Bekijk het origineel

Ds. Erderly Geza uit Chanava: Een christen is realist en leeft uit de hoop

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Ds. Erderly Geza uit Chanava: Een christen is realist en leeft uit de hoop

Politieke verandering was wonder, maar niet zo groot als "metanoia"

6 minuten leestijd

CHANAVA - „Wij hebben geen andere hoop dan dat Jezus de Heere is van onze kerk en niet onze bisschop. Daarom heeft onze kerk toekomst. Mogelijk zullen wij nog veel leden verliezen. Maar onze kerken hebben al meer crises achter de rug.

Enerzijds is Jezus Heer, anderzijds hebben wij in onze historie de concrete ervaringen van strijd. Wij hebben geleefd onder moslims. Wij hebben deportaties meegemaakt. Wij hebben onze eigen zwakheid en ons eigen onverantwoorde optreden. En toch is onze kerk in leven gebleven. Men mag slechts geloven, niet alleen hopen, dat deze kerk toekomst heeft".

Aan het woord is ds. Erderly Geza uit het in Zuid-Slowakije ergens tussen Komamo en Rosnava gelegen, grotendeels Hongaarstalige dorpje Chanava. Hij heeft hoop voor de kerk. „Als zij maar de Heere dient en niet eigen voorstellingen en dromen preekt, maar het Woord. Wij moeten vlijtig onze tweespalt en zonden 'afbouwen'. Ik ben geen optimist en ook geen pessimist. Een werkelijk christen is realist en leeft uit de hoop".

„Er is veel werk, er zijn nieuwe verzoekingen. Soms denken wij dat het onder het communisme gemakkelijker was. Wij wisten wat we aan hen hadden. Eerst kwamen er na de 'revolutie' in 1989 veel meer mensen in de kerk. Na verloop van tijd bleven ze weer weg. Het blijkt ook dat voorheen velen in de kerk gekomen waren louter vanwege de oppositie tegen de Staat. Ze hebben nu de kerk niet meer nodig, ze kunnen er uit. Daarom blijven ze weg en staan ze op een afstand. Nu komen er steeds meer sekten. Dat is in het bijzonder gevaarlijk voor jonge mensen. Zij hebben 'dank zij' de erfenis van de klassenstrijd weinig kennis. De politieke verandering was een wonder, maar niet zo groot als de "metanoia", de bekering".

Naar Praag

Ds. Erderly is predikant in de voor driekwart uit Hongaren bestaande Gereformeerde Kerk van Slowakije. Hij staat sedert 1985 in Chanava. Daarvoor was hij predikant in de grotere stad Rosnava. Maar daar werd hij door de geheime politie eruit gewerkt. „Vooral om mijn (verboden) werk onder jongeren. Het was bovendien een grote 'zonde' dat ik af en toe contact had met mensen uit het Westen of met Hongaren".

Behalve voor Chanava (zo'n 370 leden en doopleden) heeft de predikant de pastorale zorg voor nog drie naburige gemeenten. Maar dat is nog niet alles. Hij is sedert 1991 ook als "vakassistent" verbonden aan de theologische faculteit van de Karelsuniversiteit in Praag. Over een jaar kan hij de titel docent krijgen en daarna die van hoogleraar.

Ds. Erderly moet daarvoor twee keer in de maand de nieuwe grens over, met al het oponthoud van dien. Twee keer in de maand zestien uren autorijden. Want met openbaar vervoer duurt het dubbel zo lang. Hij heeft de bisschop gevraagd om een gemeente dichter bij Praag. Vanuit Bratislava bij voorbeeld is Praag via de autobaan binnen een paar uur bereikbaar.

„Maar er zijn er meer", zegt de predikant, „die interesse hebben in een post in de buurt van Bratislava". Bovendien bestaat het risico dat studenten uit Slowakije volgend jaar niet meer in Praag kunnen studeren, omdat hun studiebeurs dan vervalt. „En dan moet ik daar weg. Misschien direct naar Komarno, waar onze kerk een eigen Theologisch Instituut opbouwt".

Naast dit alles is er nog het probleem dat ook mevrouw Erderly een baan moet hebben. „Anders komen wij geld te kort". Dat is alleen al gezien de gigantische reiskosten volstrekt begrijpelijk.

Waarom?

Waarom dan nog altijd studeren aan de theologische faculteit in Praag? zo vragen wij ds. Erderly. In Komarno bouwt u toch een eigen Theologisch Instituut op? En waarom kunt u geen gebruik maken van de door Slowaken gedomineerde lutherse theologische opleiding in Bratislava?

„De streng nationalistische Slowaakse lutheranen hadden vroeger al interesse in ons", zo geeft de predikant uit Chanava toe. „Echter niet om oecumenische redenen, maar met nationalistische bedoelingen. De faculteit in Praag is echter meer gereformeerd dan de lutherse opleiding in Bratislava. Bovendien staan wij sympathiek tegenover de faculteit in Praag, om daarmee de betrekkelijk weinige gereformeerden in de Evangelische Broedergemeenten in Tsjechië te blijven steunen".

Ds. Erderley vertelt overigens dat studenten uit zijn kerk wijd uitgezwermd zijn. „Na de omwenteling mogen studenten ook in Hongarije studeren. Er is te weinig geld. Desondanks studeren er zestien in de Hongaarse stad Sarospatak. In Praag studeren er meer dan dertig, ook volgen enigen onderwijs in Boedapest en studeren er twee in Kolosvar (Cluj) in Roemenië, plus nog een paar in Bratislava". Hij geeft toe: De uniformiteit ontbreekt. En daarom staat hij tevens achter de activiteiten in Komarno. „Onze theologische opleiding is daar precies op z'n plaats. Er is in Komarno een grote kerkelijke gemeente, die gebouwen in eigendom heeft".

Communisten

Met de economie van Slowakije gaat het niet best. En de tegenstelling tussen arm en rijk is groot. „De oude communisten werken nog steeds voort en hebben nog hoop", zegt ds. Erderly. „Zij hadden vroeger allemaal een arbeidsplaats en kregen geld, ook al deden ze niets".

„Voor de omwenteling hadden allen formeel gelijke rechten. De goed betaalde arbeidsplaatsen gingen evenwel meestal naar de Slowaken. Mijn broer, een bekwame atoomfysicus, stond onder de communisten altijd aan de kant. Toen de communisten het veld moesten ruimen, zeiden alle collega's: Jij wordt onze nieuwe directeur. Voormalige communisten hebben hem echter onder bedreiging gedwongen om af te treden. Dezelfden van wie hij na de omwenteling had gezegd: „Ze moeten niet ontslagen worden, maar eindelijk gaan werken", die hebben gezegd: „Hij moet aftreden".

Tweespalt

„Hier in het dorp", vertelt de predikant, bestaat ook tweespalt. Ruzie van Hongaren met voormalige armen en verhuisde Slowaken. Een groot stuk van Slowakije is, ook historisch gezien, feitelijk Hongaars. Onder het communisme zijn veel Hongaren verdreven en daar zijn Slowaken voor teruggekomen, rooms-katholieken of lutheranen. Nu willen de oorspronkelijk hier gewoond hebbende en terugkomende Hongaarse gereformeerden hun eigendom terug. Zij gelden als de rijken.

Daartegen verzetten Slowaakse communisten zich. Maar zij niet alleen. Sommige gereformeerden staan aan de kant van de Slowaken. Voor wat betreft de gereformeerden geldt dit voornamelijk de voormalige armen.

Ondanks al deze problemen geeft ds. Erderly de moed niet op. „Wij hebben geen andere hoop dan dat Jezus de Heere is van onze kerk. Dáárom heeft onze kerk toekomst".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 4 januari 1994

Reformatorisch Dagblad | 13 Pagina's

Ds. Erderly Geza uit Chanava: Een christen is realist en leeft uit de hoop

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 4 januari 1994

Reformatorisch Dagblad | 13 Pagina's

PDF Bekijken