Bekijk het origineel

Or anj e boven in Portugal

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Or anj e boven in Portugal

,yöor regerende PSD kan een coalitie heel gezond zijn

7 minuten leestijd

De CDS-politicus noemt zijn partij een geestverwant van de sociaaldemocraten. Hij schroomt niet de nodige kritiek uit te oefenen op diezelfde PSD, hoewel Cavaco's beleid in grote Ujnen. zijn instemming heeft.

Portugal heeft de Oranjevrijstaat uitgeroepen. De regerende sociaal-demoeratisctie PSD hult zich in de kleur van de sinaasappel. Zij overheerst in de drie weken durende campagne, waarachter gisteren een feestelijke punt werd gezet. Vandaag gaan rond zeven miljoen stemgerechtigde Portugezen van 21 jaar en ouder in retraite. Morgen kunnen zij kiezen uit twaalf partijen, die in de run zijn om 230 zetels van het één kamer tellende parlement.

De laatste dagen werd de strijd om de gunst van de kiezer intensief gevoerd. Met lawaaiige luidsprekers op toeterende auto's strooiden bereidwillige scholieren en studenten steekpenningen uit over de gelaten massa. Shirts, stickers, pennen, vlaggen, petten en zo meer.

Ook grootmoeder van twaalf kleinkinderen, Maria Amelia (65), liet haar beslommeringen voor wat ze waren. 'Haar' premier, Cavaco Silva, moet aan de man worden gebracht en Maria Amelia doet dat belangeloos en met verve. „Hij is capabel, eerlijk en hardwerkend. Weet precies wat wij nodig hebben, want hij is in een arm gezin gebo''^" "• CAVACO SILVA

Broodmager

Wie is Anibal Cavaco Silva (52)? Deze broodmagere, gereserveerde politicus die veel lacht en nu opeens charisma uitstraalt? Hij is ex-hoogleraar in de economie en staat sedert 1985 aan de politieke top van Portugal. In 1987 won Cavaco met zijn PSD 149 van de (toen nog) 250 parlementszetels. Dat was genoeg voor een comfortabel meerderheidskabinet.

Voor het eerst sinds de instorting van het voormalige regime en de daaropvolgende Anjerrevolutie in 1974 diende een regering de vier jaar volledig uit. In die tijd voerde Cavaco een uitgesproken liberaal beleid, waarbij de Portugese economie werd verbonden aan de dynamiek van de Europese integratie.

Excessen waarin de Anjerrevolutie ontspoorde (een overmatige nationalisering) werden ongedaan gemaakt door middel van grondwetshervormingen. Bezuinigingen en privatisering kregen hun beslag. In korte periode tekenden zich in Portugal de contouren af van een westerse volwassen natie die stabiliteit. groei en internationale erkenning hoog in het vaandel draagt.

Onafhankelijk

Reorganisatie van de gehele staat, modernisering van het land, welzijnsverbetering en voorbereiding op de toekomst zijn de sleutelbegrippen uit het programmaboekje van de PSD. het politieke krachtenveld. Dat zijn onder meer de Nationale Solidariteitspartij (PSN). Deze neemt het op voor gebrekkigen en ouden van dagen. Het Linksrevolutionaire Front (FER) is met zijn ludieke grollen alleen uit op aandacht, terwijl een Atlantische partij (PDA) meer inspraak claimt voor de tot Portugal behorende eilanden(groep) Azoren en Madeira.

„Krijg ik morgen niet de door mij gewenste 50 procent of meer, dan ga ik in de oppositie", dreigt Cavaco. Dat valt overigens te bezien. „Hij verzwijgt wijselijk dat zijn partij daarover het laatste woord nog moet spreken", voegt PSDpublic-relationsmanager Luis Freitas da Costa er desgevraagd eerlijk aan toe.

Groter zijn onder andere de ooit furore makende communistische PCP. Wegens tanende belangstelling en gebrek aan glasnost werkt leider Carlos Canvalhos noodgedwongen samen met de groene PEV in een Verenigde Democratische Unie (CDU).

Niettemin geeft Luis da Costa de zittende premier het voordeel van veel twijfels. Hij speculeert er voorzichtig op dat de acht a tien procent zwevende kiezers uiteindelijk bij de sociaaldemocraten zullen terechtkomen.

Immers, bij de PSD voelt een breed pubhek zich thuis. „Het is de enige partij waarin de onafhankelijke Portugese identiteit het best tot uiting komt", benadrukt Da Costa. En dat moet gezegd. Portugal is vanouds een samenleving waar mensen het liefst bij de meerderheid horen. Dat kan een verklaringsgrond zijn waarom de PSD zo uitdijde.

Te verwachten valt dat gedesillusioneerde communisten morgen hun heil zullen zoeken bij de socialisten, wat de kans op een meerderheid voor Cavaco in het parlement zou kunnen verkleinen. In de constellatie kan evenmin worden voorbijgegaan aan de christen-democratische CDS (vier zetels). Deze partij wordt aangevoerd door Freitas do Amaral, die naar verluidt louter ambities zou koesteren voor het ietwat symbolische presidentschap van Mario Soares.

Stigma

Chantage

De PSD wordt op de voet gevolgd door de Socialistische Partij (PS), met zestig zetels in de volksvertegenwoordiging. Leider is Lissabons burgemeester Jorge Fernando Branco de Sampaio (52). Meer dan de technocraat Cavaco Silva legt Sampaio het accent op sociale thema's. Hoewel, zo fluisteren zijn tegenstanders, Sampaio er niet in is geslaagd de slums rond de hoofdstad te elimineren.

„Lariekoek", reageert CDS-politicus dr. Paulo Loundes Marques in zijn kantoor, dat uitziet op de Sio-Sebastiflokerk. „Freitas do Amaral zou zich in dat geval wel bij een grotere partij aansluiten".

In haar vroege dagen na de oprichting in 1974 kreeg de CDS het stigma mee van extreem rechts. Ze werd min of meer vereenzelvigd met het gedachtengoed van wijlen alleenheerser Salazar. In zo'n klimaat, waar je de ene hand links en de andere uiterst links noemt, wist de CDS niet het formaat van een PSD-partij te ontwikkelen", verduidelijkt Paulo Marques.

In de hun toegewezen zendtijd hekelen de socialisten de PSD met een zichtbaar welbehagen. Lokaal woordvoerder Joflo Paulo Bessa weet haarfijn

JORGE SAMPAIO Protestant
te vertellen wat de PSD fout doet. Zijn vingers tellend somt hij op: „Corruptie, chantage van de media, intimidatie van de burgers. Ze zeggen: Als u ons niet stemt, verliest u uw koelkast en uw dertiende maand. Tjsg nu zelf, dat is toch je reinste volksverlakkerij?"

Het afgelopen PSD-bewind wordt door Bessa een „negatieve culturele revolutie" genoemd. „Ons volk heeft traditionele waarden als saamhorigheid ingewisseld voor individualisme en materialisme".

Stoorzenders

Rondom de PSD en de PS fungeren enkele minipartijen als stoorzenders in

„Nog altijd is de staatsinterventie onaanvaardbaar groot. Cavaco houdt de bureaucratie in stand. Dat belemmert een snelle opname in de Europese Gemeenschap", aldus Marques, die Portugal graag ziet veranderen in een soort "nachtwakersstaat".

„Conservatief', zo noemt Marques de christelijke dimensie van de CDS, die steunt op orthodoxe rooms-katholieken alsmede evangelischen en protestanten. „Met betrekking tot vraagstukken als abortus volgen wij doorgaans de leer van de Rooms-Katholieke Kerk. CDS stemde tegen de meer liberale abortuswet die in het parlement door de PSD werd gesteund". Marques tekent hierbij aan dat de RK-Kerk in Portugal kennelijk beducht is openlijk betrokken te raken bij een zich christelijk noemende partij.

Daarentegen neigt de kerk er juist naar de regerende partij te steunen, omdat die garant staat voor orde en gezag. Tegen wil en dank moest dus de kerk 'goedkeuren' dat de PSD vóór de abortuswet stemde.

Abortus is echter geen zaak die de publieke opinie in Portugal beïnvloedt. Paulo Marques: „Portugezen zijn in naam overwegend rooms-katholiek. Als de politiek in het spel is, tonen zij zich anticlericaal. Zij hangen mijns inziens zelden een diepe persoonlijke overtuiging aan om die vervolgens uit te dragen. Niemand zal in dit land zijn stem laten leiden door morele standpunten van welke aard dan ook".

Het heeft er morgen alles van weg dat de verkiezingen worden „misbruikt als referendum over het al dan niet voortbestaan van de koninklijke positie van Cavaco Silva", schampert Paulo Marques beleefd. „Het is vóór Cavaco of na hem de zondvloed. Een ongezonde situatie". Hij hoopt van harte dat de PSD niet de alom voorspelde meerderheid behaalt in deze „ongetwijfeld voorspelde nek-aan-nek-race". Haalt Cavaco niet de legendarische streep, dan heeft hij andere partijen nodig om een coalitie te vormen. „Ook de CDS. Vandaar dat de verkiezingen van cruciaal belang zijn. Want per slot van rekening kan het geen kwaad dat de arrogantie van de PSDmacht wordt getemperd". De monarchisten hopen in Portugal een a twee zetels te winnen in het parlement. Hier een zitting van het parlement. Foto upi

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 5 oktober 1991

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Or anj e boven in Portugal

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 5 oktober 1991

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken