Bekijk het origineel

Positie van thuislanden versterkt

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Positie van thuislanden versterkt

Concurrentie tussen regering-De Klerk en ANC niet onvoordelig

4 minuten leestijd

JOHANNESBURG - Zuid-Afrika heeft zich de afgelopen twee jaar in versneld tempo ontdaan van zijn apartheidswetgeving. Uit het wetboek verdwenen onder meer het verbod op gemengde huwelijken, de pasjeswetten, de verplichte rassenscheiding en al die wetten en wetjes die de bewegingsvrijheid van 'niet-blanken' aan banden legden. Daarmee is de apartheid nagenoeg uit de wetgeving verdwenen. Maar er is een aspect van de apartheid dat nog recht overeind staat en dat niet zomaar kan worden weggestopt door het bestaan van tien afzonderlijke zwarte thuislanden.

Vier van de tien zwarte thuislanden hebben een onafhankelijke status, namelijk: Transkei, Bophuthatswana, Venda en Ciskei. Overigens wordt hun onafhankelijkheid door geen enkel ander land dan Zuid-Afrika erkend. De andere zes thuislanden zijn: Lebowa, Kangwane, Kwazoeloe, Qwaqwa, KwaNdebele en Gazankulu. Deze hebben een grote mate van zelfbestuur.

De oorspronkelijke bedoeling van de stichting van de' thuislanden was om van de rest van Zuid-Afrika een' blank land te maken. De thuislanden moesten als magneten werken op die zwarte Zuidafrikanen die in 'blank' gebied woonden.

Geen marionetten

Anti-apartheidsbewegingen in de wereld hebben de leiders van deze "Bantoestans" door de jaren heen nogal laatdunkend „marionetten van Pretoria" genoemd. En dat is niet terecht. Vroeger was het niet zo en tegenwoordig helemaal niet.

Om met de huidige tijd te beginnen: alleen al het simpele feit dat vijf van de tien thuislandleiders ondersteuners van het ANC zijn, bewijst dat ze niet aan de leiband van Pretoria lopen. Daarmee is geenszins bewezen dat de thuislanden ook zelfstandig zouden zijn. Het tegendeel is waar: voor hun financieel/economisch welzijn zijn de meeste direct van Zuid-Afrika afhankelijk. Maar dat de thuislandleiders daardoor machteloze 'kinderen' van Pretoria zijn, is bepaald niet waar. Enkele voorbeelden uit het verleden:

- Toen het Xhosa-thuisland Transkei in 1963 gedeeltelijk zelfbestuur ontving, schrapte het onmiddellijk de wet op Bantoe-onderwijs, de nogal infame wet die erop was gericht om de "Bantoe" tot eeuwige dienaar van de blanke te maken.

- In 1976 kreeg Transkei de volledige afhankelijkheid en kort daarna verdween de apartheid uit de Transkeise wetgeving, ondanks het feit dat de regering in Pretoria hier sterk bezwaar tegen aantekende.

- Het is een bekend gegeven dat Zoeloe-chief Boethelezi (die nu als marionet van president De Klerk wordt afgeschilderd) in de jaren zeventig al het mogelijke heeft gedaan om het thuislandenstelsel af te schaffen.

- Bophuthatswana werd in 1977 onafhankelijk en schrapte onmiddellijk alle apartheidswetgeving. Voortaan gold het stemrecht in Bophuthatswana voor iedereen, ongeacht ras. Pretoria ontstak in woede maar kon er niets aan veranderen

Zoeloevoorman Mangosoethoe Boethelezi en het ANC hebben indertijd wel het sterkste bewijs geleverd voor de stelling dat de thuislandleiders geen marionetten van Pretoria waren (en zijn). In 1975 richtte Boethelezi zijn "culturele Zoeloebeweging" Inkatha op. Het ANC was toen binnenslands een verboden organisatie. De toenmalige ANC-leider, Oliver Tambo, heeft onlangs moeten toegeven dat de Inkatha het produkt van een overeenkomst tussen het ANC en Boethelezi was.

Serieus nemen

Het was de bedoeling van het ANC om via de Inkatha de bevrijding van Zuid-Afrika te bespoedigen. Het is later tot een botsing tussen ANC en Inkatha gekomen, een vijandschap die nog elke dag vele levens eist.

Sinds het ANC in februari 1990 door president De Klerk werd gelegaliseerd heeft de organisatie geprobeerd de thuislandleiders voor zich in te palmen. Dat is gelukt met de Transkeise dictator Bantu Holomisa en met zijn collega van Venda, Ramashuwana. Transkei, traditioneel de machtsbasis van de Xhosa's van het ANC, wordt door sommigen vandaag de dag beschouwd als een ANC-thuisland. Ook de leiders van Lebowa, Kwandebele en Gazankulu hebben hun steun aan het ANC toegezegd.

President De Klerk zat intussen ook niet stil en wist vijf thuislandleiders tot bondgenoten van zijn Nationale Partij te maken. Deze leiders hopen dat zij' straks in het nieuwe Zuid-Afrika een mate van regionale macht kunnen behouden in plaats van te worden verzwolgen door een machtige centrale ANC-regering.

De concurrentie tussen De Klerk en het ANC heeft de positie van de thuislanden versterkt. Geen van beide partijen kan het zich veroorloven de thuislanden niet serieus te nemen, uit vrees dat zij naar het andere kamp zullen overlopen.

Maar er is nog een andere reden waarom men de thuislanden niet kan en mag negeren. Alle tien thuislanden hebben legers en goedbewapende politiemachten. En dat sommigen bereid zijn deze te gebruiken is gebleken uit de schietpartij in Ciskei eerder deze maand, toen de Ciskeise politie met scherp schoot op demonstrerende ANC'ers. Daarbij werden 28 mensen gedood en raakten 200 anderen gewond.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 september 1992

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Positie van thuislanden versterkt

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 september 1992

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

PDF Bekijken