Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Tbs kan weg en vervangen worden door gevangenisstraf'

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Tbs kan weg en vervangen worden door gevangenisstraf'

5 minuten leestijd

TILBURG - De terbeschikkingstelling (tbs) moet verdwijnen. Daders die verminderd toerekeningsvatbaar zijn en een ernstig delict plegen, dienen een langdurige gevangenisstraf opgelegd te krijgen. Als veroordeelden psychische problemen hebben, dan moeten zij worden behandeld in verplegingsgevangenissen.

Deze stellingname verdedigt mr. D. van der Landen in zijn proefschrift "Straf en Maatregel" waarop hij morgen aan de Katholieke Universiteit Brabant promoveert. Van der Landen onderzocht of het onderscheid tussen straf, bij voorbeeld gevangenisstraf, en een maatregel, bij voorbeeld tbs, gehandhaafd moet worden in nieuwe wetgeving. Hij beantwoordt die vraag met "nee". Over wat een straf en een maatregel is, wordt al twee eeuwen door rechtsgeleerden gediscussieerd. Duidelijke criteria voor het onderscheid lijken er niet te zijn, al komt een maatregel in de praktijk vaak neer op het extra straffen van de verdachte.

Tbs, verpleging en behandeling van gestoorde veroordeelden, werd bij de invoering in 1928 een maatregel om voor- en tegenstanders in de Tweede Kamer tevreden te stellen. De voorstanders (liberalen en sociaal-democraten) konden met de tbs instemmen omdat het toch een maatschappelijk nut beoogde, de beveiliging van de maatschappij. De tegenstanders (confessionelen) konden zich achter het wetsvoorstel scharen omdat tbs toch een element van vergelding bevatte.

Dilemma

Met de invoering van tbs, toen nog tbr, hoopte men een einde te maken aan de hoge straffen die rechters oplegden aan psychopaten. Hoewel men hen hun daden niet volledig kon toerekenen, vanwege hun stoornis, wilde men toch niet dat zij door een korte straf weer snel vrijkwamen. De maatschappij moest tegen hen beveiligd worden. Tbs bevrijdde de rechters van dit dilemma. Naast de straf konden zij tbs opleggen, waardoor ze de maatschappij konden blijven beveiligen tegen de gevaarlijke delinquenten.

In 1968 gaf de Hoge Raad de rechters "carte blanche" om bij het vaststellen van op te leggen straffen de noodzaak om de maatschappij tegen bepaalde verdachten te beveiligen, voorop te stellen. Dat dit tot langere straffen leidde dan op grond van de toerekeningsvatbaarheid van de verdachte mogelijk zou zijn, werd van minder belang gevonden.

Combinatie

Na de wijziging van tbr in tbs in 1988 is er weer een tendens om naast tbs een heel lange gevangenisstraf op te leggen. Dit wordt gedaan omdat men wil voorkomen dat iemand die een ernstig delict (moord of een zedendelict) heeft gepleegd, binnen vier tot acht jaar weer op straat loopt. De maximumtermijn voor tbs is twee jaar, maar kan met een of twee jaar worden verlengd. Een tbs-gestelde die het niet met de verlening eens is, kan daartegen in beroep gaan.

De combinatie van gevangenisstraf en tbs is in wezen, zo vindt Van der Landen, iemand dubbel straffen en stelt de uitvoerders van de straffen voor grote problemen. De veroordeelde kan eerst de gevangenisstraf uitzitten en vervolgens in een tbs-kliniek worden geplaatst. Een bizarre situatie. „In de gevangenis wordt hij beschouwd als iemand die verantwoordelijk is voor zijn gedrag. Vervolgens gaat hij de tbs-kliniek in, waar hij een patiënt wordt, iemand die geen verantwoordelijkheid draagt". Bovendien is iemand na een lang verblijf in de gevangenis dermate verhard in zijn stoornis dat het maar de vraag is of behandeling nog enige zin heeft.

Ook zou men de verdachte eerst de tbs in kunnen sturen en daarna de gevangenis in; dit wordt nooit gedaan. Wat wel gebeurt, is dat in de gevangenis al een begin wordt gemaakt met de behandeling in het kader van de tbs. „De termijnen voor de gevangenisstraf en de tbs gaan dan door elkaar lopen. Dit kan er toe leiden dat iemand veel eerder vrijkomt dan de rechter bij het opleggen van de straf heeft bedoeld".

Van der Landen komt daarom met een alternatief voor de huidige praktijk. De tbs kan volgens hem verdwijnen. Daders die lijden aan een psychiatrische stoornis zouden gewoon tot een gevangenisstraf moeten worden veroordeeld. Een uitzondering maakt hij voor die verdachten die zo gestoord zijn dat hen hun daden niet kunnen worden aangerekend. Die zouden ontslagen moeten worden van rechtsvervolging en opgenomen moeten worden in een gewone psychiatrische inrichting.

De andere verdachten met psychische problemen zouden tijdens het uitzitten van hun straf in een zogenaamde verplegingsgevangenis moeten worden geplaatst. In deze gevangenis, te vergelijken met de huidige tbs-klinieken, zou de stoornis behandeld kunnen worden. De verdachte weet dat hij daar bij voorbeeld maximaal vijftien jaar moet doorbrengen. Is hij eerder genezen, dan kan hij de rest van zijn opgelegde straf in de gewone gevangenis uitzitten.

Voordeel

Het grote voordeel van zijn oplossing vindt Van der Landen dat de veroordeelde weet waar hij aan toe is. „Hij wordt niet twee keer gestraft en kan gaan aftellen. Voor de rechter en de maatschappij is het zeker dat de verdachte de opgelegde straf, zeg tien jaar, ook daadwerkelijk uitzit". Bovendien wordt de gevangeniscapaciteit, zo meent de promovendus, beter benut. Al vindt hij waakzaamheid geboden tegen psychiatrisering van de gevangenissen.

In het kader van de door hem beoogde duidelijkheid keert Van der Landen zich tegen vervroegde invrijheidstelling. Dat noemt hij in een van de stellingen bij zijn proefschrift pure volksverlakkerij. „Iedereen, de rechter, de verdachte, de advocaat, weet dat een opgelegde straf met een derde wordt verminderd. Dus als een rechter wil dat iemand acht jaar uitzit, legt hij twaalf op. De krantelezer wordt voor de gek gehouden want die leest dat iemand tot twaalf jaar wordt veroordeeld".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 november 1992

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

„Tbs kan weg en vervangen worden door gevangenisstraf'

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 november 1992

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken