Bekijk het origineel

De motten in het pak van Gerry Adams

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De motten in het pak van Gerry Adams

Van een doorbraak in de Noordierse kwestie is voorlopig nog geen sprake

7 minuten leestijd

APELDOORN/BELFAST De leider van de gematigde DLP-partij in Noord-Ierand, John Hume, heeft het £ze weleen druk. Zijn agenda 'taat vol met afspraken in de /erenigde Staten, Dublin, russel en Londen. De bladijden van de agenda van zijn 'roegere rivaal Gerry Adams blijven tot half november maagdelijk. Zolang houdt Adams zich beschikbaar. Als Hume er in slaagt voldoende steun te krijgen voor het Noordierse vredesplan willen de beide politici zo snel mogelijk aan tafel met Dublin en Londen. Hoe groot is de kans dat Adams zijn nette pak uit de kast moet halen?

Even geloofden veel Noordieren vorige week dat het echt waar was. Na vijfentwintig jaar burgeroorlog leek vrede binnen handbereik te liggen. De leider van Sinn Fein, Gerry Adams, en die van de SDLP gaven ruim een week geleden een gezamenlijke verklaring uit. Daarin beweerden ze dat tijdens hun geheime besprekingen „aanzienlijke vooruitgang" was geboekt zodat „een proces kan worden begonnen dat zal leiden tot een akkoord tussen de verdeelde bevolking van dit eiland, dat dan een solide basis voor vrede is". „Een doorbraak zoals die in het Midden-Oosten is op til", juichte een aantal kranten.

Hoeveel stappen in de richting van de vrede Adams en Hume hebben gemaakt blijft nog even geheim. Hun ideeën over de toekomst van Noord-Ierland staan in een geheim rapport dat naar de regering in Dublin wordt gestuurd. Hume is direct na het uitgeven van de verklaring naar de Verenigde Staten vertrokken om de sterke Ierse lobby aldaar voor de nieuwe vredespoging te interesseren. Als hij deze week terugkeert van de overzijde van de oceaan, ;gaat hij naar Dublin om met de Ierse' regering te overleggen. Wellicht ' maakt hij ook nog de oversteek naar Londen. Dar hangt af van het oordeel van de Ieren en de interesse van de Britten.

Onzekerheid dus nog over de inhoud van het plan. Wel is duidelijk geworden dat Hume en Adams op dezelfde golflengte hebben afgestemd, al valt er nog genoeg ruis te beluisteren. Op zich is die toenadering wel opmerkelijk. Jarenlang golden Sinn Fein en de SDLP als elkaars concurrenten als het ging om de gunst van de rooms-katholieke kiezers in Noord-Ierland. Bij het zoeken naar een oplossing in het Noordierse conflict sloeg elk van de twee partijen een tegenovergestelde richting in. Sinn Fein bedreef vooral politiek met kogels en bommen. Tot op de dag van vandaag vergoelijkt zij de terreur van de IRA. Niet verwonderiijk want de IRA en Sinn Fein stoelen op dezelfde wortel van Iers nationalisme. Vurig verlangen beide naar de vereniging van NoordIerland met de zuide;lijk gelegen Ierse republiek. Weg tot vrede nog niet open met een tussenoplossing. De linkerhand blijft aan Engeland geketend als dan ten minste de rechterarm om Ierland geslagen mag worden.

Doodlopende weg

Partijleider Hume heeft in de achterliggende jaren steeds geleurd met het idee een Brits-Ierse bestuursraad voor Noord-Ierland te benoemen. Veel oren had Londen er niet naar. De rooms-katholieke minderheid echter steeds meer. Het geweld van de IRA beukt al vijfentwintig jaar op de Noordierse samenleving maar heeft het Britse gezag niet verjaagd. Veel rooms-katholieken zijn gaan beseffen dat de weg van de terreur doodloopt. Sinn Fein zag daardoor tot haar verdriet steeds meer aanhangers naar de SDLP wegvloeien.

Door die slinkende achterban raakten de IRA en Sinn Fein nog meer in een isolement dan zij al waren. Dank zij hun vasthouden aan het gebruik van geweld weigeren de Britse regering en protestantse Noordieren ieder contact.

Het is de SDLP-Ieider Hume geweest, die dit voorjaar Sinn Fein in haar afzondering opzocht. Tegen de uitdrukkelijke wens van alle andere belanghebbenden in het Noordierse conflict in, begon hij geheime besprekingen met Gerry Adams. Het resultaat van deze gesprekken wacht nu op reactie van de Ierse regering. Ondertussen heeft Sinn Feinvoorman Adams een tipje van de sluier opgelicht. Begin vorige week riep hij zijn aanhangers op „flexibel" te zijn en niet direct het onderste uit de kan te willen hebben. Een gezamenlijk Brits-Iers bestuur over Noord-Ierland zou als tussenstap het uiteindelijke doel toch naderbij brengen. Voor Gerry Adams is en blijft dat: volledige vereniging van Noord-Ierland met de Ierse Republiek. In het dagblad "The Guardian" verklaarde hij afgelopen zaterdag overigens wel dat de IRA en Sinn Fein de belangen van de protestantse Noordieren en van de Britten niet willen negeren.

Problemen

Adams weigerde zaterdag de nadere details te willen geven over de overeenkomst tussen hem en Hume. Toch werd duidelijk dat de beide leiders de Britse regering zullen vragen „het zelfbeschikkingsrecht van het gehele Ierse volk te erkennen". Zodra Londen op dit punt overstag is, kunnen volgens Adams constructieve besprekingen begonnen worden. Uiteindelijk zouden alle Ieren (dus zowel de burgers van Ierland als die van Noord-Ierland) zich in een' referendum moeten uitspreken over de toekomst van het noordelijk deel.

„Een doorbraak in het conflict? Onzin", zegt dr. Sydney Elliot, politicoloog aan Queen's University in Belfast. „De voorstellen hebben hooguit Sinn Fein en de SDLP een beetje tot elkaar gebracht". Elliot somt moeiteloos een aantal problemen op waar de verklaring van Hume en Adams aan voorbijgaat. „Natuuriijk kun je geen definitief oordeel vellen zolang het rapport niet openbaar is. Maar die geheimhouding op zich is al een probleem in een samenleving waar men leeft met structureel wantrouwen jegens de andere partij. Om vertrouwen te winnen, zal men van begin af aan elkaar met open vizier tegemoet moeten treden". Elliot vindt het „ook niet slim" dat de voorstellen eerst aan Dublin worden voorgelegd. „Waarom zijn ze niet tegelijkertijd naar Major gestuurd? Nu versterken Hume en Adams de angst van de protestanten dat Noord-Ierland zonder meer aan de Ierse Republiek wordt uitgeleverd".

Dat idee wordt volgens de politicoloog verder gevoed door de eis dat het gehele Ierse volk moet beslissen over de toekomst van NoordIerland. „Voor de protestanten is dat niet bespreekbaar. De rooms-katholieken in Noord-Ierland zullen met de steun van de bevolking van de Ierse Republiek veruit in de meerderheid zijn. Als dan in een referendum gekozen moet worden tussen Dublin of Londen zal laatstgenoemde het moeten afleggen. De protestanten, vervallen zo met een klap tot een kleine minderheid. Dat recht op zelfbeschikking klinkt dus wel mooi en lijkt een oplossing te zijn. In werkelijkheid is het de kiem voor een nieuw conflict".

Grootste probleem is naar het oordeel van Elliot echter dat Sinn Fein niet bereid is om vooraf het geweld af te zweren. „Zolang zij de aanslagen van de IRA stilzwijgend goedkeurt, kan Sinn Fein geen partner zijn in een democratisch overleg". Zaterdag gaf Sinn Fein-leider Gerry Adams te kennen, dat de IRA niet van plan is de wapens onvoorwaardelijk neer te leggen. Het wachten is op concessies van de Britse regering. „Hume en ik hebben de eerste stap gezet op een glibberig pad. Nu moet de regering in Londen volgen", aldus de Slnn Fein-voorman.

Afkeuring

Het duo zal waarschijnlijk lang kunnen wachten. Vorige week maandag verklaarde de Britse minister voor Noord-Ierland, Sir Patrick Mayhew, dat er geen sprake kan Foto RD.J. Verboom zijn van contacten tussen zijn regering en Sinn Fein of de IRA. ,JZonder een duurzame afzwering van geweld is er geen zicht op vrede en zal de IRA zonder genade vervolgd blijven", was zijn commentaar. Mayhew sprak zijn afkeuring uit over de besprekingen tussen Hume en Adams. Dat zou indruisen tegen de afspraak tussen de Britse minister en de leiders van alle politieke partijen in Noord-Ierland om niet met Sinn Fein te praten zolang bommen ontploffen en mensen vermoord worden. Hume heeft dat wel gedaan. „Dat heeft ernstig schade toegebracht aan de bestaande vertrouwensbasis", meent de bewindsman.

Toch zijn de protestanten in Noord-Ierland niet gerustgesteld door de ferme taal van Mayhew. Zeker niet na het bericht dat de "Financial Times" vorige week maandag bracht. De regering van GrootBrittannië zou samen met die van Ierland werken aan het ontwerp van grondwet, dat de bestaande kloof moet overbruggen. Volgens de krant heeft minister Mayhew vorige maand tijdens een Brits-Ierse conferentie een groep van twintig deskundigen gevraagd een voorstel voor een nieuwe constitutie te maken. Inzet daarvan zou zijn dat Dublin zijn claim op de zes Noordierse graafschappen, die is vastgelegd in de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 6 oktober 1993

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

De motten in het pak van Gerry Adams

Bekijk de hele uitgave van woensdag 6 oktober 1993

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

PDF Bekijken