Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Meciar blokkeert Havels herverkiezing

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Meciar blokkeert Havels herverkiezing

„Tanks zie ik hoe dan ook niet in Praag, noch in Bratislava rollen"

6 minuten leestijd

KEULEN - De uitgesproken voorstanders van een staatkundige scheiding zijn zowel onder Tsjechen (13 procent) als onder Slowaken (18 procent) verreweg in de minderheid. Toch lijkt de breuk tussen Praag en Bratislava zeer aanstaande. Een Slowaakse blokkering van de herverkiezing van de federale president Vaclav Havel zal morgen ongetwijfeld de crisis in het land van de "fluwelen revolutie" verscherpen. Een gesprek met 'territoir-deskundige' dr. Heinz Brahm, „Tanks zie ik hoe dan ook niet in Praag, noch in Bratislava rollen".

Van 1 tot en met 21 juni maakte dr. Brahm voor het Bundesinstitut für ostwissenschaftliche und internationale Studiën te Keulen een dienstreis naar Praag en Bratislava.

Welke impressies deed u ter plekke op?

„Ik ben met grote verwachtingen èn vrees op reis gegaan. Mij heeft de rustige sfeer in beide steden verrast. In Praag proefde je wat meer politieke betrokkenheid. Men koos in uitlatingen duidelijk positie. Een petitie aan het adres van Havel en Klaus (65.000 Tsjechische ondertekenaars, BB) om ruggegraat te tonen tegenover de Slowaken, desnoods door middel van een staatkundige boedelscheiding, onderstreepte deze vastberaden stellingneming.

In Bratislava heerste daarentegen minder politieke bedrijvigheid. Zeker, ook daar rouleerden petities onder het grote publiek. Van een sterk engagement was evenwel geen sprake. Ik hoorde bij voorbeeld dat er een bijeenkomst zou plaatshebben bij het gedenkteken voor de verzetsstrijders, maar trof er vooral musicerende Mexicanen, Latijnsamerikanen aan, die over publieke belangstelling voor hun optreden bepaald niet mochten klagen. De aanwezige politieke redenaars konden zichtbaar niet tegen deze attractie op".

Verdwenen portretten

Zij spraken zich evenzeer uit voor een uiteenvallen van de Tsjechoslowaakse federatie?

„Heel weinigen volgden deze koers, zaten op de lijn van Meciar, de voorzitter van de Beweging voor een Democratisch Slowakije (HZDS). De meeste mensen in Bratislava namen een nogal neutrale houding aan tegenover Meciar. Ze waren niet ondubbelzinnig voor of tegen hem. Men demonstreerde ook niet tegen de dreigende ontbinding van de Tsjechoslowaakse staat. Je kreeg min of meer het gevoel dat de burgers van Bratislava zo'n radicale ontknoping niet werkelijk voorzagen.

Nu is Bratislava natuurlijk niet heel Slowakije. Dat is West-Slowakije. En Meciar heeft met name in Oost-Slowakije begin juni verkiezingswinst geboekt. Vooral de intellectuelen in Bratislava maken zich grote zorgen over de enorme nadelen van een totale breuk met Praag".

Naar verluidt wil Meciar morgen voor alles een herverkiezing van Havel tot president van Tsjechoslowakije voorkomen. Persoonlijke wraakgevoelens zouden hem daarbij in niet geringe mate leiden...

„Havel heeft zich niet als een ware staatsman gedragen. Zijn morele houding staat hier natuurlijk volkomen buiten. Maar hij had uit hoofde van zijn ambt Meciars partij in de hitte van de verkiezingsstrijd niet mogen kritiseren. Ook al noemde de president haar niet bij name. Deze inmenging heeft bij Meciar veel aversie opgeroepen.

Waar voorheen in kamers in Bratislava portretten van Havel prijkten, zag je nu plotseling lege plekken op de muur. Dat was weliswaar niet overal het geval, maar zeg voor 50 procent. Men verwijt Havel bovenal een verwaarlozing van de Slowaakse belangen. Camogursky, de in de verkiezingen verslagen christen-democratische premier van Slowakije, heeft eveneens over Praags kortzichtigheid gerept. Men zoekt de oorzaak van deze communicatiestoornis in Havels staf, in een ontbreken van goede adviseurs".

Een niet onbelangrijke grief van Slowaakse zijde zijn ook Havels vele loze beloften aan Bratislava, onder andere de vestiging van een tweede, gelijkwaardige officiële residentie van de staatspresident.

„Dat klopt. Ik ken de chef van Havels kanselarij in Bratislava persoonlijk. De man is inmiddels teruggetreden. Uit wat ik heb gehoord, zijn Tsjechische politici allesbehalve tactisch omgegaan met Slowaakse collega's. Zij keken wat neer op hun armere broers. Van gelijkheid is niets terechtgekomen.

We moeten daarbij evenwel niet vergeten dat de Tsjechen in economisch en intellectueel opzicht de Slowaken zonder meer overtreffen. Wellicht heeft Praag dit onmiskenbare overwicht op Bratislava al te nadrukkelijk geëtaleerd.

Toen ik in Praag op het punt stond naar Bratislava te vertrekken, hoorde ik: „Interessante trip! We zijn erg benieuwd naar uw ervaringen in Slowakije. Wijzelf spreken nauwelijks meer iemand van daarginds". Zo voltrekt zich een merkwaardige scheiding tussen deze beide volken, die mijns inziens ietwat voorbarig na 1918 staatkundig zijn samengegaan zonder eerst de positie, het politieke gewicht van de kleinere broer, van de Slowaken, goed doordacht, evenwichtig vastgesteld te hebben".

Economisch contrast

„Deze situatie is gewoon tastbaar. Als politici naar Tsjechoslowakije reizen, gaan ze automatisch naar Praag. Soms maken ze daarna nog een kort uitstapje naar Bratislava. Idem buitenlandse wetenschappers, kunstenaars. Op zich is dit gegeven al krenkend genoeg voor de Slowaken, die het bovendien economisch ook nog eens veel zwaarder hebben dan de Tsjechen. Vergelijk de werkloosheidscijfers maar..."

Hoe hoog ligt het werkloosheid in Slowakije?

„Gemiddeld 12,3 procent. In diverse steden is het werkloosheidscijfer zelfs hoger. In de Tsjechische republiek heeft daarentegen slechts 3,7 procent van de beroepsbevolking geen baan. Als het trouwens aan Havel ligt, wordt de in Slowakije gesitueerde wapenindustrie op morele gronden afgebouwd. Een dergelijke overheidsmaatregel zal de werkloosheid verergeren. Begrijpelijk dat Meciar deze kwestie electoraal handig heeft uitgebuit onder het motto: 'Wij kunnen niet meteen overschakelen naar een markteconomie. De staat dient vooralsnog onze economie te sturen om de werkloosheid in toom te houden'".

In de media circuleert dezer dagen de stelling dat Havels politieke einde als Tsjechoslowaaks president tevens de doodsteek inhoudt voor de federale staat.

„Ik kan nog steeds moeilijk geloven dat het einde van Tsjechoslowakije werkelijk nabij is. Maar toegegeven, er zijn in deze richting inmiddels al vele stappen gezet. De herverkiezing van Havel als president ligt buitengewoon moeilijk vanwege de bepaling dat hij minstens een meerderheid van 60 procent in het federale parlement achter zijn kandidatuur moet verzamelen. Een bijkans onmogelijke opgave, zeker wanneer Meciars partij haar voornemen tegen te stemmen metterdaad uitvoert.

In dat geval staan de zaken er niet best voor. Er wordt al gespeculeerd over Alexander Dubcek, een Slowaak, als eventueel alternatief voor het presidentschap. Ondanks alles is de opsplitsing van Tsjechoslakije nog geen voldongen feit. Uiteindelijk dient er eveneens een referendum over het uiteengaan te worden gehouden. Beide partijen dragen verantwoordelijkheid voor de huidige ontwikkeling. Hoe dit zij, men moet zowel de Tsjechen als de Slowaken nageven dat elk spoor van agressie tot dusver ontbreekt. Het straatbeeld zal naar alle waarschijnlijkheid niet door tanks worden ontsierd. Een 'Joegoslavisering' van Tsjechoslowakije lijkt uitgesloten.

Desalniettemin zal een staatkundige deling van het land in West-Europa niet met vreugde worden begroet. Zij zal bij voorbeeld nieuwe onderhandelingen vergen over het associatieverdrag tussen Tsjechoslowakije en de EG. Het ongelijke tempo bij de invoering van een markteconomie (Praag snel; Bratislava aarzelend) noopt daartoe.

De huidige toestand is in feite hoogst opmerkelijk: bij de laatste verkiezingen hebben de Tsjechen, die men traditioneel een linkse oriëntatie toeschrijft, overwegend rechts gestemd, terwijl het uitgesproken katholieke Slowakije links-populistisch uit de hoek kwam. Een paradox, waarbij men moet bedenken dat Meciars kiezers proteststemmen waren. Op grond daarvan acht ik zijn beweging -een zeer heterogeen gezelschap- geen lang politiek leven beschoren. Ongelukkig genoeg kan Tsjechoslowakije en passant passé zijn".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 2 juli 1992

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Meciar blokkeert Havels herverkiezing

Bekijk de hele uitgave van donderdag 2 juli 1992

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken