortom een minderheid.

„Het zegt genoeg dat op de verjaardag van de enige Slowaakse staat slechts één demonstratie was georganiseerd. En ook daar waren maar 20.000 mensen aanwezig. Dat is toch niet veel. Bratislava zelf telt al, naar ik meen, 400.000 inwoners". Irriteert dit Slowaakse hypernationalisme de Tsjechen?

„Ja, natuurlijk. Het duurt al zo lang. Praktisch vanaf november". Terug naar Havel. Wat waardeert u zo in zijn presidentschap?

„Een moeilijke vraag. Tientallen jaren lang werd het hoogste staatsambt in ons land niet door een grote persoonlijkheid, een echte intellectueel, bekleed. Zeker al vanaf 1948... Havel is niet alleen een verstandige intellectueel, maar evenzeer een door en door eerlijk mens". Economisch moet Tsjechoslowakije er nog helemaal bovenop komen. Hoe houdt uw gezin het hoofd boven water in deze bijzonder moeilijke overgangstijd naar een markteconomie? Is het leven voor een gezin aanzienlijk duurder geworden? „Dat kun je wel zeggen! De prijzen van leven.smiddelen zijn gemiddeld met 50 procent gestegen. De lonen zijn evenwel gelijkgebleven. We hebben nog steeds de salarissen van vijf jaar geleden. Ondertussen zijn .sommige eerste levensbehoeften vanaf januari wel in prijs verdubbeld.

Als statisticus maak ik altijd onderscheid tussen de prijzen en de kosten van levensonderhoud. Dat zijn immers aparte zaken. Sigaretten zijn bij voorbeeld niet zoveel duurder geworden. Rum ongeveer 10 procent. Echter, ik rook niet en drink heel weinig. Ik heb daarentegen wel twee kinderen en die drinken vanzelfsprekend melk, eten joghurt. De prijzen van deze produkten liggen inmiddels twee tot drie keer hoger. Mijn gezin heeft het dus wat moeilijker gekregen om de eindjes aan elkaar te knopen". Heerst er schrijnende armoede in het tegenwoordige Tsjechoslowakije?

„Er wordt in elk geval geen honger geleden. De pensioenen zijn vanaf het begin van deze maand met 10 procent opgetrokken. Dat is in feite te weinig. De gemiddelde levensstandaard is stellig gezonken in vergelijking met vorig jaar. Maar nogmaals, niemand behoeft echt honger te lijden. De werkloosheid schommelt momenteel rond de twee procent. Onder de Slowaken ligt zij wat hoger dan bij de Tsjechen". Als de ko.iten van levensonderhoud zo sterk stijgen, zullen de mensen er nog meer als normaal al het geval is graag wat bij willen verdienen. U ook?

Zavodsky lacht. „Daar kom ik weinig aan toe. Ik werk op dit ogenblik nog steeds aan mijn proefschrift. Als het beetje meezit schrijf ik van tijd tot tijd een artikel voor een vakblad. En ja, om rond te komen als gezin letten we gewoon meer op de kleintjes. Kochten we vroeger een kilo vlees voor de zondag, dan is dat nu 700 gram". Sinds de "fluwelen revolutie" is Praag bepaald geen veiliger stad geworden. De criminaliteit stijgt de pan uit. als we diverse alarmerende officiële rapporten mogen geloven. Hebt U al minder prettige ervaringen opgedaan?

Een gulle lach. „Gelukkig niet! Maar inderdaad, dat negatieve beeld klopt wel. De misdaad is waarschijn lijk verdubbeld, 's Avonds mijd ik bi voorkeur donkere straten". Zitten op uw instituut nog altijd d oude partijkader.'!?

„De meesten zijn gehandhaafd Een paar onbenullen op wetenschap pelijk gebied -onversneden commu nisten- hebben de benen genomen Alleen de domste marxisten zijn verdwenen. Trouwens, wie zouden al die honderdduizenden gecompromitteerde lieden moeten opvolgen? Hun vervangers zijn simpelweg niet voorhanden. Bovendien, wat wil je, zelfs de huidige premier Calfa was partijlid, is ook in de communistische periode kabinetslid geweest!" Met de ondergang van communistische regimes is ook het aantal politieke grappen aanzienlijk afgenomen in Oost-Europa. In Roemenie is reeds een .studie over dit fenomeen verschenen. Is Havel nooit het mikpunt?

Zavodsky is in zijn element. „Heel weinig. Ik ken er wel eentje. Havel mag dan geliefd zijn, zo niet zijn adviseurs. Er gaat een grap dat Havel president Bush van de VS ontmoet. Open spreken zij over hun zorgen. Bush zegt: Ik ben getipt dat een lid van mijii lijfwacht een verrader is. Wist ik maar wie het is!. Havel knikt meelevend: Ik heb ook discrete informatie gekregen. Slechts één van mijn raadslieden geeft werkelijk goede adviezen. Maar wie...?"

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 21 maart 1991

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Vaclav Havel, verstandig en goudeerlijk

Bekijk de hele uitgave van donderdag 21 maart 1991

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken