Bekijk het origineel

Afgetreden president probeerde Algerije naar democratie te leiden

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Afgetreden president probeerde Algerije naar democratie te leiden

Chadli's ondergang veroorzaakt door zijn eigen hervormingen

5 minuten leestijd

ALGIERS (RTR) - De Algerijnse president, Chadli Benjedid, die zaterdagavond zijn ontslag indiende, heeft geprobeerd Algerije naar de democratie te leiden, maar de ironie wil dat hij waarschijnlijk de macht had moeten overdragen aan de islamitische fundamentalisten.

Toen hij ontslag nam, leek de kans de kans groot dat de eerste vrije parlementsverkiezingen, die donderdag met een tweede ronde beëindigd zouden worden, wel eens de laatste zouden kunnen zijn. Het FIS, dat de verkiezingen zo goed als zeker zal winnen, heeft de democratie niet hoog in het vaandel staan.

Chadli (62) is sinds 1978 president en een voormalig kolonel van de regerende eenheidspartij FLN. Die partij is sinds de onafhankelijkheid van Frankrijk in 1962 alleen aan de macht.

Het fundamentalistische islamitisch reddingsfront (FIS) dreigt de positie van het FLN te breken. Het FIS won bij de eerste ronde van de parlementsverkiezingen in december 188 zetels en heeft komende donderdag aan 28 zetels genoeg om een absolute meerderheid in het parlement te behalen. Het FLN, dat er niet populairder op is geworden na de vele rellen die sinds 1988 in Algerije uitbraken, kon daar weinig tegenover stellen: negentien parlementszetels in de eerste ronde.

In zijn ontslagbrief zei Chadh zaterdag dat de situatie waarin Algerije zich momenteel bevindt, „een zware verantwoordelijkheid is, die ik niet kan accepteren". Op dat moment was het nog niet duidelijk of de tweede ronde van de verkiezingen ook door zou gaan en de vestiging van een islamitische staat, zoals FIS die voorstaat, via de stembus gelegitimeerd zou worden.

„Geconfronteerd met deze dramatische situatie, heb ik diep nagedacht en ben ik tot de conclusie gekomen dat ik mijn functie niet kan voortzetten", zei de president, die tevens opperbevelhebber van de strijdkrachten was.

Buitenstaander

Chadli was een buitenstaander, die door het leger werd gekozen om president Houari Boumédienne (19651978) op te volgen. De voormalige kolonel bewees een bekwaam politicus te zijn. Hij wees het dogmatische socialisme, dat in de rijen van het FLN grote aanhang had, af als een mogelijk antwoord om de economische crisis op te lossen waardoor Algerije was getroffen toen de olieprijzen daalden.

Het FLN werd in 1988 geconfronteerd met onlusten op grote schaal. Vooral jongeren uitten hun ongenoegen over de grote werkloosheid in het land en het onvermogen van het regime daar iets aan te doen. Chadli zette het leger in tegen de demonstranten, maar beloofde tegelijkertijd economische en politieke hervormingen door te voeren en meer vrijheden toe te staan. Politieke waarnemers zeiden dat de onlusten tegen het politieke systeem van Algerije gekeerd waren en niet tegen de president persoonlijk.

Zij zeggen dat hij de mogelijkheid aangreep om veranderingen door te voeren die enkele jaren geleden nog ondenkbaar waren geweest. In december 1988 werd hij voor een derde termijn herkozen met 81 procent van de stemmen. Na zijn herverkiezing veranderde Chadh de machtsstructuren in zijn land, waardoor de regering verantwoording moest afleggen over het gevoerde beleid aan het parlement, in plaats van aan het FLN.

Grondwet

Een nieuwe grondwet, in een referendum in februari 1989 goedgekeurd door 73 procent van de bevolking van het 25 miljoen inwoners tellende land, liet de toewijding van de staat aan het socialisme vallen. Ook niet-socialistische partijen waren voortaan toegestaan.

Maar Chadh's hoop om een seculaire en liberale democratie tot stand te brengen werd al snel de bodem ingeslagen. Fundamentahsten boekten bij de gemeenteraadsverkiezingen in juni goede resultaten: meer dan de helft van de zetels ging naar het FIS.

Hij lanceerde plannen voor parlementsverkiezingen, maar werd in juni 1991 gedwongen ze uit te stellen toen protesten van fundamentalisten tegen de nieuwe kieswet uitdraaiden op nieuwe rellen en de roep van de fundamentahsten om een islamitische staat. Terwijl hun leiders in de gevangenis verbleven dreigden de fundamentahsten tot op het allerlaatste moment de eerste ronde van de parlementsverkiezingen te boycotten.

Meer dan 40 procent van de Algerijnen ging in december niet naar de stembus. Ze ontwaakten in het besef dat een kwart van de kiezers het FIS een niet meer te achterhalen voorsprong op het FLN had gegeven.

Carrière

Chadh werd geboren op 14 april 1929 in Boueldja, in het oosten van Algerije. Hij groeide op in een boerengezin dat er traditionele islamitische waarden en normen op na hield. Enkele maanden na het uitbreken van de bevrijdingsoorlog tegen de Fransen, in november 1954, sloot hij zich bij anti-Franse guerrillagroepen aan. In 1960 was hij inmiddels bataljonscommandant geworden en korte tijd later werd Chadh lid van de generale staf van het geregelde Algerijnse leger, dat in Tunesië gelegerd was en waarvan kolonel Boumédienne bevelhebber was.

In 1965, drie jaar na de onafhankelijkheid van Algerije in 1962, nam Chadh deel aan de staatsgreep tegen de sterke man van Algerije, Ben Bella. Over zijn privé-leven is weinig bekend, behalve dat hij vijf keer een pelgrimstocht naar Mekka heeft gemaakt, getrouwd is en vijf kinderen heeft.

Ook zou de zaterdagavond afgetreden Algerijnse president een hartstochtelijk kaartspeler zijn en af en toe genieten van een Cubaanse sigaar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 13 januari 1992

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Afgetreden president probeerde Algerije naar democratie te leiden

Bekijk de hele uitgave van maandag 13 januari 1992

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken