Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De zoete klanken van John Major

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De zoete klanken van John Major

Conservatieven scharen zich achter premier bij terugkeer naar oude waarden

6 minuten leestijd

APELDOORN - Naar buiten toe eensgezindheid tonen en eventuele conflicten binnenskamers oplossen. Dat was de boodschap die partijleider John Major zijn Conservatieve part^leden vrydag meegaf aan het slot van het partijcongres in het Engelse Blackpool. Een elf minuten durende ovatie was het bewijs dat de congresgangers hun partyieider begrepen hadden. Is daarmee de positie van de Britse premier veiliggesteld?

De beste rede die de 'grijze' premier ooit gehouden heeft. Dat was eind vorige week het commentaar van veel politieke waarnemers.. De toespraak was ook de langste die Major als Conservatief leider ooit heeft gehouden. Kennelijk had hij zijn partijgenoten veel te vertellen.

Voor geen van de congresgangers was het zichtbaar dat Major met lood in de schoenen het spreekgestoelte beklom. Toch kan het bijna niet anders dan dat de premier met een bonkend hart ademhaalde om de eerste \voorden uit te spreken. Geen premier is na de Tweede Wereldoorlog zo impopulair bij de Britten geweest als uitgerekend John Major. Zelfs Margaret Thatcher scoorde beter. Terwijl ze haar bijnaam "IJzeren Dame" zeker niet vanwege overlopende vriendelijkheid heeft gekregen.

Behalve door de impopulariteit van hun leider worden de Conservatieven sinds het midden van vorig jaar geplaagd door groot stemmenverlies. Bij tussentijdse verkiezingen hebben zich in sommige districten politieke aardverschuivingen voorgedaan, die de Conservatieve fractie in Londen angstig deed rondkijken. Heel opzienbarend was bij voorbeeld deze zomer het verlies van de zetel voor Christchurch. Tientallen jaren vertegenwoordigde een Conservatief het district. Nu heeft een Liberaal-democraat zich op het pluche in het Lagerhuis gezet.

Polarisatie

Bovendien kampt Majors partij met toenemende interne polarisatie. Ontevreden rechtse Conservatieven roeren zich hevig. Linkse partijleden raken steeds meer gebeten op deze fractieleden. En de middengroep vraagt zich af hoe de verschillen bijgelegd kunnen worden. Zij is het meest verlegen om een krachtige leider, die richting geeft aan de partij en paal en park stelt aan onderiing geruzie.

In de achterliggende maanden bekroop veel Conservatieven het gevoel dat Major onvoldoende in huis had om als leider op te treden. Vorige week leek dat vermoeden te worden bevestigd toen de memoires van mevrouw Thatcher uitlekten. Zwart op wit staat daarin dat Major iemand is die niet boven de grijze middelmaat uitsteekt.

Tegen die achteigrond bezien is het een huzarenstuk dat Major er vrijdag in geslaagd is de handen van bijna alle congresgangers op elkaar te krijgen, en dat wel elf minuten lang. Vanwaar die ommezwaai bij zijn sceptici? Deels is dat te danken aan de route die hij voor de komende tijd uitstippelde. De partijleider waagde zich niet aan de presentatie van een grootse visie voor de politiek in de jaren negentig. Maar al te goed besefte hij dat • nieuwe uitdagende plannen het verzet van rechts zouden kunnen doen toenemen. Dan verdiept de kloof in de partij zich zeker tot een ravijn, waarin hij zelf op een goed moment kan storten. De premier had als uitgangspunt: terug naar de basisprincipes van de Conservatieve partij. „Engeland heeft niet minder, maar meer conservatisme nodig". Daarom zal het Britse kabinet zich de komende tijd inzetten voor herstel van oude normen en waarden, vooral morele. „We moeten terug naar zelfdiscipline, naar respect voor de wet. Terug ook naar medegevoel voor anderen en naar het aanvaarden van verantwoordelijkheden voor jezelf en voor je familie. Het is niet de bedoeling deze verantwoordelijkheden af te schuiven op de staat" aldus Major. „Te lang is geluisterd naar mensen die lichtjaren verwijderd zijn van gezond verstand".

Sociaal toerisme

De woorden van Major moeten zoete klanken geweest zijn in de oren van de rechtse Conservatieven. Eerder vorige week waren ze al gepaaid in de rede van de minister van binnenlandse zaken, die harde aanpak van de criminaliteit beloofde. Vooral voor pornografie en het seksueel misbruiken van kinderen stelde de minister forse strafverzwaring in het vooruitzicht.

En of dat nog niet genoeg was, beloofde Peter Liley van sociale zaken dat er een halt zou worden toegeroepen aan sociaa;l toerisme. Tot grote hilariteit van de congresgangers schilderde de bewindsman met denkbeeldig woordgebruik de bestaande situatie: „Mio bambino in Italia", wat zou betekenen: „Stuur mijn kinderbijslag maar naar de familie in Italië". Bij de vraag: „Wo ist das Hotel?" zou de vragensteller willen weten waar het bureau huisvesting is om aldaar een aanvraag voor een huurwoning in te dienen. De bedoeUng was duidelijk: de regering wil af van allerlei uitkeringen ten gunste van niet-Britten.

Dat viel vooral bij Euro-sceptici in de smaak. Major gaf hun vrijdag nog een heerlijke toespijs. Onomwonden keerde hij zich tegen het centralisme van Brussel. Voor hem hoeven een Europese Monetaire Unie en een gemeenschappelijke munt helemaal niet meer. En de gedachte aan een federaal Europa werpt hij verre van zich. „Waarom heeft hij dat niet eerder gezegd, dan was alle commotie rond Maastricht niet nodig geweest", mopperde achteraf Lord Tebbit, fel tegenstander van het verdrag.

Eensgezindheid

Met zijn beklemtonen van thema's die de echte Conservatieven lief zijn, heeft de prernier vrijdag geprobeerd de eenheid in de partij te herstellen. Naar buiten toe dienen de Conservatieven met één mond te spreken. „En als eensgezindheid niet mogelijk is, dan heb ik als partijleider het recht om dat rechtstreeks te horen en niet in een televisie-interview buiten het Lagerhuis". Met die opmerking gaf Major aan dat hij de baas in het Conservatieve huis wil zijn.

Het blijft echter de vraag of Major er werkelijk in geslaagd is zijn" gezag als partijleider te herstellen. Of heeft hij met zijn toespraak een adempauze geforceerd, zodat hij even geen last heeft van aanvallen op zijn positie?

Dat de partijleden zich nu achter hem scharen, kan wel eens meer te maken hebben met verdeeldheid dan met eensgezindheid. De linkse Conservatieven zijn zeker niet door de rede van Major tevreden gesteld. Maar zij missen een geschikte kandidaat-opvolger voor de premier. Minister Clarke, die algemeen genoemd wordt als vervanger van de minister-president, kan niet rekenen op de steun van de meerderheid. En de meeste fervente aanhangers van de rechtse mevrouw Thatcher doen er goed aan zich voorlopig rustiger te gedragen. Veel Conservatieven hebben een bittere smaak gekregen van de manier waarop Thatcher in haar boek afrekent met verschillende partijgenoten.

Bovendien staat de komende maanden een aantal onderwerpen op de agenda van het Lagerhuis waarover de Conservatieven onderling grote meningsverschillen hebben. Het gaat om de privatisering van de Britse spoorwegen en belastingverhogingen. Daar zit genoeg kruit in.

Ten slotte nog de les van de geschiedenis. Majors voorganger, mevrouw Thatcher, incasseerde op 12 oktober 1990 tijdens het partijcongres in Bournemouth een minutenlange ovatie' Ruim een maand later, op 22 november, stuurden dezelfde Conservatieve fractieleden haar naar huis. De geschiedenis herhaalt zich niet, maar er zijn soms opmerkelijke parallellen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 11 oktober 1993

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

De zoete klanken van John Major

Bekijk de hele uitgave van maandag 11 oktober 1993

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken