Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Keurkorps

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Keurkorps

6 minuten leestijd

Heel laag over de grond door de duisternis. Met zo'n 200 kilometer per uur. Onzichtbaar voor vijandelijke radar en ook vanaf de grond nauwelijks waar te nemen. Ervaren helikoptervliegers van het 299-squadron van de Koninklijke Luchtmacht worden getraind voor nachtelijke operaties. Reportage over de meest riskante manier van vliegen.

„Een helikopter wil helemaal niet vliegen", begint majoor Cor Visser, commandant van het 299-squadron van de Koninklijke Luchtmacht. Voordat de dieDe duisternis ons opslokt geeft hij in de sriefingroom van het squadron op de vliegbasis Deelen een toelichting op zijn vliegtuigen: zo op het oog kwetsbare plexiglazen koepe s, gevat in een metalen frame onder een vierbladige rotor.

De rotorkop is van titanium en de met glasvezel versterkte plastic bladen zijn, zo wordt ons verzekerd, heel elastisch, licht van gewicht en ongevoelig voor metaalmoeheid. „Een helikopter", legt de commandant opgewekt uit, „wordt in de lucht gehouden door een verscheidenheid van tegengestelde krachten. Bij enige storing houdt een helikopter op met vliegen. Onmiddellijk en desastreus. Er bestaat niet zoiets als een zwevende helikopter".

Het 299-squadron maakt deel uit van de Groep Helikopters van de luchtmacht. Onder het motto "licht, maar niet gering" maakt het zich waar bij de uitvoering van een reeks van taken. Niet alleen verzorgt 299 opleiding en operationele training van vliegers, het squadron is ook geselecteerd voor de luchtmobiele brigade, het nieuwe keurkorps van de Nederlandse krijgsmacht met de rode baretten. Voor luchtmobiele optredens zal de helft van het squadron worden gereserveerd.

Over enige tijd zullen de lichte, onbewapende heli's van 299 gezelschap krijgen van lichte en zware transporthelikopters en zwaar bewapende gevechtshe ikopters. Het is de gevaarlijke oorlogstaak van de 'sprinkhanen' van het 299-squadron om deze grote broers naar het slagveld te gidsen. Majoor Visser geeft een opsomming van nog andere taken: vuurleiding aan de artillerie en ook praten de helikopterpiloten snelle jets naar hun bombardementsdoelen. Ander belangrijk oorlogswerk is het vervoeren van gewonden van het gevechtsterrein naar de geneeskundige opvang. „Wij vliegen zeer laag door het terrein, ongeveer op tractor-hoogte", zegt de majoor-vlieger ijskoud. „Men ziet ons niet", voegt hij er ten overvloede aan toe.

Intensieve opleiding en training stelt de vliegers in staat tussen de bomen te manoeuvreren, weg te kruipen achter de stammen. Desnoods op hoge snelheid, maar vaker betreft het een combinatie van laag en langzaam. Het wordt sluipvliegen genoemd: vliegen en zien zonder zelf te worden gezien, een tactische uitdaging voor de piloten. Het is een kwestie van huisje-boompje-beestje.

De vliegers voeren hun missies uit in een helikopter van Duits fabrikaat: de Bolkow BO-105 CB. Het gaat eigenlijk om een civiel toestel dat is gespoten in militaire tinten. Van dit lichte, tweemotorige type bestaat wel een militaire versie met anti-tankraketten, maar die is alleen in gebruik bij de Duitse luchtmacht. Majoor Visser en zijn operations-officier majoor Syb Bijlsma roemen de spectaculaire wendbaarheid van de BO-105. Voor onmogelijk gehouden hoge bochten en duikelingen brachten ook het grote publiek tijdens vliegshows tot bewonderende kreten. „Wij vliegen zeer laag door het terrein, ongeveer op tractor-hoogte" Foto's RD, H. J. Visscher van 299 kunnen voortaan ook op nachtelijke operaties worden uitgestuurd. Het nachtvliegen is voorbehouden aan piloten die minimaal 500 uren hebben gemaakt op de BO-105 („helemaal los zijn op deze kist"), hun hand niet omdraaien voor een sluiptocht tussen de bomen en onder hoogspaningskabels en slechts met zicht op hun kompas en hoogtemeter door de verkeerstoren op hun bestemming kunnen worden binnengepraat.

Vliegen in het donker wordt mogelijk gemaakt door night vision goggles (NVG): een nachtzichtkijker waarin voor de ogen van de vliegers het restlicht van de sterren 25.000 keer versterkt wordt weergegeven. Kosten: honderdduizend gulden per stuk. Het kijkertje wordt gemonteerd op de vliegerhelm. Achterop de helm zitten de batterijen voor het apparaat. „VUegen met goggles vraagt meer inspanning dan vhegen overdag", zegt majoor Bijlsma. Hij legt uit dat de stress voor een vlieger met een factor 2,3 toeneemt. Dat komt, zo begrijpen we, vooral omdat het gezichtsveld is beperkt tot ongeveer 40 graden. Vliegers met goggles dienen veel meer met hun hoofd te draaien om de omgeving in zich op te nemen. ring deden de vliegers van 299-squadron in 1991 op. In de aanloop naar de Golfoorlog begleidden zij Amerikaanse munitietransporten door ons land. Op ongeveer anderhalve kilometer afstand vlogen de helikopters 's avonds en 's nachts voor de munitietreinen uit. De vliegers moesten de treinmachinisten tijdig waarschuwen voor anti-militairistische acties of sabotagedaden. Aan deze succesvol uitgevoerde operatie is door de luchtmacht nooit veel ruchtbaarheid gegeven.

In de briefingroom van 299 is de meteo-officier toe aan het weerbericht voor 's avonds. Hij bespreekt de windrichting, de aanwezige bewolking, het verwachte zicht en de lichtsterkte. Er zijn hagelbuien onderweg, maar de kans dat die op Deelen vallen is klein. „Het is vanavond echt donker, er is geen maan. De goggles kunnen laten zien wat ze kunnen. Het is prachtig vliegweer".

In het pikkedonker lopen we de hangar uit naar de Bölkow die door het grondpersoneel is klaargemaakt voor een nachtvlucht. Een grijze vliegerhelm onder de arm geklemd, aan een halskoordje hangt de nachtkijker. Bij nachtvluchten zitten twee vliegers op de bok, van wie er een zich bezighoudt met de navigatie van het toestel. Het vluchtplan voor vanavond is: vanaf de vliegbasis Deelen laag over de boomtoppen naar Apeldoorn, over de snelweg Al en dan verder over bossen en heide met onderweg een landing, zogenaamd om iemand op te pikken. Ogenschijnlijk simpel, maar de vHegroute is overdag wel voorverkend om obstakels zoals antennes en hoogspanningskabels in kaart te brengen.

Vliegen in het donker wordt mogelijk gemaakt door night vision goggles: een nachtzichtkijker waarin voor de ogen van de vliegers het restlicht van de sterren 25.000 keer versterkt wordt weergegeven. komt de helikopter los van het beton. Even later klapperen we zonder licht door de donkere nacht. Het goggle-beeld is verrassend: het landschap is onwezenlijk, monochroom groen gekleurd en heeft science fiction-achtige trekken ge- ' kregen. Niettemin geven de groentinten in de night vision goggles een beeld van de werkelijkheid. Het is allerminst een fictie dat we met grote snelheid rakelings over de bomen scheren.

In de cockpit is de verlichting van de instrumenten blauw/groen, aangepast in tegenstelling tot de. Duitsers en Fransen die met volledig verduisterde toestellen vliegen. Aan de onderzijde van de nachtzichtkijker zit een groen lampje dat wordt bediend door met je onderlip tegen een microswitch te drukken.

Terwijl Bijlsma vliegt is Visser verantwoordelijk voor de navigatie. Hij heeft een kaartleesapparaat gekoppeld aan de navigatiecomputer. Onder de 1 staat tot 50.000-kaart reist een lichtpuntje mee en geeft nauwkeurig de positie van de helikopter aan. Op de kaart zijn 'op- en afstijgpunten' gemarkeerd, die door Visser hardop worden genoemd om over elektriciteitsdraden en een spoorverbinding te vliegen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 mei 1993

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

Keurkorps

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 mei 1993

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

PDF Bekijken