Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Ambities Catalonië springlevend

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Ambities Catalonië springlevend

Spaanse regio bedrijft op vreedzame manier nationalistische politiek

4 minuten leestijd

APELDOORN - Het komt gezien de actuele ontwikkelingen als opmerkelijk voor wanneer militante afscheidingsbewegingen de strijdbijl begraven. Toch gebeurde dat in Spanje. De Catalaanse groep Terra Lliure kondigde aan voortaan langs vreedzame en democratische weg te proberen de onafhankelijkheid te bereiken.

Op sommige momenten wordt de Spaanse eenheid onder vuur genomen door nationalistische verlangens. In de afgelopen dagen is onder meer vaak de naam van de Basken gevallen als vergelijkingspunt met de wensen van de Slovenen en Kroaten in de Joegoslavische federatie. Dat is terecht: de Basken hebben nooit doekjes gewonden om het feit dat ze aanspraak maken op onafhankelijkheid. De bloedige acties van de militaire arm van dit nationalisme, ETA, vinden tot op de dag van vandaag doorgang in een poging zich los te wrikken van Spanje.

Catalonië is zeker zo zelfbewust als Baskenland. Naast Andalucië, Baskenland en Galicië is Catalonië een van de vier "historische" gebieden van Spanje. Zij behoren alle tot de zeventien autonome regio's die na het herstel van de democratie in 1977 zelfbestuur kregen.

Zenuwcentrum

Het nationalisme van de Catalanen wortelt in de Middeleeuwen, namelijk in het graafschap Barcelona, daar waar de Spaanse mark van Karel de Grote had gelegen, die in 914 echter werd ingelijfd bij de goederen van de emirs van Córdoba. Recenter leidde de industrialisering van Catalonië ertoe dat het zich ver verheven voelde boven het overige agrarische Spanje. Ondanks herhaaldelijke tegenslagen bleef het Catalaanse nationalisme springlevend. Het zenuwcentrum was Barcelona, het centrum van een bloeiende textielindustrie. Volgens Josep Tarradellas, die in de jaren dertig een vooraanstaande rol speelde in de Catalaanse politiek, waren de Catalanen „veel Europeser van opvatting dan de andere Spanjaarden". „De rest van Spanje", met uitzondering van het Baskenland, „verkeerde nog in de pre-industriële fase. In Catalonië had een industriële revolutie plaatsgehad, waardoor er een veriichte burgerij was gekomen die elders ontbrak, en die veel dichter bij de Franse en Engelse middenklasse stond dan bij de Castiliaanse of Andalusische heersende klassen", aldus David Mittchell in "De Spaanse Burgeroorlog". Met een beetje inlevingsvermogen kan hetzelfde citaat in de mond van Slovenen en Kroaten worden gelegd.

Catalonië riep zich net als Slovenië uit als zelfstandige republiek. Op veertien april 1931 proclameerde kolonel Francesc Macia de "republiek van Catalonië". De regeringsleiders uit Madrid kwamen vervolgens met de waarschuwing: Herroep de onafhankelijkheid, anders brengen de militairen jullie republiek om zeep. Daarop aanvaardden de Catalanen een pact voor zelfbestuur binnen Spanje. Hun republiek was drie dagen lang werkelijkheid geweest.

Compromis

Tijdens Franco's bewind werd de Catalaanse identiteit onderdrukt, maar latent bleef het nationalisme tastbaar aanwezig. Toch hadden slechts weinig Catalanen er behoefte aan hun nationalistische verlangens hoog te spelen. Zo nam Catalonië na Franco's dictatuur genoegen met de bevoegdheden van een deelregering die sinds 1980 in handen is van gematigde nationalisten.

De meeste Catalanen neigen naar het compromis en hebben de Spaanse federale structuur nooit daadwerkelijk op het spel gezet. Samenwerken, luidde het devies. Dat heeft ertoe geleid dat de Catalanen best wel wat gedaan kregen. Meer dan 40 procent van Cataloniës scholieren krijgt bij voorbeeld les in de eigen taal, het Catalaans, en leren het Castiliaans er als'vreemde'taal bij.

Na het overlijden van generaal Franco kwam het in Spanje net als na Tito's dood in Joegoslavië tot een heropleving van het nationalisme. Zo is er de geweldloze Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging Crida. Terra Lliure, wat in de Catalaanse taal Vrij Land betekent, werd aan het einde van de jaren zeventig opgericht. Volgens Spaanse autoriteiten diende de beweging ooit als een Catalaanse steungroep voor de Baskische afscheidingsbeweging ETA. Terra Lliure heeft 'maar' een dode op zijn geweten, waar de ETA sinds het begin van haar gewelddadige campagne voor een onafhankelijk Baskenland voor bijna 700 moorden verantwoordelijk wordt geacht.

De bereidheid van de Catalanen om de ETA te helpen, is gestadig afgenomen. Vooral het bloedbad in 1987 in Hipercor was hiervan de oorzaak. Bij deze aanslag op een supermarkt lieten 21 onschuldige mensen het leven. Catalaanse extremisten huiveren er sindsdien voor zich voor het ETA-karretje te laten spannen. Ook zij zijn er langzamerhand van overtuigd geraakt dat geweld averechts werkt.

"Idee"

Terra Lliure is van deze ommekeer een sprekend voorbeeld. Ze heeft besloten zich aan te sluiten bij de linkse Catalaanse partij Esquerra Republicana de Catalunya (ERC). De ERC streeft ook naar de onafhankelijkheid van de vier Catalaanse provincies, maar doet dat zonder wapens.

De Catalaanse regeringsleider is Jordi Pujol. Hij heeft altijd benadrukt dat Catalonië een "eigen natie" is, die zijn loyaliteit ten aanzien van de Spaanse staat niet ter discussie stelt. Anderzijds laat Pujol de regering in Madrid duidelijk merken dat

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 17 juli 1991

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Ambities Catalonië springlevend

Bekijk de hele uitgave van woensdag 17 juli 1991

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken