Bekijk het origineel

Een atoomspecialist als schoonmaker

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Een atoomspecialist als schoonmaker

Russische pers in Israël schildert problemen nieuwe immigranten

9 minuten leestijd

JERUZALEM - In Israël is een bloeiende Russische pers ontstaan. De 440.000 nieuwe immigranten lezen graag in hun vertrouwde taal wat de successen en vooral wat de problemen zijn waar zij en hun lotgenoten zoal mee te maken hebben.

In de Israëlische Russische pers wordt flink kritiek geuit op de wijze waarop Israël de nieuwe immigranten integreert in zijn samenleving. Deze kritiek ontstaat gedeeltelijk omdat de regering van Jitschak Sjamir te weinig prioriteit gegeven heeft aan de opvang. Maar met het doorlezen van artikelen in de Russische pers ontstaat ook het vermoeden dat veel negatieve berichten voortspruiten uit een soort "culture shock".

Zo'n cultuurschok ontstaat dikwijls bij iemand die van de ene cultuur naar de andere overgaat. Het doen en laten in de nieuwe cultuur, de wijze waarop de mensen denken en handelen, is anders dan wat men gewend was. Daardoor zet de nieuwkomer zich op felle wijze af tegen de nieuwe cultuur. Veel nieuws is dus negatief gekleurd: blijkbaar zijn de immigranten die wel slagen in de Israëlische samenleving van weinig nieuwswaarde.

Geen invloed

Natuurlijk gingen de Russische kranten en tijdschriften in de afgelopen weken ook uitgebreid in op de verkiezingen voor de Knesset, die op 23 juni gehouden worden. Uit de opiniepeilingen blijkt dat de politieke smaak erg verschilt. Rabins Arbeiderspartij ligt voor op de Likoed van Jitschak Sjamir. "Yediot Israël" weet dat „een mooi jong meisje" Rabin voortdurend vergezelt op zijn verkiezingstournee. De 25-jarige Alexandra was in Minsk journaliste en televisiepresentatrice. Zij kreeg werk als persattaché voor nieuwe immigranten op het verkiezingshoofdkwartier van de Arbeiderspartij

Ida Nudel, een bekende ex-refusenik, voorzag in maart al dat de nieuwe immigranten waarschijnlijk geen invloed zullen hebben in de twee grote partijen (de Likoed en de Arbeiderspartij). Zij hebben betere kansen in de kleinere partijen.

Het probleem is echter volgens haar dat er in de kleine partijen grote "sterren" op de kandidatenlijsten staan, waar de Russen zich moeilijk tussen kunnen dringen. Nudel kreeg gelijk: in de weken na deze voorspelling bleek dat zowel de Likoed als de Arbeiderspartij geen immigranten op de kandidatenlijsten plaatsten. De kleine partijen boden slechts ruimte op onverkiesbare plaatsen. Russische immigranten hebben dan ook een eigen partij opgericht, "Da" genaamd.

Kritiek wordt ook geleverd op minister Arye Deri (binnenlandse zaken). Volgens het blad "Prava Cheloceka" (mensenrechten) heeft zijn ministerie 150.000 immigranten van de verkiezingslijsten geveegd onder het mom van adresverandering. Deskundigen hebben er op gewezen dat door de stroom van Russische nieuwkomers de orthodoxe partijen (waartoe Deri's Shas behoort) een of twee zetels gaan verliezen.

Straatmuzikanten

De Russische pers besteedt ook veel aandacht aan de werkloosheid of juist het omgekeerde, de werkgelegenheid. Een krant die zich specifiek bezighoudt met de nieuwe immigranten in de stad Jeruzalem bericht over een centrum dat nieuwe initiatieven steunt. Het centrum heeft circa zeventig nieuwe immigranten in Jeruzalem geholpen met het opzetten van eigen bedrijfjes op het gebied van vervoer, reparatie, typografie, ontwerp van kleding en het opzetten van winkels en cafés. Het blad meldt erbij dat „tot nu toe" alle nieuwe ondernemers succes hebben.

Andere Russen proberen de kost te verdienen door in de winkelcentra muziek te maken. Niet iedereen is blij met deze ontwikkeling. Bij voorbeeld de winkeliers in Jeruzalems Ben Yehuda Winkelpromenade, waar om de vijftien meter een immigrant muziek produceert. De "Associatie van Jeruzalemse Winkeliers" schreef half april opnieuw een brief aan burgemeester Teddy Koliek waarin hem werd gevraagd een eind te maken aan de muziekproduktie op straat, vanwege de „ondraaglijke herrie".

Het hoofd van de associatie beloofde dat de restaurants in de binnenstad de muzikanten aan zullen nemen als "bordenwassers" voor het minimumloon als zij maar op willen houden met de muziek. Enkele weken geleden vertelde de baas van het beroemde café Atara dat hij „elke dag hetzelfde repertoire" niet meer aan kon horen. De protesten van de middenstand hebben tot nu toe geen succes opgeleverd: de immigranten staan er nog steeds.

Hoge opleiding

Sommige immigranten creëren bijzonder werk voor zichzelf. De 22-jarige Samvel Garibyan bij voorbeeld. Volgens het tweewekelijkse magazine "Vremya", het meest gelezen tijdschrift onder de immigranten wordt deze immigrant uit Armenië genoemd in het Guiness Book of Records. Hij kan zonder fouten duizend woorden opduikelen uit „tien Europese en oosterse talen". Hij begon een "Geheugenschool", die al heeft bereikt dat „het geheugen van een groep nieuwe immigranten uit Rusland is verbeterd". Onder de Russen bevinden zich velen met een hoge opleiding. Met tegenzin accepteren zij soms banen als schoonmaker of straatveger. Maar andere immigranten krijgen werk waarvoor ze opgeleid zijn. Zo ging het blad "Vremya" in een bijlage met de toepasselijke naam "Integratie" in op de succesvolle carrière van de natuurkundige dr. Isai Shlimak, een nieuwe immigrant uit Leningrad. Hij richtte op het Reznick Instituut van de Bar Ilan Universiteit een nieuwe laboratorium op, waar vijf nieuwe immigranten werk vonden.

Het laboratorium, dat proeven doet in samenwerking met een laboratorium van de Cambridge Universiteit, heeft honderdduizenden guldens in de wacht gesleept voor onderzoek. Deze waren afkomstig uit fondsen en van miljonairs die wel wat zien in het werk van SMimak. Een directeur van een bedrijf dat tweehonderd nieuwe immigranten heeft aangenomen: „Wij geven de voorkeur aan nieuwe immigranten uit de Sowjet-Unie. Zij zijn hoog opgeleid en zijn erg geschikt. Ze kunnen met hoogwaardig elektronisch materiaal werken. Bovendien zijn zij gedisciplineerd en ze hebben veel hart voor de zaak".

Atoomspecialisten

Hetzelfde blad meldt dat achthonderd nieuwe immigranten werk hebben gevonden als pompbediende. Zij hebben veelal Arabische werknemers vervangen. Het ministerie van industrie en handel heeft een advertentie geplaatst getiteld: "Gezocht: een Russisch sprekende werknemer". Een werkgever die een nieuwe immigrant in dienst neemt, ontvangt van de staat in het eerste jaar een derde deel van zijn of haar salaris en in het tweede jaar een vierde deel. Er worden ook stickers uitgedeeld die de winkeliers op hun ramen kunnen plakken. Deze hebben leuzen als: "Wij doen zaken in Russisch" of "Service in het Russisch".

Ook de atoomspecialisten hebben hun weg naar Israël gevonden. Het dagblad "Nowosti Nedeli" citeert Ernest Gomberg, die het als een mirakel beschouwt dat hij toestemming kreeg te emigreren. Hij was een ontwerper van het beschermingssysteem van de kernreactor in Tsjemobil. Hij was betrokken bij de bouw van reactors in vele delen van de voormalige Sowjet-Unie en in Hongarije, Bulgarije en Cuba. „We werkten met vijf mensen in een geheime groep en niemand wist van ons werk", zegt hij. Hij heeft inmiddels nieuw werk gevonden als schoonmaker van scholen.

Incidenten

De integratie verloopt -letterlijkniet helemaal zonder slag of stoot. "Nowosti Nedeli" schreef een artikel met de kop "Een misdaad tegen het zionisme". Op het strand bij Kiryat Chaim vielen twintig jongeren, gewapend met messen, stokken en kettingen, vier nieuwe immigranten aan. De vier „sportieve jongens" boden hevige weerstand, maar ten slotte wisten de agressievelingen hen toe te takelen. Een van de Russen kreeg een snijwond vlak naast zijn hart.

Maar dat is nog niet alles, zo beweert het blad. Mensen van de medische dienst aan het strand wilden geen hulp verlenen en vonden het niet nodig dat de jongens de politie en een ambulance belden. De automobilisten op een parkeerplaats weigerden een bewusteloze jongen naar het ziekenhuis te brengen. „Die minuten op het lege strand -tussen de tijd waarin ze in hun ruggen gestoken werden en de aankomst van de ambulace, die uiteindelijk toch kwam- waren wellicht de zwaarste momenten in hun immgratieperiode en mogelijk ook in hun hele leven", schreef de krant.

De politie wist later de aanvallers in te rekenen. Maar de nieuwe immigranten werden door "enige onbekende Israëliërs" gemaand niet tegen de vandalen te getuigen in het gerechtshof. Foto A. Muller Foto A. Muller

De negatieve verhalen doen veel joden in het GOS besluiten hun komst naar Israël uit te stellen. Het dagblad "Yediot Israel" meldde begin mei dat het aantal immigranten uit het GOS dat naar Israël gaat niet groter meer is dan de groep die naar de Verenigde staten trekt. (In mei arriveerden 3361 immigranten uit het GOS, het laagste aantal in twee jaar). Volgens de krant, dat bronnen bij het Joodse Agentschap citeert, heeft een op de tien immigranten er spijt van dat hij naar Israël is gegaan.

Uitstel

Een andere krant meldt dat de terugloop van het aantal immigranten wordt veroorzaakt door de omstandigheden in het GOS. De emigranten moeten nu grote bedragen betalen voor het verpakken en versturen van hun bagage. Van een goedkopere manier van reizen -per bootwordt geen gebruik gemaakt, hoewel de animo groot is.

Een halfjaar geleden verzorgden christenen en Messiasbelijdende joden een zeereis van Odessa aan de Zwarte Zee naar Haifa. De reis stuitte echter op hevige tegenstand van elementen uit het religieuze establishment in Israël. Deze orthodoxen vreesden dat de christenen aan boord zouden evangeliseren.

Antisemitisme

Natuurlijk besteedt de Russische pers in Israël ook aandacht aan de ontwikkelingen in het verlaten land. Zo meldde het blad "Prava Cheloceka" dat een groep sociologen een onderzoek had gehouden onder joden in het GOS die op het punt stonden naar Israël te vertrekken. Volgens de opiniepeiling vindt 3,2 procent van de joden dat ze goed geïnformeerd zijn over de joodse geschiedenis. 52,7 procent zei dat ze er in feite niets van weten, maar dat ze erover willen leren. 11,8 procent weet niets van de joodse geschiedenis en wil er ook niets van weten. Het streven naar meer welvaart, het bieden van een betere toekomst voor hun kinderen en angst voor het antisemitisme zijn de belangrijkste redenen het GOS te verlaten.

"Vremya" meldt ook, in een artikel onder de kop "Overal behalve in Israël", het ontstaan van een nieuwe joodse beweging in het GOS. Deze groep pleit ervoor dat de joden het recht moeten hebben overal heen te gaan waar ze maar willen. De leden van de groep benaderen de immigratieafdelingen van de ambassades van de Verenigde Staten, Australië en andere „ontwikkelde landen met grote joodse of Russische gemeenschappen". Ze willen emigreren omdat er nog steeds antisemitisme bestaat in de voormalige Sowjet-Unie.

Militaire dienst

Naar Israël willen ze niet vanwege de Israëlische politiek, omdat ze niet in het Israëlische leger dienst willen dienen en het „humanitaire recht zelf een woonplaats te kiezen". Ze hopen de steun te krijgen van joods-orthodoxe kringen die tegen het zionisme en tegen de staat Israël zijn.

Andere Russen zijn juist weer boos omdat ze niet in het leger mogen. Zo blijft er voor iedereen wel wat over om te klagen. Anton Nosik schreef dat het leger weigerde hem als reservist op te nemen omdat er momenteel door de immigratie te veel reservisten dreigen te komen. Hij beschouwt dit als discriminatie. Als de nieuwe immigranten geen kans krijgen aan de trainingen van het leger mee te doen, zo betoogt hij, dan zullen zij meer risico lopen bij terroristische aanvallen of oorlog. Bovendien kunnen zij dan geen werk krijgen waarvoor militaire training vereist is. De auteur is van plan naar het Hooggerechtshof te stappen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 17 juni 1992

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Een atoomspecialist als schoonmaker

Bekijk de hele uitgave van woensdag 17 juni 1992

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken