Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Ook de goede catechismuspreek is voluit bediening van het Woord

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Ook de goede catechismuspreek is voluit bediening van het Woord"

Boekencentrum presenteerde handleiding "Kennen en vertrouwen"

5 minuten leestijd

DOORN - „Ook de goede catechismusprediking is voluit bediening van het Woord". Dat zei prof. dr. M. J. G. van der Velden gisteren in Doorn tijdens een studiedag over de catechismusprediking. Tijdens deze door ruim zestig deelnemers bezochte dag stond centraal het recent verschenen maar pas gisteren gepresenteerde boek "Kennen en Vertrouwen", een „Handreiking bij de prediking van de Heidelbergse Catechismus".

Het boek telt 480 pagina's en kost tot eind van dit jaar 59 gulden. Daarna is de prijs 72 gulden 50. Redactieleden zijn dr. J. H. van de Bank, dr. G. Bos, prof. dr. F. G. Immink, dr. A. Noordegraaf, dr. W. Verboom en prof. dr. M. J. G. van der Velden. De laatste refereerde over "Homiletische aspecten van de catechismusprediking". De bijeenkomst had plaats onder verantwoordelijkheid van uitgeverij "Boekencentrum". De dag begon met schriftlezing en gebed in de kapel van Centrum "Hydepark" in Doorn. N. A. de Waal, directeur van Boekencentrum, noemde de nu verschenen handreiking „uniek in haar soort". Hij benadrukte het nut van de nieuwe uitgave bij de voorbereiding van de catechismuspreek. De Waal hoopte op een goede respons: "Jnitiatief en eindprodukt kunnen worden afgedaan met de opmerking: voor links te ouderwets en voor rechts te modern. Wie zo reageert, doet niet alleen deze uitgave tekort, maar is, voor wat betreft de bezinning op de vormgeving van de prediking, op z'n minst onvoldoende kritisch naar zichzelf.

"Hoe" en''hoe beter"

Prof. Van der Velden ging ervan uit dat de deelnemers niet de vraag stelden of ze de catechismus preekten maar "hoe ze dat doen" en "hoe ze dat beter kunnen doen". Hij rangschikte de catechismuspreek onder de themaprediking, naast de zogenoemde tekstprediking. Hij verdedigde het goed recht van de themapreek en merkte daarbij op dat aangaande de catechismusprediking de thema's aan de antwoorden en niet aan de vragen dienen te worden ontleend.

Aan de hand van zondag 7 ging de emeritus hoogleraar in op de titel van het boek. "Kennen" en "vertrouwen" duiden een relatie waarbij geen tegenstelling is tussen "hoofd" en "hart". Van der Velden onderscheidde de helderheid van wat geopenbaard is en dat wat met het verstand begrepen wordt. Dit weten noemde hij voor ieder mogelijk.

De typisch reformatorische nadruk op "kennis" hangt samen, zo zei hij, met de toenmalige visie op de gemeente. Overigens gaat het hier niet om puur verstandelijke kennis. Verder merkte hij op dat in de prediking rekening moet worden gehouden met diegenen bij wie de kennis van het verstand en het vertrouwen met het hart uit elkaar liggen en moeite bestaat „met de persoonlijke toeëigening van het heil van datgene wat ze verstandelijk kennen als inhoud van de Openbaring".

Traditie

Prof. Van der Velden zette de catechismus in een historisch kader. Enerzijds noemde hij haar tijdbetrokken en tijdgebonden. Anderzijds bevat de traditie iets boventijdelijks, iets dat geldt voor alle tijden. „De catechismus is meegegaan de tijden door en spreekt tot op vandaag. Terecht is zij belijdenis van de kerk".

Als voorbeeld van het tijdgebondene noemde hij de „anselmiaanse redeneertrant in zondag 5 en 6". De intentie van deze zondagsafdelingen wilde hij overigens honoreren. Ook noemde hij het gegeven dat de opstellers van de catechismus naar verhouding veel minder aandacht geven aan Jezus' opstanding uit de doden dan aan Zijn hemelvaart.

Terzake van Zijn hemelvaart ging het om een theologisch geschil tussen calvinisten en luthersen. „Gezien de vragen die in onze tijd leven, zal zeker een preek over de opstanding van Christus enkele aspecten hebben die in de catechismus ontbreken", aldus Van der Velden.

De emeritus hoogleraar weersprak het verwijt aan de catechismus dat deze het individualisme bevordert door „zo makkelijk het "ik" in de antwoorden te accentueren". Nauwkeurig luisteren laat een ander beeld zien.

Het "ik" van de catechismus staat naar zijn mening nadrukkelijk in het kader van het belijden van de gemeente. In zondag 7 gaan anderen vooraf aan het "ik". Van der Velde stelde daarom dat het luisteren naar de catechismus als stem der vaderen de christelijkke gemeente kan uittillen boven het steeds weer opduikend individualisme.

Uit het hoofd leren

Verder voerde hij een pleidooi voor het uit het hoofd leren van de catechismus en verbond dat met de notie van het leren met het hart. „De ben ervan overtuigd dat we hier stuiten op een oer-reformatorische notie, dat de weg van het van buiten leren een wijze is die de Heilige Geest gebruikt om mensen het wonder van het heil zich te doen toeëigenen, niet in de zin van: als het maar dikwijls genoeg gezegd wordt, geloof je tenslotte, maar veel meer als een weg tot het werkelijk mondig christen-zijn voor Gods Aangezicht". In de discussie kwam de vraag aan de orde hoe men "evangelischen" die moeite hebben met het leerstellige van de catechismus bij deze prediking kan betrekken. Moet dan niet veelmeer vanuit de tekst worden gepreekt, zo vroegen de deelnemers zich af. Noordegraaf: Ook evangelischen hanteren -vaak onbewust- een dogmatiek. Prof. Immink: Het gaat om de zaak achter de teksten. Thema's kunnen de samenhang van de teksten laten zien. Dr. Verboom: In de Heidelbeiger licht de Schrift op. Prof. Van der Velden: Bij evangelischen zit er een bepaalde omgang met de Bijbel achter. Juist voor verbreding naar en verdieping door evangelischen is de reformatorische traditie nodig".

Op een vraag of "Kuitert" en "New Age" in een catechismuspreek thuis horen, antwoordde een aantal forumleden -en prof. Van der Velden voorop -dat „dit gevecht juist aangegaan dient te worden. „Daar is de leerdienst voor". Ten slotte werd opgemerkt dat de catechismusprediking goed dogmatisch inzicht vereist.

In de workshops bespraken de deelnemers "De opbouw van de preek in de leerdienst" (prof. dr. F. G. Immink), "Communicatieve aspecten in de catechismusprediking" (dr. A. Noordegraaf), "Het leerelement in de catechismus (dr. J. H. van de Bank), "Hoe is de Schrift verwerkt in de Heidelbergse Catechismus?" (dr. G. Bos), "De Heidelbergse Catechismus in historisch perspectief' (dr. W. Verboom) en "De ethische betekenis van de catechismus voor deze tijd" (dr. G. C. den Hertog).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 10 december 1993

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

„Ook de goede catechismuspreek is voluit bediening van het Woord

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 10 december 1993

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken