Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Het wordt spannend voor de boeren

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Het wordt spannend voor de boeren

Doornbos stoort zich aan het geklungel van de Europese landbouwministers

11 minuten leestijd

Voor de boeren wordt het spannend. Over hun rug probeert de EG-commissaris van landbouw, MacSharry, zijn drastische hervorming van het landbouwbeleid door te drukken. De kritiek op hem is dan ook niet van de lucht. „MacSharry is aan drie oren doof en doet loze beloften". Maar ook het „gekakel" van de EG-landbouwministers is de boeren een doorn in het oog.

Aanstaande maandag en dinsdag vergaderen de EG-ministers van landbouw voor de zoveelste keer over de plannen van de Ier MacSharry om het landbouwbeleid in de Europese Gemeenschap drastisch te veranderen. De kern van zijn plannen is dat hij de prijzen van produkten als graan en melk sterk wil verlagen en de produktie van deze produkten wil beheersen. Om de boeren te compenseren voor deze ingrijpende maatregelen wil MacSharry hen een inkomenstoeslag geven.

Al ruim een halfjaar wordt er door de landbouwministers van de lidstaten gepraat over de voorstellen van MacSharry zonder dat ze het eens kunnen worden. Daarom wil de landbouwcommissaris volgende week op de vergadering knopen doorhakken. Maar in hoeverre dit lukt is de vraag, want de tegenstand wordt groter. Tegen de plannen bestaat in steeds meer lidstaten, waaronder Nederland, groot verzet. Niet alleen omdat ze te duur zijn, maar ook omdat ze bovenal zo slecht zijn voor de agrarische sector, zo stelt G. J. Doornbos, de vertegenwoordiger van de Nederlandse boeren in Brussel.

Doornbos is vice-voorzitter van de overkoepelende Europese boerenorganisatie COPA en voorzitter van de Christelijke Boeren- en Tuindersbond (CBTB). Hij zit in de COPA namens de Nederlandse boerenorganisaties.

Gelanceerd

Ondanks de grote meningsverschillen over de MacSharry-plannen is men het in de Europese Gemeenschap wel eens over het feit dat het beleid voor de tien miljoen boeren moet worden aangepast, want alle lidstaten vinden dat de landbouwuitgaven niet verder mogen stijgen. Van de totale EG-begroting gaat in 1992 152 miljard gulden (55 procent) naar de landbouw. Dit percentage wil men verlagen, omdat de Gemeenschap een deel van het geld wil gebruiken voor andere belangrijke zaken, zoals het stimuleren van de economische ontwikkelingen in Oost- Europa en Zuid-Europa.

Een andere belangrijke reden om het EG-landbouwbeleid aan te pakken vormen de exportsubsidies. Een aanzienlijk deel van de landbouwuitgaven wordt namelijk besteed aan subsidies om de steeds groter wordende overschotten in de Gemeenschap af te zetten op de wereldmarkt. Deze subsidies zijn nodig, omdat in de EG de prijzen van produkten als graan en melk veel hoger liggen dan ; op de wereldmarkt. Om deze produkten toch buiten de EG te kunnen verkopen, moeten er forse subsidies worden verstrekt.

In een poging om de landbouwuitgaven te verlagen en bovendien de overschotten te verminderen heeft commissaris MacSharry medio vorig jaar zijn voorstel gelanceerd. Hij stelde toen dat zijn plannen uiteindelijk tot een besparing zouden leiden van zo'n 6,7 miljard gulden.

Verpaupering

Het plan van MacSharry kreeg aanvankelijk van verschillende lidstaten het voordeel van de twijfel. Doornbos: „Het systeem van inkomenstoeslagen sprak met name landen aan waar de landbouw niet zo efficiënt produceert, zoals Duitsland, Spanje en Portugal. Want dank zij zo'n systeem zouden de veelal kleine landbouwbedrijven in deze landen in stand kunnen worden gehouden. Men hecht aan het handhaven van de boerderijen veel waarde omdat daardoor de leegloop en verpaupering van het platteland kan worden tegengegaan".

Maar lang niet alle landen zijn het eens met de voorstellen van MacSharry. Met name landen met een efficiënt producerende landbouw, zoals Nederland, Denemarken en Groot-Brittannië, keerden zich tegen het plan. Deze landen vinden dat de landbouw als een 'normale' economische sector moet functioneren. Dit wil zeggen: dat de boeren zelf hun brood moeten verdienen en dat hun inkomen niet op peil moet worden gehouden met inkomenstoeslagen.

Minister Bukman van landbouw gaf deze week op een bijeenkomst duidelijk aan dat hij niets ziet in het systeem van inkomenstoeslagen. „De landbouw is dan geen gewone economische sector meer, maar wordt een soort reservaat, dat wordt afgeschermd van de buitenwereld. Daar moeten we niet naartoe".

Oude kangoeroe

Doornbos is het van harte met de opstelling van Bukman eens. De CBTBvoorzitter kwalificeert de plannen om de boeren inkomenstoeslagen te geven (gezien de financiële problemen in de EG) als „loze beloften". „De landbouwcommissaris roept wel hard dat wij ons niet bang hoeven te maken voor die inkomenstoeslagen, maar daar geloven wij geen barst van. MacSharry lijkt bij zijn ingrijpende voorstellen voor de hervorming van het landbouwbeleid wel op een oude kangoeroe: hij neemt grote sprongen, maar met niks in de buidel".

Volgens Doornbos is het zelfs gevaarlijk als boeren afhankelijk worden van inkomenstoeslagen, die door de overheden betaald moeten worden. „Op lange termijn is het niet mogelijk om een bepaalde sector met steun van de overheid overeind te houden, want ook andere groepen in de samenleving zullen dan een beroep gaan doen op meer steun. Dat kan een overheid niet betalen en het gevolg is dan dat de inkomenstoeslagen sterk onder druk komen te staan. Het is voor de boeren daarom het beste als er wordt gekozen voor een beleid waarin de landbouw als een economische sector wordt beschouwd".

Bukman somde deze week nog een aantal bezwaren op tegen de MacSharryplannen. „De inkomenstoeslagen maken de landbouw nog bureaucratischer, nog ingewikkelder, nog kunstmatiger en nog verder verwijderd van normale economische wetten. En daarbij komt dat het nog maar de vraag is of zo'n systeem met toeslagen wel goed te controleren is en of het niet makkelijk aanleiding geeft tot fraude", aldus de bewindsman.

Twee kampen

Landen als Nederland, Groot-Brittannië en ook Frankrijk willen dat er in plaats van het MacSharry-voorstel een beleid komt waarbij de landbouwuitgaven worden verlaagd door de prijssteun van produkten als graan en melk geleidelijk te verminderen. Hierdoor komen de prijzen in de EG meer op het niveau van de wereldmarkt te liggen. Landbouwbedrijven die daardoor in de problemen komen, kunnen kiezen tussen tijdelijke steun voor de herstructurering van het bedrijf, zodat het weer een goed toekomstperspectief krijgt, of een beëindigingsregeling om te stoppen. Een voordeel van dit plan is dat het goedkoper is dan dat van MacSharry.

Een zeer belangrijk argument in de strijd van deze landen tegen de plannen van MacSharry is het kostenplaatje. Ondanks de bewering van de commissaris dat zijn plannen leiden tot lagere uitgaven blijkt uit nieuwe berekeningen dat ze leiden tot extra kosten, die worden geschat op ruim twintig miljard gulden.

Chantage

Nu de nadelen van de MacSharry-plannen steeds meer openbaar komen, neemt de kritiek toe. Of zoals Bukman stelt: „Aanvankelijk kregen de voorstellen van veel lidstaten het voordeel van de twijfel, maar nu wordt steeds meer getwijfeld aan het voordeel". Er is in de EG sprake van twee kampen, namelijk enerzijds de landen die het landbouwbeleid zien als plattelandsbeleid en anderzijds de landen die de landbouw als een normale economische sector zien.

MacSharry zit als gevolg van de onenigheid met een patstelling. Maandenlange discussies tussen de landbouwministers hebben niets opgeleverd. Als oplossing wil hij volgende week maandag en dinsdag, als de ministers weer bijeenkomen, een beslissing forceren, aldus een woordvoerder in Brussel.

De Portugese voorzitter van de raad van landbouwministers, Cunha, en MacSharry willen de ministers een compromis voorleggen. Als er dan geen akkoord komt over het MacSharry-plan wil de Europese Commissie de onwil van de ministers afstraffen. De Commissie heeft gedreigd om in de prijsvoorstellen voor het komende oogstjaar, die half maart worden gepresenteerd, wel de lagere prijzen en een quotumkorting op te nemen, maar niet de toeslagen uit de schatkist voor de boeren.

Of MacSharry er volgende week in slaagt om de ministers echt op een lijn te krijgen, wordt sterk betwijfeld. De verdeeldheid is immers groot.j Als het niet lukt, zou Doornbos het chantage van de landbouwcommissaris vinden indien hij de prijzen als straf sterk zou verlagen. „De boeren kunnen er immers toch niets aan doen als de ministers geen akkoord bereiken? MacSharry probeert hier over de rag van de boeren de ministers onder druk te zetten en dat vind ik zeer verwerpelijk".

Heftig geprotesteerd

Minister Bukman denkt overigens niet dat er volgende week overeenstemming wordt bereikt over het MacSharry-plan. De bewindsman verwacht eerder dat de discussies nog maanden in beslag zullen nemen, omdat eerst de al jaren slepende GATT-onderhandelingen moeten worden afgerond voordat er overeenstemming over de voorstellen van de commissaris kan worden bereikt.

In het kader van de GATT (Algemene Overeenkomst inzake Tarieven en Handel) wordt door 108 landen onderhandeld over het wegnemen van de vele handelsbelemmeringen in de wereld. Een van de terreinen waarop dit moet gebeuren is de landbouw, want bijna alle landen steunen hun eigen produktie door buitenlandse produkten te weren met behulp van bij voorbeeld importheffingen, of het geven van steun aan hun eigen produkten bij de export.

Het GATT-overleg voor de landbouw had eigenlijk eind 1990 moeten worden afgerond, maar door grote Amerikaans- Europese meningsverschillen lukte dat niet. De VS willen de landbouwhandel sterk liberaliseren door de steun drastisch te verminderen, maar de EG wil alleen akkoord gaan met minder vergaande maatregelen. Door de Europese boeren is heftig geprotesteerd tegen een grote verlaging van de steun. Ook hun collega's in landen als de VS en Canada willen dit overigens niet.

In de GATT-opstelling van de EG zijn dezelfde twee kampen te onderscheiden als bij de kritiek op het MacSharry-plan. Landen als Duitsland willen met de liberaUsering veel minder ver gaan dan landen als Nederland en Frankrijk. Op zich is dat niet vreemd, want deze laatste landen exporteren veel landbouwprodukten; zij zijn dus sterk gebaat bij minder handelsbeleinnieringen.

Dat Nederland als derde grootste exporteur van landbouwprodukten in de wereld voor dit beleid kiest, zal geen verbazing wekken. Nederland voerde in 1989 voor een bedrag van 54 miljard gulden aan landbouwprodukten uit. Dat was 60 procent van de landbouwproduktie en bijna een kwart van de totale Nederlandse uitvoer. Van de uitvoer gaat zo'n 75 procent naar de andere EG-landen en de rest wordt elders ter wereld afgezet.

Grote bezwaren

Bukman wil eerst een GATT-akkoord sluiten, want dit kan dan in zijn ogen het handvat zijn om de discussie over het EG-landbouwbeleid te versnellen. MacSharry wil in tegenstelling tot Bukman echter eerst overeenstemming in de EG bereiken over zijn plan, omdat de Gemeenschap volgens hem dan sterker staat in de GATT-onderhandelingen.

De tijd dringt echter voor MacSharry, want in een poging om alsnog een GATT-akkoord te bereiken is er een compromis door GATT-topman Dunkel op tafel gelegd, waar alle partijen voor 1 maart op moesten reageren. Hoewel de EG deze datum niet haalt, verwacht men dat het ook nog wel goed is als de EGreactie iets later komt. Vandaar dat MacSharry haast heeft en snel een beslissing wil forceren over zijn hervormingsplan. De commissaris wil dat plan namelijk inbrengen in het GATT-overleg.

Dunkel heeft duidelijk gemaakt dat hij de onderhandelingen rond Pasen wil afronden. Alom wordt echter sterk getwijfeld of dit wordt gehaald, want de tegenstellingen blijven erg groot. De EG heeft het Dunkel-akkoord, waarin wordt voorgesteld om de geldsteun met 36 procent te verminderen en de volume van de export (in kilo' s) met 24 procent, al onaanvaardbaar genoemd, omdat het te veel op Amerikaanse leest is geschoeid.

Vooral de inkrimping van het volume van de export stuit op grote bezwaren. Ook Nederland moet er niets van weten, want een derde deel van de export van de EG-zuivelprodukten komt uit ons land. Een inkrimping met 24 procent zou dan ook ingrijpende gevolgen hebben.

Nooit een ei

Bukman hecht er grote waarde aan dat er eerst een GATT-akkoord tot stand komt, voordat de hervormingen van het EG-landbouwbeleid worden ingevuld. Doornbos is het hier grotendeels mee eens. Maar hij wijst er wel op dat zowel in de EG als in de GATT eerst de fundamentele vraag moet worden beantwoord waar men in de wereld met het landbouwbeleid naartoe wil. „Ziet men de landbouw als een economische sector of moet de landbouw een onderdeel worden van het plattelandsbeleid?"

Dat de EG-landbouwministers er maar niet in slagen om het eens te worden over de fundamentele vraag waar het met de landbouw naartoe moet, stoort de CBTBvoorzitter erg. „Het is weer het gebruikelijke geklungel. De EG weet niet wat ze wil, omdat ze intern verdeeld is. De bijeenkomsten van de landbouwministers lijken wat dat betreft net op een hok vol kakelende kippen die nooit een ei leggen".

De grote meningsverschillen komen volgens Doornbos ook door het gedrag van MacSharry zelf. „Deze man luistert niet naar je. Hij draait overal net als een grammofoonplaat hetzelfde verhaal af, zonder te luisteren of anderen ook nog wat zinnigs te zeggen hebben. Hij is wat dat betreft aan drie oren doof. Als hij eens op de argumenten van anderen zou letten, waren we nu wellicht verder geweest".

Kool en geit

Hoe het EG-landbouwbeleid er in de toekomst zal gaan uitzien, blijft voorlopig nog onduidelijk. Misschien dat er volgende week iets meer helderheid komt. Doornbos hoopt op een keuze voor de landbouw als een economische sector. Bukman verwacht echter dat het uiteindelijk wel een mix zal worden van de beide stromingen in de EG.

Doornbos vreest dat Bukman gelijk krijgt, hoewel hij met „zo'n verwaterd compromis" absoluut niet blij zal zijn. „Men heeft dan de kool en de geit gespaard en zogenaamd iedereen gelukkig gemaakt, maar in dat geval ontbreekt voor de boeren een duidelijke blik op de toekomst, terwijl ze dat juist nodig hebben".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 29 februari 1992

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Het wordt spannend voor de boeren

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 29 februari 1992

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken