Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De burgemeester op verkiezingspad

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De burgemeester op verkiezingspad

Aarzelende houding CDA-fractie duidt op fors intern meningsverschil

5 minuten leestijd

Als het aan de commissie-Van Thijn ligt, gaat de (kandidaat-)burgemeester op verkiezingspad. Want zijn (her)verkiezing ligt in iianden van de gemeenteraad en die raad moet overtuigd worden van zijn of haar capaciteiten. Dit perspectief zal zittende burgemeesters een nachtmerrie bezorgen.

Het is de vraag of burgers werkelijk naar zulke voorstellen uitkijlcen. Het is ook onwaarschijnlijk dat een verkiezingsstrijd voor het burgemeesterambt de nog steeds tanende interesse van burgers voor de politiek zal keren. In elk geval was dat wel de intentie waarmee deze commissie naast vijf andere commissies zo'n zestien maanden geleden aan de slag is gegaan om advies uit te brengen over politieke vernieuwing. De vraagpunten hiervoor zijn op een rijtje gezet door een zware commissie uit de Tweede Kamer, onder leiding van kamervoorzitter Deetman.

De commissie-Van Thijn introduceert in haar rapport "De burgemeester ontketend" een variant op de gekozen burgemeester. De commissie wil niet zo ver gaan als D66 al vanaf de oprichting van deze partij bepleit, namelijk een rechtstreeks door de bevolking gekozen burgemeester. Van Thijn en twee van de drie mede-commissieleden, onder wie de CDA'er dr. A. Klink, komen tot de constructie van een door de gemeenteraad te verkiezen burgemeester. De toekomstige ambtsdrager moet bij voorkeur niet uit het plaatstelijke politieke circuit afkomstig zijn. /

Dualistisch

Bovendien moeten de wethouders van buiten de raad worden aangetrokken. Van Thijn c.s. willen van het huidige monistische stelsel in een gemeente overgaan naar een meer dualistische structuur, zoals die ook op landelijk niveau functioneert. Want met een door de raad benoemd college, dat geen deel uitmaakt van die raad, wordt er een scheiding aangebracht, vergelijkbaar met die tussen kabinet en Staten-Generaal.

De raad wordt meer een echte volksvertegenwoordiging zoals de Tweede Kamer. Op zichzelf is tegen zo'n verandering in de bestuurlijke structuur geen principieel bezwaar aan te voeren. Niet al het fout. Maar het is de vraag of verkiezing of benoeming van burgemeester en wethouders door, maar niet uit de gemeenteraad wel functioneel is.

Beeldvorming

In de beeldvorming zal de door de gemeenteraad gekozen burgemeester meer dan nu als partijpoliticus, dus als belangenbehartiger, worden gezien. De huidige benoemde burgemeester heeft nog min of meer het aureool van bovenpartijdigheid. Dat heeft hij ook nodig oihdat hij als hoofd van de politie verantwoordelijk is voor de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde in zijn gemeente. Nu komt daarin wel enige verandering door invoering van de regionale politie, maar evengoed houden de burgemeesters een zekere taak op het gebied van de openbare orde.

Vooral in links-liberale kring typeert men de huidige procedure als een verschijnsel uit vervlogen jaren. Als er al verandering gewenst is, dan zijn de voorstellen van Van Thijn te prefereren boven de rechtstreeks door de bevolking gekozen burgemeester. De benoemde burgemeester heeft zijn autorisatie op grond van de aanstelling door de minister van binnenlandse zaken. Dat is te mager, zo vindt Van Thijn. De rechtstreeks gekozen burgemeester zit er bij de gratie van zijn kiezers en wil hij zijn herverkiezing zeker stellen, dan zal hij die kiezers niet willen teleurstellen. Dat is weer een teveel aan partijpolitiek.

Vertrouwelijkheid

De verkiezing door de raad kent déze bezwaren niet. Maar aan die procedure kleven weer andere problemen. Zo zal bij de door Van Thijn c.s. voorgestelde systematiek de vertrouwelijkheid rond sollicitatieprocedures zeker niet groter worden. Daarom is het de vraag of gekwalificeerde mensen door de openbaarheid waarin verkiezingen zullen plaatsvinden, niet worden afgeschrikt. Ook zittende burgemeesters staan bepaald niet te trappelen om de procedure voor herverkiezing te doorlopen.

Daarnaast is het de vraag of de invloed van de gemeenteraad op de verkiezing van de burgemeester wel echt zal toenemen. Op dit moment heeft de vertrouwenscommissie uit een raad al een behoorlijk grote inbreng in de benoemingsprocedure, zij het dat de hele procedure nog met de nodige waarborgen van vertrouwelijkheid is omgeven. De mogelijkheid moet niet worden uitgesloten dat de sollicibestaande is goed en niet al het nieuwe bij voorbaat tanten straks door de politieke partijen zullen worden gedirigeerd. Zeker bij de grotere steden zullen de grote landelijke pohtieke partije de koek even-' wichtig willen verdelen. Door partijpolitieke kandidaatstelling wordt de invloed van de raad een lachertje.

Kleine partijen

Naar verwachting zullen de kleine politieke partijen, zoals SGP, GPV en RPF, als Van Thijns voorstel wordt overgenomen nagenoeg buiten beeld blijven. Nu al daalt door gemeentelijke schaalvergroting en ministeriële beslissingen het aantal uit deze partijen afkomstige burgemeesters. Dat aantal zal bij verkiezing door de raad nog verder terug lopen. Daardoor krijgen deze partijen niet meer de gelegenheid te bewijzen dat ze over kader beschikken met goede bestuurlijke capaciteiten.

Overigens is het zeer de vraag of de voorstellen van de commissie-Van Thijn ongeschonden door het politieke debat komen. De fracties van PvdA en D66 zijn voor, de VVD-fractie tegen. Het CDA zit in een moeilijk parket. CDA-fractievoorzitter Brinkman heeft in zijn befaamde "Bm-gerzaallezing", op 12 oktober vorig jaar in Rotterdam, het taboe binnen zijn partij op de verkiezing van burgemeester , doorbroken. Hij acht deze verkiezing bespreekbaar, i

Lobby

De christen-democratische burgemeesters waren knap verbolgen over Brinkmans toespraak. En die lobby heeft sinds Brinkmans rede kennelijk niet stil gezeten. Dus kon de CDA-fractie deze week geen mening geven over het rapport. Dat was opvallend omdat een vooraanstaand CDA'er als Klink lid van de commissie was. Deze voormalige medewerker van het wetenschappelijk instituut van het CDA staat bekend als één der belangrijkste christen-democratische partij-ideologen.

Klink is nu adviseur van minister Hirsch Ballin, in de nabije toekomst na en naast Brinkman de belangrijkste christen-democratische leider. Het is nagenoeg ondenkbaar dat Klink in de commissie-Van Thijn standpunten heeft ingenomen die totaal afwijken van de ideeën van Brinkman en Hirsch Ballin. Dit maakt de onzekerheid van de fractie zo merkwaardig. De aarzelende houding van de fractie duidt op een fors meningsverschil in de partij over de benoeming van burgemeesters. Daarom is het onvoorspelbaar of de voorstellen Van de commissie-Van Thijn het zullen halen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 3 april 1993

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

De burgemeester op verkiezingspad

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 3 april 1993

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken