Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Seer schandelijck beworpen met een groote tobbe menschen-dreck

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

„Seer schandelijck beworpen met een groote tobbe menschen-dreck"

Contraremonstranten kraakten 375 jaar geleden Haagse Kloosterkerk

4 minuten leestijd

DEN HAAG - Zware ijzeren kogels worden de kerk uitgesleept. Het is vredestijd, maar wapentuig wordt de Kloosterkerk uitgewerkt. Het voormalige klooster, dat in gebruik is als wapenopslag en geschutsgieterij, wordt ontruimd. De contraremonstranten willen een ander kerkgebouw, hun gemeente is veel te groot voor de hun toegewezen Gasthuiskerk. Op 9 juli 1617, nu 375 jaar geleden, kraakten de contraremonstranten de Haagse Kloosterkerk.

"Gommer en Armijn te Hoof/ dongen om het recht geloof, zo dichtte Joost van den Vondel. Hij heeft het over de strijd tussen de remonstranten en de contraremonstranten. Deze godsdienststrijd werd ten slotte in het voordeel van laatstgenoemde groep beslist. Op de Dordtse Synode van 1618 en 1619 „aenbad elck Gommers Pop en Armijn die kreegh de schop", aldus de dichter.

Gommer en Armijn waren de hoogleraren Franciscus Gomarus en Jacobus Arminius. Het godsdienstconflict spitste zich rondom hun persoon toe. Arminius behoorde tot de kring van de remonstranten. Hun ideeën zijn vastgelegd in een remonstrantie aan de Staten van Holland. Daarin staan vijf punten. De opvallendste punten zijn een verkiezing vanwege geloof en de kracht van de verdorven wil ten goede. De tegenstanders van deze remonstrantie dienden vervolgens een contraremonstrantie in.

Haagse dominees

Aan de kant van de remonstranten stond de Haagse predikant Wtenbogaert. Zijn collega Rosaeus weersprak hem. In hun preken trokken de beide woordverkondigers fel van leer tegen elkaar.

De predikanten werd het zwijgen opgelegd ten aanzien van bekende geschilpunten. Dit gebeurde door de uitvaardiging van de "Resolutie tot den vrede der kercken", in 1614 door de Staten van Holland. De Staat verbood dus ook om over de predestinatie te prediken.

Wel konden er toespelingen worden gemaakt. Zo sprak Rosaeus van de kansel dat er in de gemeente dwaalleraren waren, „stichters van nieuwe leeringen, ende sware Wolven die de Cudde niet en spaerden". Daarbij sprak hij niet van „Turksche ende Antichristische, maer onder ons". Voor Wtenbogaert raakte de maat vol. Hij greep in. Vanaf de preekstoel wilde hij duidelijk maken wat hij beleed, dan kon de gemeente zelf oordelen. Bespotting bleef hem niet bespaard. „De deure van mijn Huys wierd seer schandelijck beworpen met een groote tobbe menschen-dreck/ soo datmen de Straet nauwelijcx gebruyken konde van wegen de stanck".

Bierbrouwerij

Rosaeus werd in 1616 geschorst. Gelukkig voor hem, was hij tevens arts. Eerder al, op tweede kerstdag 1613, was hij zo druk aan het dokteren, dat hij zijn preekbeurt vergat. Mevrouw Rosaeus zette zich ook in voor het gezinsinkomen, zij had een bierbrouwerij.

Een jaar later, in 1617, werd de "Scherpe Resolutie" uitgevaardigd, het houden van een nationale synode werd verboden.

Prins Maurits greep vervolgens in om de eenheid van de republiek te redden, hij verzette de wet en de synode van Dordrecht kon bijeen worden geroepen. Nog steeds worden de daar opgestelde Dordtse Leerregels of de vijf artikelen tegen de remonstranten gebruikt.

Aftocht

De Kloosterkerk werd tussen 1397 en 1403 gebouwd en behoorde aan het klooster der dominicanen. De echtgenote van graaf Albrecht van Beieren, Margaretha van Kleef, was de stichtster ervan. Het klooster was gebouwd in de stijl van de late gotiek. Tijdens de beeldenstorm in 1566 bleef het klooster niet gespaard. Met de aftocht van de Spanjaarden in 1574 zijn ook de monniken voorgoed vertrokken.

Na de kraakactie in 1617 door de contraremonstranten bleef de Kloosterkerk tot het begin van deze eeuw in gebruik als kerk. Prins Maurits er Willem Lodewijk van Naussau bezochten al achttien dagen na de kraking een dienst in de Kloosterkerk.

De kerk is getuige geweest van diverse koninklijke gebeurtenissen. Ze werd het huwelijk van prins Frederik Hendrik en Amalia van Solms er be vestigd. Ook ging Willem II er in 1691 ter kerke. Dichter bij deze tijd op 16-jarige leeftijd, nam prinses Wilhelmina in 1896 er voor het eerst deel aan het heilig avondmaal. Nu nog komt koningin Beatrix naar de diensten, „vooral bij cantatediensten, want die vindt prins Claus zo mooi", aldus archivaris Kamerbeek.

Oecumenisch

Een oecumenisch hervormde gemeente maakt nu gebruik van de Kloosterkerk. Ook worden er regelmatig concerten gegeven. Dagelijks staan van twaalf tot twee de deuren van de kerk open voor bezoekers (niet op zaterdag en zondag). Aan de zuid-oostzijde van de kerk is de apostelkapel. Als er weinig kerkgangers zijn, wordt daar de dienst gehouden, vertelt Kamerbeek. De apostelen zijn afgebeeld in een gebrandschilderd raam, elk met een kenmerkend symbool.

In dezelfde vleugel hangt een mozaïek van het laatste avondmaal. Dit was afkomstig uit een andere kerk, de Duinoordkerk, die in de oorlog moest worden afgebroken. Het mozaïek, die 12.000 kg weegt, werd zolang in de tuin van het Vredespaleis bewaard! Tijdens de restauratie van de Kloosterkerk in 1953 werd het kunstwerk opgehangen.

De crypte, de kelder van de kerk diende als begraafplaats. In 1854 is een gedenksteen aangebracht met de naam van de dichter Jacob Cats, die in 1660 in de Kloosterkerk werd bijgezet.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 10 juni 1992

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

„Seer schandelijck beworpen met een groote tobbe menschen-dreck

Bekijk de hele uitgave van woensdag 10 juni 1992

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken