Bekijk het origineel

„Kerk versta uw taak: onthoud delen der gemeente de verkondiging niet

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Kerk versta uw taak: onthoud delen der gemeente de verkondiging niet"

Oproep aan hervormde synode om dovenpastoraat niet op te doeken

8 minuten leestijd

Bezuinigen op dovenpastoraat betekent dat grote delen van de kerkelijke gemeenten de verkondiging van Gods Woord onthouden wordt. Dat geldt ook voor de pastorale bearbeiding van doven. En er zijn meer doven dan blinden in ons land. Een noodkreet klinkt, nu het hervormde moderamen in zijn bezuinigingsdrift ook het mes wil zetten in het dovenpastoraat. Met alle desastreuse gevolgen van dien. Hier is de wezenlijke taak van de kerk in het geding.

"Herv. Kerk wil banen schrappen, verlies 88 van 451 arbeidsplaatsen"."Hervormde Kerk wil 88 arbeidsplaatsen kwijt". Zo berichtten pas de kranten.De landelijke organisatie van de Nederlandse Hervormde Kerk wil van het totale budget van 42 miljoen gulden er 8,4miljoen schrappen. Een lijvig rapport van de Centrale Beleidsstaf (CBS) met als titel "Kiezen en delen " heeft wel bezien een aantal principiële keuzen gemaakt.

De CBS stelde onder andere voor het koopvaardij-, het luchthaven- en het dovenpastoraat af te schaffen. Voor diegenen in de kerk die hechten aan Woordverkondiging is dit principieel gezien-los van de invulling- een klap in het gezicht.Een in de kerk omstreden Raad voor de zaken van de Overheid en Samenleving(ROS) -waar zeer veel geld omgaat- kreeg van de CBS een compliment.Het dovenpastoraat kost nu jaarlijks 135.000 gulden. Dat moet teruggebracht worden naar 10.000 gulden.

De CBS heeft als kerntaak geformuleerd:de vertolking van het Evangelie. De bezuiniging op onder andere het dovenpastoraat lijkt daarmee in strijd. Volgende week vrijdag bespreekt de hervormde synode het beleidsplan. In een gesprek met betrokkenen bij het dovenpastoraat en de aangepaste kerkdiensten voor doven, kijken we naar een klein onderdeeltje van de plannen en de gevolgen van de voorstellen.

„Het gaat er om dat beseft wordt wat de waarde van het Woord is. Zijn we wel wezenlijk geïnteresseerd in het heil van de doven? Of vinden we het als kerk al welletjes als ze wat lezen kunnen?" Vier mensen die bij het dovenpastoraat betrokken zijn, uiten hun zorg. Het zijn de heer A. van der Plas en de predikanten J. F. G. Kamphorst, P. J. Stam jr. en C. van den Berg.

Ds. Kamphorst is namens de Gereformeerde Kerken vrijgesteld voor het dovenpastoraat. Als landelijke collega's heeft hij de christelijke gereformeerde predikant J. J. de Jonge en de hervormde dominee L. A. de Graaf. Van der Plas is secretaris van de Interkerkelijke Commissie (IC) voor de Geestelijke Zorg aan Doven in Katwijk. Zijn dochter is gehoorgestoord. De predikanten Stam en Van den Berg zijn mede betrokken bij het dovenpastoraat en gaan regelmatig voor in de speciaal daartoe belegde diensten. In Katwijk is een goede samenwerking en er is gesprek gaande met de christelijke gereformeerde predikant J. Veenendaal om ook die kerk er bij te betrekken.

Eensgezind in hun oordeel is men dat doven geen bijzondere gemeenteleden zijn. Het zijn volwaardige gemeenteleden die gedoopt zijn en belijdenis kunnen afleggen. En evenals de "horenden" moeten zij vernemen van die ene Naam Die onder de hemel gegeven is tot zaligheid.

Opdracht

Vanuit deze houding tekenen de vier dan ook protest aan tegen de bezuinigingsplannen van het moderamen. Zij willen niet berusten in het verdwijnen of verminderen ervan.

Zij zijn van mening dat er een taak rust op de schouders van ouders van dove kinderen, op die van de dove (jong)volwassene en bovenal op de kerk om zorg te dragen dat de Woordverkondiging en de pastorale bearbeiding door kunnen gaan. Het protest tegen de voorgenomen maatregelen gebeurt slechts in de wetenschap, aldus Van der Plas, dat het Hoofd der Kerk, Jezus Christus, ons met die (verkondigende) taak heeft belast en dat we daaraan gehoor moeten en mogen geven.

Hoe zit globaal genomen het landelijk dovenpastoraat in elkaar? In de Gereformeerde Gemeenten doet men dat zelfstandig. Er zijn twee predikanten met een bijzondere taakstelling en men geeft een blad uit waarin de preken uit de dovendiensten na te lezen zijn. „Een zeer goede aanpak, dat dwingt respect af", aldus de vier gesprekspartners. In vrijgemaakte kring heeft men een eigen aanpak. Doven kunnen de preek meelezen op overheadprojectors of op stencil. Hier plaatsen de vier kritische kanttekeningen bij. Want het gaat te snel en is toch afgestemd op de Cultuur van de horenden. Immers, de woordenschat van doven is beperkt en ze hebben mede daardoor een hekel aan boeken. Maar verder waardeert men de inzet van de vrijgemaakten wel.

Samenwerking

Momenteel hebben de Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken en de Christelijke Gereformeerde Kerken een samenwerkingsverband. Elk van hen heeft een dovenpastor in dienst. Het dovenpastoraat is daarnaast vooral een vrijwilligersaangelegenheid. Overal in het land zijn Interkerkelijke Commissies (IC's) actief.

Het is zo dat deze commissies nauw samenwerken met de wijkpredikanten en de rayonpredikant. De drie dovenpastores hebben het land in drie delen gesplitst en hebben zo hun eigen rayon.

Een dovenpastor gaat elke zondag voor in kerkdiensten, overal in zijn rayon. In Katwijk bij voorbeeld gaan de plaatselijke predikanten ook daarin voor.

Ze worden dan "getolkt". De dovenpastor draagt ook zorg voor de bediening van de sacramenten, hij gaat voor bij begrafenissen en treedt vooral ook op als adviseur van de commissies. Een dovenpastor heeft in vergelijking tot een "gewoon predikant" een landelijke gemeente en een veelomvattende taak.

Spilfunctie

Op het eerste gezicht lijkt het overdreven protest aan te tekenen bij het wegvallen van maar één predikantsplaats. Maar de predikant is -met zijn twee collega's wel de spil waaromheen alles in het dovenpastoraat draait. Protest is er dan ook tegen de opmerkingen van de hervormde Centrale Beleidsstaf dat vrijwilligers het werk moeten gaan doen. „De kerk loopt daarmee achter de feiten aan", zo vinden de vier. Het kerkelijk bezig zijn met doven is al lang een zaak van vooral vrijwilligers. Bovendien beseft de wereld van de horenden niet wat een extra belasting reeds het deel is van ouders en familieleden van doven. Je kunt hen niet met nog meer belasten. De dovenpastores werken als het ware overkoepelend, samenbindend en stimulerend.

Van der Plas en de drie predikanten denken dat het onbegrip samenhangt met de onbekendheid rond doofheid. Voor een dove is Nederlands een tweede taal, die hij bovendien vaak slecht beheerst. Gevoelens kun je dan niet kwijt, emoties worden moeilijk begrepen. Daarom moet een beroepskracht meehelpen en ondersteunen.

Afbreken

Pas de laatste tientallen jaren komt de aandacht voor doven op allerlei manieren goed op gang. Met de beslissing van de Hervormde Kerk dreigt nu een heel goede ontwikkeling te worden afgebroken. Ds. Stam is bij voorbeeld heel teleurgesteld dat een van de volgens hem weinige positieve gevolgen van de naorloogse apostolaatstheologie, namelijk de aandacht voor de afzonderlijke kerkleden, nu dreigt verloren te gaan.

Verder spreken de predikanten uit de praktijk als ze opmerken dat doven door het kijken naar gebarentaal en het liplezen als het ware aan de lippen van de Heere Jezus hangen. Met liplezen alleen kan een dove trouwens maar een krappe 40 procent lezen. Gebarentaal moet hem of haar verder helpen. In een gewone dienst zit een dove er echt maar bij. Door hun 'eigen' diensten ervaren ze ook serieus genomen te worden. „Waar moeten we anders heen", zo hoort men hen dikwijls zeggen.

Mede omdat de vrijgestelde dovenpastor de vrijwilligers ondersteunt kunnen ook plaatselijke (wijk)predikanten voorgaan. Dat gebeurt in Katwijk -en op andere plaatsen- met behulp van een tolk. Dat vindt dan in overleg met de commissies plaats. Zo blijft de band met de eigen gemeente bestaan. Dat is iets waar sterk aan gehecht wordt. Maar gewone predikanten kunnen het overkoepelende werk beslist niet doen. Kortom, voor een dovenpastor valt er heel veel te regelen en te begeleiden. Zodat vrijwilligers hun werk goed kunnen doen.

Afschuiven

Met de huidige bezuinigingsvoorstellen van de Hervormde Kerk komt het er voor het dovenpastoraat op neer dat de hervormde verantwoordelijkheid afgeschoven wordt. De Gereformeerden Kerken en de Christelijke Gereformeerde Kerken moeten dan op onevenredige wijze bijdragen. Anders gezegd: die twee kerken mogen het hervormde deel straks ook betalen. Diensten zullen gaan vervallen. Ouders van dove kinderen of dove volwassenen zullen straks grote afstanden moeten rijden. Van der Plas vreest verder dat als dit kerkelijke werk ingekrompen wordt er een verschuiving zal gaan plaatsvinden naar de vrije groepen.

Maar voor Van der Plas en de predikanten Van den Berg, Stam en Kamphorst blijft al met al het zwaarst wegen dat Evangelieverkondiging en pastoraat tot de meest wezenlijke taken van de kerk behoort. En aan doven mag Gods Woord niet onthouden worden. Hun vraag is of de Hervormde Kerk wezenlijk geïnteresseerd is in het heil van doven. In een brief aan het breed moderamen wees de Interkerkelijke commissie Katwijk en Omstreken op de roeping van de kerk, ook in dezen. De synode heeft straks het laatste woord.


"Doofstom", dat kan echt niet meer 

Sommige mensen gebruiken het woord "doofstom" of "stom" als ze het woord "doof bedoelen. Doven zijn echter niet stom: ze kunnen (bijna) allemaal spreken. Doven zijn ook niet stom in de betekenis van "dom".

Dat verklaren de dovenpredikanten J. J. de Jonge, J. F. G. Kamphorst en L. A. de Graaf. Ze doen dat omdat ze nogal eens tegen verkeerd spraakgebruik aanlopen als het over de vele duizenden dove landgenoten gaat. Met de slogan "Doofstom, het kan echt niet meer" proberen ze de "horenden" tot nadenken te brengen.

De drie predikanten wijzen er op dat er intelligente doven zijn. Zoals er ook meer of minder intelligente horenden zijn. „Het woord "doofstom" klopt dus gewoon niet".

Bovendien ervaren doven het woord doofstom als kwetsend, zo onderwijst het dovenpastoraat vanuit de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Christelijke Gereformeerde Kerken. 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 21 november 1992

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

„Kerk versta uw taak: onthoud delen der gemeente de verkondiging niet

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 21 november 1992

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

PDF Bekijken