Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De gemeentesecretaris kon niet typen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De gemeentesecretaris kon niet typen

Kiesvereniging Veenendaal had vóór ontstaan SGP al man in de raad

3 minuten leestijd

VEENENDAAL - Al in het tweede decennium van deze eeuw was ds. A. G. H. van Hoogenhuyze, hervormd predikant in Doorn, verontrust over de koers van de CHU, die samenwerkte met de RKSP. De CHU moest volgens hem de coalitie verlaten. Aan het einde van zijn betoog schreef hij: „Laat ons dan niet vreezen als het groot leiger slinkt tot een Gideonsbende. Juist door een Gideonsbende kan God den vijand verslaan".

Wat ds. Van Hoogenhuyze niet kon weten, was dat zijn Gideonsvergelijking zou aanslaan, alleen wel bij leden van een totaal ander kerkverband, die dit geschriftje hoogstwaarschijnlijk nooit gelezen hadden. In september 1917 werd in Veenendaal de kiesvereniging Gideon opgericht door een groep Veenendaalers van wie de meesten lid waren van de plaatselijke gereformeerde gemeente. Dat hun predikant, ds. H. Kieviet (1873-1928), de eerste voorzitter van de kiesvereniging werd, was dus niet zo vreemd.

Volgens de samenstellers van het jubileumboekje "In Uw hand gegeven. 75 jaar staatkundige politiek in Veenendaal" liggen de werkelijke wortels van de kiesvereniging al in 1913. In dat jaar scheidde de predikant van de gereformeerde kerk, ds. W. den Hengst (1859-1927), zich af omdat hij bij voortduur onenigheid bleef houden over de leer van de veronderstelde wedergeboorte. Het grootste gedeelte van de gemeente volgde hem en daarmee ging de gereformeerde kerk op 13 juni 1913 over naar de Gereformeerde Gemeenten.

In hetzelfde jaar besloten de bevindelijk-gereformeerden een eigen kandidaat te stellen voor de gemeenteraad. De smid R. van Eist (18761933), ouderling van de jonge gereformeerde gemeente, werd kandidaat gesteld en... gekozen. Toen in 1917 kiesvereniging Gideon werd opgericht, deed het unieke feit zich voor dat men al een vertegenwoordiger had in de gemeenteraad.

Onbekend feit

Of de oprichting nu werkelijk in 1917 plaatshad, is niet helemaal zeker. Toch, zo schrijft de redactiecommissie, zijn de aanwijzingen sterker dan alleen de mondelinge overlevering. Het was wijlen D. Ariesen (18911990) die enige details bekendmaakte over de oprichting, tijdens een lezing midden jaren zestig.

Helaas zijn er van de oprichtingsvergadering en van de allervroegste geschiedenis van de staatkundig gereformeerde kiesvereniging geen schriftelijke overblijfselen bewaard gebleven. Dat is waarschijnlijk de reden waarom dr. W. Fieret in zijn dissertatie "De Staatkundig Gereformeerde Partij 1918-1948. Een bibliocratisch ideaal" niet ingaat op de kiesvereniging in Veenendaal, die dus ouder is dan de SGP zelf.

Deze partij werd op 24 april 1918 in Middelburg opgericht. Ds. G. H. Kersten maakt daarbij een vergelijking met Gideon. De voorzitter van de Veenendaalse kiesvereniging, ds. Kieviet, kreeg ook zitting in het eerste hoofdbestuur van de SGP, evenals zijn voorganger in Veenendaal, ds. Den Hengst, en zijn latere opvolger, ds. R. Kok.

Geen apparatuur

In het jubileumboekje wordt verteld over de belevenissen van Van Eist in de raad. Een leuke anekdote is het verhaal uit 1913, toen er geklaagd werd over de slecht leesbare notulen, geschreven door de gemeentesecretaris. Besloten werd een schrijfmachine aan te schaffen.

Van Eist was tegen. Hij was erachter gekomen dat de gemeentesecretaris helemaal niet kon omgaan met die moderne apparatuur. Ook geloofde Van Eist niet dat hij het op korte termijn zou leren. Desondanks werd de machine aangeschaft, maar Van Eist kreeg gelijk. In 1920 moesten de raadsleden het nog steeds met het slecht leesbare handschrift van de secretaris doen.

Het boekje bevat bijdragen van ds. D. Slagboom (tot voor kort voorzitter van de SGP), ds. N. P. J. Kleiberg (plaatselijk hervormd predikant), J. Vink (voorzitter van de kiesvereniging Gideon), L. D. van Klinken (voorzitter van de studievereninging Petrus Datheen), W. Nagtegaal (voorzitter van de provinciale kiesvereniging en statenlid) en G. van den Berg (Veenendaals enige SGP-wethouder tot nu toe, en momenteel statenlid en directeur van de NPV).

Vallen en opstaan

Uit landelijk oogpunt is de ontstaansgeschiedenis het interessantst. Toch is ook de rest van het verhaal de moeite waard. Het is een aardige kroniek geworden, die mensen beschrijft die vanuit het diepe besef dat niet de mens maar de Heere soeverein is, politiek proberen te bedrijven. Iets wat gebeurt, zoals fractievoorzitter drs. R. Bisschop tijdens de algemene beschouwingen opmerkte, „met vallen en opstaan". In dit stuk politiek hebben ook vooral de diverse telgen uit het geslacht Van Deelen zich dienstbaar proberen te maken.

Door de vele foto's ontstaat een uitstekend beeld van de voorbije 75 jaar. Ook een woord van lof voor de vlotte manier waarop het verhaal geschreven is. Erg informatief zijn ook de kadertjes met persoonsinformatie en de lijsten met raadsleden, voorzitters en dergelijke achterin het boekje.

N.a.v. "In Uw hand gegeven. 75 jaar staatkundige politiek in Veenendaal"; uitg. SGP-kiesvereniging, Mr. Heemskerkstraat 15, Veenendaal, 1992; 128 blz.; prijs 10 gulden + 5 gulden porto.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Wednesday 11 November 1992

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

De gemeentesecretaris kon niet typen

Bekijk de hele uitgave van Wednesday 11 November 1992

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken