Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

"Valentijn" dankte naam aan dominee

Deel IIIin serie "Oude KPM-schepen van 'Tempo Doeloe'"

6 minuten leestijd

Niemand minder dan prins Bernhard schreef een voorwoord in deel III van de reeks "Oude KPM-schepen van 'Tempo Doeloe"'. Veel van de indrukken, opgedaan tijdens zijn reizen door de Archipel, herkende de prins in het boek. Er blijkt voor dit particuliere initiatief van kapitein Lucas Lindeboom, gezagvoerder op het m.s. "Carola Smits", belangstelling te bestaan. Uitgeverij de Maritieme Stichting "Koopvaardij historie van de Oost-Indiën" werd begin 1986 opgericht.

Kapitein Lindeboom begon een aantal jaren geleden met het schrijven van zijn boeken. Deel I verscheen in 1988. Een jaar later kwam deel II uit en eind verleden jaar deel III. De auteur kondigt intussen een volgend deel aan. Hij hoopt dat het tijdens zijn huidige verlof naar de drukker kan.

De manuscripten komen tot stand tijdens zijn vrije tijd op zee. „Niet gestoord door tv, krant of post, benut kapitein Lucas ieder vrij moment voor zijn hobby. Een reis mag meer dan 50 monotone dagen duren; het enige waar hij zich (behalve over het reilen en zeilen aan boord) zorgen over maakt, is dat zijn typemachine nukken krijgt als zijn schip een haal neemt, of als het (met 9000 ton staal) tekeergaat als een malloot met 6c slingertijd. Zijn groot verlof besteedt Lucas aan de "Maritieme Stichting" en de uitgave van zijn nieuwe boek, waarvoor lithograaf, drukker en binder tot spoed worden gemaand, omdat zijn volgende reis aanstaande is", aldus de hoofdredacteur van "De Blauwe Wimpel" op de achterflap van de uitgave.

Informatie

Ook nu geeft Lindeboom weer een beschrijving van een aantal schepen die gevaren hebben voor de KoninkUjke ZATERDAG 7 SEPTEMBER 1991 Pakketvaart Maatschappij (KPM). Naast wat algemene informatie (in noten bijzonderheden die hij boven water haalde) geeft hij ook gegevens door die hij ontving van donateurs van zijn stichting (zelfs een van 91 jaar). Vaste punten zijn meestal het verstrekken van gegevens over maten, diepgang, laadvermogen enzovoort en het doorgeven van wetenswaardigheden over de namen van de schepen.

Hij veronderstelt dat de lezers van dit boek de vorige delen in hun bezit hebben want bij verschillende beschrijvingen valt het op dat verwezen wordt naar een noot geplaatst in een van de twee eerder verschenen delen. Zelfs verwijst hij al naar de gegevens bij een foto die in deel IV geplaatst zal worden. Het oude havertkantoor met torentje te Tandjong Priok.

Rond de beschrijving van het in 1904 door de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij te Amsterdam gebouwde stoomschip "Rochussen" krijgt Lindeboom de kans om zijn mening weer te geven over de aanpak van zeeroof. Rochussen, gouverneur-generaal van 30 september 1845 tot 12 mei 1851 en van 1852 tot en met begin 1858 's Konings commissaris bij de Nederlandsche Handels Maatschappij, pakte de zeeroof dan vragen gesteld, de natie waar de zeeroof regelmatig gepleegd wordt, beantwoordt de vragen in sussende bewoordingen, waarna de rust weerkeert en men aan de wal weer lekker achteruit in de luie stoel gaat zitten en de agressieve piraterij gewoon doorgaat. De ironie van de zaak is dat zeeroof op schepen uit het Oostblok nooit voorkomt...!".

Vernoemd naar dominee

Zeeroof

Lindeboom: „Tijdens het bewind van de landvoogd Rochussen werd een eskader naar de toenmalige Spaanse Soeloeeilanden gezonden om de bevolking daar te 'tuchtigen' in verband met de door hen gepleegde zeeroof. Kijk, dat waren nog eens tijden! Als in die tijd schepen werden gemolesteerd en beroofd, nam men gewoon adequate maatregelen; men sloeg er even op los en dan was het weer een tijdje rustig in zo'n gebied".

„Als in onze tijd (dat wil zeggen de periode van 1960 tot en met 1990) ergens een zeeroof wordt gepleegd en de schepen en hun bemanningen worden gemolesteerd, zoals bij voorbeeld op de kust van Nigeria en in de Straat van Malakka vaak het geval is, waar de gewapende rovers met het stuwplan in de hand aan dek springen en dan precies die containers openbreken waar wat van hun gading in zit, dan wordt er aan de wal soms wat gemompeld en in het parlement wordt er wat vaagjes gedaan. Er worden dan waardeloze adviezen gegeven, zoals: vooral geen verzet plegen, nooit bewapend zijn en trachten je in je hut en in de verblijven te verschansen (waarmee dan wel?)".

Het stoomscheepje "Valentijn" heeft zijn naam te danken aan Frangois Valentyn, geboren in Dordrecht op 17 april 1666. „Als 18-jarige knaap deed hij met succes zijn examens voor zijn theologische studie en scheepte hij zich als predikant in op een Oostindiëvaarder die naar de Grote Oost ging. Hij was niet alleen een intellectueel man, maar ook een leergierig mens (eigenschappen die vaak hand in hand gaan) want na pas zes maanden op Amboina als prediker dienst te hebben gedaan, kon hij reeds een kerkdienst in het Maleis leiden en preekte hij ook in het Maleis".

Lindeboom vertelt ook nu weer veel wat op en aan de geïllustreerde schepen met het blote oog zo niet te zien is. Hij geeft zelf dan regelmatig aan dat hij een postzegelloep gebruikte. Hierbij dient aangetekend te worden dat hij dan de originele foto's bekeek. Het moet gezegd: de boeken gaan er steeds beter uitzien. Het drukwerk is verzorgder, ook is de kwaliteit van papier, foto's en illustraties een stuk beter. Toch is een afdruk van een foto nooit zo duidelijk als het originele exemplaar. Bepaalde zaken die de auteur noemt zijn niet of nauwelijks in het boek te herkennen. Hierbij dient er rekening mee gehouden te „Op internationaal niveau worden er worden dat het vaalj ook oudere foto's Foto Maritime Stichting zijn, die in veel gevallen toch nog behoorlijk scherp weergegeven zijn.

Epiloog

Het ging de KPM goed, aldus Lindeboom in zijn epiloog bij dit boek. Dat betekende niet dat er geen kapers op de kust waren. De Duitsers kregen steeds meer de smaak van de koloniale scheepvaart te pakken. De Australiërs bliezen in die concurrentie een heel bescheiden partijtje mee. „Behalve de Chinese reders die onder dekking van de Nederlandse vlag vanuit Indische havens opereerden, waren daar nog die Chinese reders van de muskietenvloot, die hun gammele wrakke roestbakken in Malakka, in de Straits Settlements en in Singapore geregistreerd hadden".

Lindeboom maakt zijn lezers nu al nieuwsgierig naar datgene wat deel IV te bieden heeft, want zo stelt hij: „Dat de KPM, ondanks het stelsel van de vrije zee en de vrije handel, tegen deze concurrentie opgewassen bleek te zijn, hopen wij straks in deel IV te laten zien. Want dat de schepen die als 'nieuwbouw' besteld en aangekondigd werden, goed en profijtelijk hebben gevaren, stond toen reeds als een (meer)paal boven water!"

Deel I beleefde inmiddels een herdruk en is naast deel II en III weer te koop. Ook dit derde deel is weer tweetalig: Nederlands en Engels. N.a.v. "Oude KPM-schepen van 'Tempo Doeloe"' door Lucas Lindeboom; uitg. Maritieme Stichting Koopvaardij Historie van de OostIndiën, Bilthoven, 1990; 168 blz.; prijs 35 gulden per deel, vooruit over te maken naar postbankrekening 3188 433 tnv de Stichting,. Een rok met 27plooien.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 7 september 1991

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 7 september 1991

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken