Bekijk het origineel

Controverse rond Stad der Vreugde

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Controverse rond Stad der Vreugde

Fihn over sloppen Calcutta veroorzaakt enorme deining in India

6 minuten leestijd

APELDOORN - In India is een fikse controverse ontstaan rondom de verfilming van een wereldberoemd boek over het sloppenieven van Calcutta. Dat zou begrijpelijk zijn als het over Salman Rushdies "Duivelsverzen" handelde. In dit geval is "De stad der vreugde" van Dominique Lapierre in het geding, een werk van, zogezegd, aangrijpend kaliber. De twistvraag luidt: Is het ethisch juist de onbarmhartige levensomstandigheden in Calcutta's sloppenwijken op het doek vast te leggen?

De Fransman Dominique Lapierre publiceerde de onderhavige novelle van pakweg 350 bladzijden in 1985. Hierin schrijft hij over een Franse priester, een jonge Amerikaanse arts, een verpleegster en een Indiase riksja-koelie die zich ongeveer tegelijkertijd vestigen in Calcutta met de levensopdracht daar te helpen, te genezen en te redden. Wie "De stad der vreugde" (nog) nooit heeft gelezen, vraagt zich natuurlijk af wat voor soort plezier er notabene in een sloppenwijk wordt gevonden. Een blik in Lapierres werk is verhelderend.

Misschien uit onwetendheid of om te provoceren noemde de eigenaar van een jutefabriek de buitenwijk van Calcutta Anand Nagar, stad der vreugde. Deze arbeidersstad groeide uit tot een stad binnen de stad.

Poel

„Ze was echter de houdster van het trieste record van het dichtbevolkste gebied ter aarde; 130.000 inwoners per km2. Er was voor deze 130.000 mensen geen enkele boom, geen vlinder — zelfs geen vogel, met uitzondering van de gieren en kraaien. „De moesson maakte de steegjes en de krotten tot één poel van modder en uitwerpselen". „Dit samenraapsel van onaanraakbaren, paria's en asocialen werd een wereld apart, waarin men als het ware buiten de wereld leefde".

Lapierre onderging er de schok van zijn leven. Toch ontdekte hij in het hart van deze onderwereld „meer liefde, meer wil tot samen delen, meer vreugde en uiteindelijk meer geluk aan dan in de meeste steden van onze rijke westerse wereld".

Het resultaat werd zwart op wit gesteld in een lofprijzing over de werkelijke groten der aarde die volledig onbekend blijven. Paul Lambert, de Franse priester, die zijn leven opoffert aan de misdeelden. De Amerikaanse arts Max die lijdenden poogt te redden, de oude handelaar uit Londen die kinderen lepralijders onderhoudt en de non Bandona die de veelzeggende (bij)naam Engel der Barmhartigheid. Tussen dit alles door loopt de rode draad van het leven van Hasari Pal, een Westbengaalse boer die het platteland noodgedwongen inruilt voor een slavenbestaan in Anand Nagar.

„Bovenal was ik getuige van de vreugde, het vertrouwen, het luisteren naar anderen, de afwezigheid van angst voor de dood en het nooit opgeven van de hoop op een menswaardiger bestaan", zei Lapierre nadat hij maandenlang had doorgebracht in het barre Calcutta.

Belediging

En nu wil de Franse filmproducer Roland Joffé dit allemaal vastleggen om miljoenen verdienen door Calcutta's ellende aan het publiek te verkopen? Dat mag niet, vindt het communistische bestuur van de stad onder leiding van de bebaarde burgemeester Jyoti Basu. Ja maar, werpt Joffé tegen, „het gaat mij er niet allesbehalve om Calcutta in een kwaad daglicht te stellen".

Inmiddels heeft ook de Indiase intelligentsia zich in de discussie gemengd. Zij wordt aangevoerd door minister van informatie en culturele zaken Budhadev Bhattacharjee en wijst de Franse filmplannen vierkant af. In Lapierres boek, zo stelt Bhattacharjee verontwaardigd, staan ten eerste al 70 tot 80 grove fouten. Verder is het boek in de ogen van de minister geschreven op „de verachtelijke en medelijdende toon van vieze kolonisten tegenover de bewoners van een arm land". "De stad der vreugde" is een belediging voor iedere zichzelf respecterende Indiër, meent Bhattacharjee.

Joffé alsook Lapierre zelf doen inmiddels hun uiterste best de eerbaarheid van hun goede bedoelingen kenbaar te maken. „Destijds had mijn boek het effect van een elektrische schok. De verfilming ervan zal werken als een katalysator op het gemoed van miljoenen mensen", aldus Lapierre. Hij is tevens met Larry Collins auteur van onder meer eenboek dat gaat over de Indiase onafhankelijkheid: "Gandhi, die nacht kwam de vrijheid", waarvan een verfilming waarschijnlijk minder strubbelingen zou hebben veroorzaakt. Lapierre, die met de revenuen van zijn bestseller onder meer een hulpfonds oprichtte ten behoeve van kinderen van lepralijders in de 'stad der vreugde', laat ook niet na de stedelijke autoriteiten erop te wijzen dat hij in bezit is van een gouden medaille die Calcutta hem ooit uitreikte. Hiermee heeft het huidige stadsbestuur echter niets van doen, werpen de regerende communisten tegen.

Tot nog toe is het touwtrekken tussen Joffé en het stadsbestuur. Probleem is dat Joffé al toestemming had van de vorige regering van premier Rajiv Gandhi. Dit bewind kwam in november '89 ten val en werd opgevolgd door het kabinet-Vishwanath Pratap Singh die regeerde met de gedoogsteun van de linkse meerderheid van West-Bangladesj. Singh regeerde elf maanden en moest plaatsmaken voor Chandra Shekhar die op 7 maart jongstleden aftrad omdat een rechtse hindoepartij haar steun introk.

Ondertussen hadden andere bewindslieden hun kans schoongezien. Zij verklaarden Joffé (lees Gandhi) de oorlog. Het is niet vleiend om Calcutta's negatieve aspecten (lees armoede) naar buiten te brengen, oordeelde men. Gandhi's belofte moet worden herroepen. Zowel de centrale regering in Delhi als de Westbengaalse autoriteiten moesten zich vervolgens naar de eis van de nieuwe machthebbers schikken.

Bekogeld

Ook op een ander front zocht woede en frustratie een uitweg. Veel inwoners van Calcutta togen uit solidariteit met de armen spontaan naar de plaats waar 200 mensen 2 maanden lang hadden gebouwd aan een tijdelijke imitatie van de stad der vreugde dat weer zal worden neergehaald in mei als de film klaar moet zijn. Midden februari kwam het tot een rel toen opgehitste demonstranten de Franse producer en diens omvangrijke gevolg belaagden en met stenen bekogelden. De situatie liep danig uit de hand en ej vielen gewonden. Joffé zag zijn produkt waarmee 20 miljoen dollar was gemoeid, in rook vervliegen. De burgemeester bleef weigeren „Calcutta drie maanden lang om te toveren in een filmstudio". ledere dag dat er niet kon worden gewerkt, kostte Joffé 100.000 dollar. Naar redelijke tevredenheid van beide partijen werd een compromis gevonden. Joffé en zijn gevolg van bijkans 2900 mensen mogen nu alleen filmen op zaterdag en zondag en tijdens vakanties, t

Maar in een stoffige stad als Calcutta waar politieke demonstraties en marsen deel uitmaken van de "couleur locale", zoals het Franse dagblad Le Monde deze week meldde, is het moeilijk te voorspellen of Joffé er werkelijk in zal slagen "De stad der vreugde" voor miljoenen 'levend' te: maken. Het leven in de 300 jaar oude| stad is, sowieso voor westerlingen,; onbevattelijk. ledere nacht slapen: hier 200.000 mensen op de stoep, i Elke morgen worden er mensen ge-j vonden die dat niet hebben over-t leefd. Hoeveel van hen zullen ooit! hebben beseft dat zij in een stad der vreugde hebben gewoond? I

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 13 april 1991

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Controverse rond Stad der Vreugde

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 13 april 1991

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken