Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Kunstgrepen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Kunstgrepen

4 minuten leestijd

De-Mérode-geit

Het Veluwse dorp Eerbeek had vóór de oorlog enkele belangrijke kunstenaars als inwoners, al werd het daarmee geen kunstenaarskolonie zoals Bergen en Laren (NH). Die 'inwijkelingen' waren de protestantse dichterschrijver Willem de Mérode en de kunstschilder Jan Mankes, wiens vrouw Anna Zernike de eerste vrouwelijke predikant van ons land was. Eerbeek had nog steeds geen gedenkteken voor de dichter en de schilder, hoezeer de biograaf van De Mérode, Hans Werkman, en anderen daarvoor ook ijverden. Jan Mankes, op 15 augustus 1889 geboren in Meppel, overleed in Eerbeek op 23 april 1920. Hij was een dromerig en verfijnd melancholiek schilder en graficus, die ook veel houtsneden, litho's, etsen en drögenaald-prenten vervaardigde. Zijn schilderijen -veelal op klein formaat en in tere, vlakke tinten- beelden met name dieren, stillevens, landschappen en (zelf-) portretten uit. De Mérode (geboren in het Groningse Spijk op 2 sept. 1887) leefde sinds 1925 als ambteloos burger op de boerderij van Juffrouw Doom aan de Ringlaan in Eerbeek. Hij overleed hier op 22 mei 1939 en ligt op het dorpskerkhof van Eerbeek begraven pal naast Jan en diens vrouw Anna Mankes.

Mankes-geit

De boerderij waar De Mérode woonde, staat er nog, maar is recent ingesloten door een nieuwe woonwijk, die van het mooie landelijke dorp, dat de schilder en de dichter kenden en dat hen inspireerde, niets overliet. De gemeente Brummen, waartoe het papierfabriekendorp Eerbeek behoort, was kennelijk niet zó in cultuur geïnteresseerd, dat er namens B & W waardige gedenktekens werden geplaatst voor beide kunstenaars van naam. Misschien omdat ze oorspronkelijk niet uit het Eerbeekse stamden? In elk geval moest een particulier, de in Brummen woonachtige Leen van Weelden, uiteindelijk de doorslag geven.

Nu wordt er op de sterfdag van De Mérode een standbeeld onthuld. Niet voor de dichter alleen, maar -hoe zuinig zijn we!- voor dichter èn kunstenaar in één ontwerp. Dat zit zo. Van Weelden, nauw verbonden met de Gelderse cultuur, is ook geestdriftig amateur-drukker. En Jan Mankes schilderde, naast genoemde onderwerpen, graag geiten en hun jongen. Zo graag en knap, dat hij de bijnaam van "de geitenschilder" kreeg. In 1989 was het een eeuw geleden dat Jan Mankes ter wereld kwam. Toen richtte Van Weelden zijn uitgeverijtje De Geitenpers op en een van zij n uitgeefdaden was een boekj e met gedichten van De Mérode en schilderijen van Mankes. Het vignet van de uitgeverij werd twee geitjes.

Geit en vers

Leen van Weelden gaf de aanzet voor een Mankes-monument(je) in Eerbeek en nu komt het eindelijk tot stand. Maar meer dan één 'standbeeld' voor beide in Eerbeek begraven kunstenaars was niet haalbaar. Er komt een 65 cm hoge bronzen geit op een 1,27 meter hoge sokkel. Op die sokkel de tekst van een vierregelig vers van De Mérode, geschreven voor Jan Mankes. Positiefis wel dat Eerbeek eindelijk iets doet voor twee 'grote zonen'. Maar negatief dat het alleen op déze wijze (b) lijkt te kunnen. Alsof de woord- èn de beeldkunstenaar niet elk afzonderlijk een gedenkteken zouden verdienen, naast een De Mérodelaan.

Enfin, de Brummense beeldhouwster Marijke Ladage heeft de Geit gemaakt. Het beest komt aan de Derickxkamp bij bejaardencentrum De Beekwal en het Tjark Rikscentrum. Burgemeester Verspuy van Brummen en de Gelderse gedeputeerde Louppen zullen het op vrijdag de 22e onthullen. De kosten worden mede gedragen door het bedrijfsleven -zeg maar de papierfabrieken; die hebben althans banden met een schrijver, die niet buiten (bedrukt) papier kan- en de provincie Gelderland. Ladage nam als model zowel een door Jan Mankes geschilderde geit uit het Arnhems Gemeentemuseum als een van de geiten in haar tuin, Noor.

Dichter-koe

Of de geit op een voetstuk een waardig monument is voor een christendichter moet worden afgewacht.

Niet ieder die het beest straks ziet, zal zich de markante 'kop' van De Mérode, zo uitstekend in steen of brons uit te houwen, te binnen brengen. En de voorbijganger die niet echt veel van kunst en letteren en lokale historie weet, zal nauwelijks kunnen beseffen dat hiermee een schilder en een dichter geëerd worden. Gerrit Achterberg schreef het beroemde "De dichter is een koe". Anderen zullen sommige auteurs misschien wel een zwijn vinden. Maar De Mérode als geit, dat lijkt me geen écht hoge waardering!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 8 mei 1992

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Kunstgrepen

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 8 mei 1992

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken