Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Vuurproef voor Brinkman

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Vuurproef voor Brinkman

4 minuten leestijd

<br />

Dit jaar staan ons niet alleen drie verkiezingen te wachten, maar het ziet er ook naar uit dat die zullen leiden tot forse verschuivingen in het politieke landschap. Kenmerkend voor dat landschap was altijd het bestaan van twee grote partijen (PvdA en CDA) die elkaar de eerste plaats betwistten. Dan was er nog een middelgrote partij als de VVD en verder wat kleintjes.

De opiniepeilingen van de laatste jaren maakten duidelijk dat de PvdA fors in aanhang terugliep. In plaats dat zij het CDA met enige kans op succes van de eerste plaats zou kunnen verdringen, werd zij zelfs van de tweede plaats verdreven. D66 deed het in de peilingen beter dan de PvdA en soms kwam ook de VVD hoger uit dan de socialisten.

Datzelfde beeld manifesteert zich in de uitslag van de deze week gepubliceerde opiniepeiling van het bureau Inter/View. De PvdA verliest 22 zetels en houdt er nog 27 over. Dat is duidelijk minder dan D66, die op 32 zou komen (plus 20) en ook minder dan de VVD, die er volgens het opinieonderzoek 29 zou krijgen. Ten aanzien van de kleine protestantse partijen geldt dat de SGP (ook nu weer) haar drie zetels behoudt, terwijl GPV en RPF er een winnen.

Maar het meest opvallende is wel, dat het CDA het er zo slecht afbrengt De christen-democraten zouden 16 zetels verliezen en op 38 uitkomen. Daarmee blijft het CDA nog onbetwist de grootste partij, maar het is toch een forse klap. Andere opiniepeilingen die de laatste maanden gehouden zijn, wezen al op verlies, maar dat nam toen nog niet zulke grote vormen aan.

Voor de politieke verhoudingen in ons land zou een dergelijke uitslag betekenen dat het CDA niet meer de mogelijkheid beeft om hetzij met de PvdA, hetzij met de VVD een coalitie te vormen. Er is dan altijd een derde partij nodig. Die derde partij, in concreto D66, veroorzaakt dat binnen het kabinet het CDA zijn meerderheid verliest De nieuwe sleutelrol van D66 maakt ook de vorming van een paarse coalitie (D66-VVD-PvdA) mogelijk.

Hoe valt de toch wel dramatische achteruitgang van het CDA in de kiezersgunst te verklaren? Is dat de geringe populariteit van het kabinet of de komende wisseling van het leiderschap, of de afkalving van het traditionele christen-democratische kiezerskorps?

Op zich was het een wat merkwaardige zaak dat in de afgelopen jaren een van de twee regeringspartijen de rekening gepresenteerd kreeg voor allerlei impopulaire maatregelen (bij voorbeeld rond de wao) terwijl de ander nauwelijks schade leed.

Voor een deel was die tegenstelling te verklaren uit het feit dat de PvdA-achterban veel kritischer stond tegenover ingrepen in de sociale voorzieningen dan de CDA-kiezers. Bovendien kwam de PvdA uit de oppositierol, waarin ze zich had afgezet tegen het beleid van de kabinetten-Lubbers I en II. Met de PvdA aan het roer zou het allemaal anders en beter gaan. Dat maakte het voor de socialistische kiezer moeilijker om het kabinetsbeleid te accepteren. Bovendien heeft de PvdA te maken met de afbrokkeling van haar traditionele arbeidersachterban en de algehele neergang van de socialistische partijen in West-Europa.

Maar nu, enkele maanden voor de verkiezingen, loopt toch ook het CDA fors terug. Dank zij Lubbers' populariteit als de premier die in Nederland orde op zaken stelde en die zijn karwei moest kunnen afrnaken, won het CDA in 1986 negen zetels. Voor een deel onder kiezers die nauwelijks enige kerkelijke binding hadden.

Bij de verkiezingen van 1989 wist het die zetelwinst te behouden. Maar Brinkman kan niet zonder meer rekenen op de door Lubbers verdiende zetels. Ondanks alle op hem toegepaste trucjes uit de moderne pr-wereld is hij nog steeds geen geweldige stemmentrekker voor zijn partij. Ook in eigen kring is Brinkmans positie omstreden. Hij is wel het bekendste van de verschillende lijsttrekkers, maar Van Mierlo komt duidelijk beter over bij het grote publiek.

Een forse nederlaag voor het CDA, zoals nu voorspeld wordt, zal Brinkmans positie wankel maken en de vraag naar de toekomst van de christendemocraten weer op tafel leggen. Het beklemtonen van de oecumenisch-christelijke identiteit betekent dat de partij het moet hebben van een door de voortgaande kerkverlating afkalvende kiezersmarkt. Het wegmoffelen van die identiteit daarentegen maakt het moeilijk om het eigene van het CDA te midden van de andere partijen duidelijk te maken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 8 januari 1994

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

Vuurproef voor Brinkman

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 8 januari 1994

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

PDF Bekijken