Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Een verzwakte beer als buurman

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Een verzwakte beer als buurman

Finland vindt moeizaam zijn weg op het terrein van de buitenlandse politiek

6 minuten leestijd

I HELSINKI - Zijn kleren Izien er goedkoop uit, socialis'tisch. Toivo komt uit Estland, lln de haven van Helsinki pro:beert hij wat bij te verdienen. [Zijn smokkelvcaar ligt voor |ieni uitgestald: wodka en Ikristal. De paar honderd Finmark die hij probeert te verdienen, zijn voor westerse be[grippen een schijntje. „Bij ons is het veel geld", zegt hij met een brede grijns.

DoorR. R. Zeeman jr De "Russenmarkt" in Helsinki. De hele dag staan Russen en Balten met hun dikke bontmutsen aan de kade tot ze hun smokkelwaar kwijt zijn. Voorbijgangers kunnen hier terecht voor kaviaar, maar ook sportdoping is in de aanbieding.

De politie slaat vanuit de verte het gebeuren gade. Al is het gebeuren illegaal, ze grijpt niet in. De eigenaar van de drankzaak in de Aleksanterinenkatu is danig gepikeerd. „Mijn omzet is met 10 procent gedaald", klaagt hij. „De Finnen drinken niet minder. Ik heb nieuwe concurrenten". De Russische en Estische mafia heeft haar intrek genomen in het altijd zo vreedzame Finland.

Wild- West-taferelen

Nergens in Europa zijn de welvaartsverschillen zo groot als langs de 1320 kilomter lange Fins-Russische grens. „Wij wonen veel te ver weg, hier is het te koud en onze taal is te moeilijk", zeiden de Finnen tot voor kort als het om asielzoekers ging. Slechts 20.000 buitenlanders, vooral Scandinaviërs, hebben de vijf miljoen Finnen te gast. De Finnen met hun niet te volgen taal waren op z'n hoogst bang voor de komst van Duitse hordes die een eventuele tweede woning zoeken in het land van de duizend meren. De Duitsers kwamen niet, wel- bendes uit het oosten, uit de voormalige socialistische buurstaten.

Sinds de KGB het Dzeren Gordijn opgetrokken heeft, grendelen de Finnen de grens af. „Aan de andere kant van de grens zie je per slot van rekening Wild-West-taferelen", heet het op het ministerie van binnenlandse zaken. De uitgaven voor de bewaking van de „laatste muur in Europa" worden verhoogd; de grensbewaking wordt versterkt. En op het ministerie van defensie zegt men sip dat de Finnen geen vredesdividend wordt gegund. Nog altijd zit de schok van de augustus-coup er bij de Finnen in. „We kunnen toch niet ontwapenen als er voor de deur chaos en burgeroorlog dreigt", zegt het conservatieve parlernentslid Kyösti Tbivonen.

Op een afstand

Racisme is niet echt gebruikelijk in Finland. Maar een bomaanslag op een vluchtelingenkamp met Somaliërs en het bijna letterlijk uit de bus schoppen van Russen die het land binnen wilden, hebben Helsinki's aartsbisschop ertoe gedwongen zijn kudde te vermanen: „Vreemdelingenhaat is zonde".

De Finnen hebben niet geleerd met buitenlanders om te gaan. Op Albanië na zijn ze het meest homogene land van Europa. Het idee dat honderdduizenden hongerige Russen HELSINKI hun land binnenvallen, bezorgt hun nachtmerries. „Wat moeten we tegen hen beginnen. Alleen St. Petersburg al heeft net zoveel inwoners als heel Finland", aldus Toivonen.

Plannen van de regering om noodopvangkampen vast in gereedheid te brengen, moeten de bevolking geruststellen. Helsinki biedt ook voorzover mogelijk hulp aan verpauperde buurstaten. „Vroeger keken we uit naar pantservoertuigen en soldaten, nu naar smokkelwaar en immigranten", zegt een officier van de grenspost Vaalimaa. „Indertijd zouden we van het zwaard gebruik moeten maken om de Russen van het lijf te houden, nu gebruiken we brood, melk en meel".

De Finnen ergeren zich aan de Europeanen die bij de erkenning van de Baltische staten met hun neus vooraan stonden, maar sindsdien weinig gedaan hebben om hun lot te verbeteren. „Ons doel moet zijn", zegt Toivonen, „de Russen op een afstand te houden". En dan heel plastisch: „De Russen hier hebben, is hetzelfde als een steen in je schoen".

Identiteitscrisis

De druk uit het Oosten overvalt de Finnen op een moment dat ze in een identiteitscrisis verkeren. Met de ineenstorting van de Sowjet-Unie heeft Finland van de ene op de andere dag een gedaanteverwisseling ondergaan. Voorbij zijn de tijden dat Soumi, zoals Finland zichzelf noemt, op buitenlandspolitiek terrein extra voorzichtig moest zijn en het op een flinke portie medelijden kon rekenen. De slaafse onderdanigheid tegenover de Sowjets is niet meer nodig, wordt opeens zelfs bekritiseerd.

Finland haalt zijn presidenten Juho Paasikivi en Urhp Kekkonen van hun sokkel. Moest men zich koest houden zodra in de Sowjetpers de vinger werd opgeheven? Was het nodig met Brezjnev op jacht te gaan? Waarom weigerde een grote uitgeverij Solzjenitsyns Goelag Ar' chipel op de markt te brengen?

Het weinig geliefde, maar toch ook wel gemakkelijke Verdrag van Vriendschap, Samenwerking en Wederzijdse Hulp uit 1948 werd vorig jaar vervangen door een nieuw verdrag. In het nieuwe akkoord wordt met geen woord gerept over militaire verplichtingen. Finse kranten schreven opgelucht: „We hebben onze soevereiniteit terug". Zelfs de Russische Izwestija meldde met grote letters „het einde van de finlandisering" en gebruikte daarmee een woord dat in Finland nooit hardop werd uitgesproken.

President

Tot dusver was de buitenlandse politiek, zoals artikel 33 van de grondwet het aangeeft, voorbehouden aan de president. Of het nu ging om het verdrag van Parijs, de toetreding tot de EFTA of de Raad van Europa, steeds besliste de president. De Finnen leden nauwelijks daaronder. Over de overheid doen ze nooit zo moeilijk. „Wij neigen tot gehoorzaamheid", meent professor Timo Vihavainen van de universiteit van Helsinki. Fijntjes constateert hij dat er in Finland slechts twee leerstoelen voor internationale betrekkingen zijn. „Wat moet men hier ook onderzoeken? De buitenlandse politiek wordt over onze hoofden heen bepaald. De oude lijn was duidelijk: „Finland voert een buitenlands beleid. En dat is neutraal".

Minister van buitenlandse zaken Paaro Vayrynen schreef als student een proefschrift over de Finse neu-' traliteit. Het was één groot loflied. Het valt hem deze dagen zwaar het roer om te gooien richting EG. Als in zijn achterban, de bijna alleen uit boeren bestaande Centrumpartij, Brussel ter sprake komt, lopen steevast de emoties hoog op. „Hele landstreken zullen worden ontFoto RD volkt", vrezen Finse boeren.

Maar ook andere partijen en bevolkingsgroepen hebben hun bezwaren tegen de toenadering tot de EG. De Groenen: „Ons milieu wordt opgeofferd". De veteranen uit de Winteroorlog '39-'40: „Waarvoor hebben wij eigenlijk gevochten? Straks worden we overheerst door Brussel".

Zwakke beer

Terwijl buurland Zweden enthousiast is over de Europese Gemeenschap en in verstandsverbijstering meent de Brusselse club te zullen "zwediseren", vreest Finland als klein land niet gehoord te zullen worden in het Europese koor. Ook president Mauno Koivisto loopt niet echt warm voor Europa. Economische samenwerking is prima, maar meer ook niet, was zijn standpunt. Toch heeft de Finse president een verzoek om toetreding ingediend. Dat was geen kleine stap voor hem.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 29 september 1993

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Een verzwakte beer als buurman

Bekijk de hele uitgave van woensdag 29 september 1993

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken