Bekijk het origineel

„Mangope leeft in een andere wereld

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Mangope leeft in een andere wereld"

Betrekkelijke tevredenheid in Bophuthatswana, een bestuurlijk monster

5 minuten leestijd

JOHANNESBURG - Bophuthatswana betekent: „datgene wat de Tswana's aan elkaar bindt", en de naam werd indertijd verzonnen door de eerste (en zo het er thans naar uitziet laatste) president van dit zwarte Zuidafrikaanse thuisland, Lucas Manyane Mangope.

De nu 71-jarige president heeft zijn langste tijd als thuislandleider gehad. Door een volksopstand werd hij donderdag tijdelijk uit zijn hoofdstad Mmabatho verdreven. Gisteravond keerde hij terug, maar zijn terugkeer heeft eveneens een tijdelijk karakter. Of Mangope nu opnieuw wordt verdreven of niet, Bophuthatswana houdt na 27 april als onafhankelijk thuisland op te bestaan. De nieuwe grondwet van Zuid-Afrika maakt een einde aan het grandioos opgezette apartheidsplan om het land in afgebakende zwarte thuislanden op te delen.

Bophuthatswana is altijd een anachronisme geweest, net zoals alle andere thuislanden, maar van het Tswana-thuisland werd altijd gezegd dat het als enige een zekere economische en politieke levensvatbaarheid bezat.

Economisch omdat het land niet alleen over de grootste platinareserves in de hele wereld beschikt, maar ook omdat het toerisme er een hoge vlucht had genomen. Afrika's bekendste casino- en hotelcomplex, Sun City, ligt in Bophuthatswana, en het horecabedrijf Sun International bezit verder nog zes andere, minder bekende casino's en hotels in dit thuisland.

Politiek gezien was het er ahijd vrijwel rustig. President Mangope's verlichte dictatuur baarde tevredenheid onder de Tswana's, die weliswaar over het algemeen arm zijn, maar tegelijkertijd toch altijd nog een graantje meepikken van de inkomsten uit de mijnen en het toerisme.

Waarom dan toch een anachronisme? In de eerste plaats omdat het land bestaat uit zeven stukken grond verspreid over drie Zuidafrikaanse provincies (de Kaap, Transvaal en Oranje-Vrijstaat), een bestuuriijk monster dus. En in de tweede plaats omdat de soevereiniteit, in 1977 door Pretoria verieend, door bijna niemand werd erkend. Alleen Zuid-Afrika en Israël beschouwden Bop, zoals het in de wandeling wordt genoemd, als een onafhankelijke staat. Bops grondwet was, en is nog steeds, voorbeeldig. Het thuisland was het eerste in Zuid-Afrika dat de apartheid en dus de discriminatie naar huidskleur officieel verbood. Dat verbod werd zelfs in de grondwet vastgelegd. Mangope heeft veel voor zijn twee miljoen Tswana's gedaan. Hij schroefde het onderwijsbudget dusdanig op, dat elk Tswanakind de kans kreeg naar school te gaan. De volksgezondheid in het thuisland kreeg een gezonde basis door de bouw van moderne ziekenhuizen en de ruime aandacht die Mangope besteedde aan de eerstelijnsgeneeskunde op het platteland.

Daarmee was Mangope zijn tijd ver vooruit. Door het milde investeringsklimaat trok hij talloze buitenlandse maatschappijen aan. In Bop fabriceren bedrijven uit Taiwan computers en tv-apparaten, terwijl talloze ondernemingen die auto-onderdelen vervaardigen eveneens in Bop terechtkwamen, onder meer als gevolg van het feit dat de Duitse auto-gigant BMW zich op de grens tussen Bop en ZuidAfrika vestigde.

Gentleman

Bop was en is tevens een reservoir van zwarte arbeidskrachten voor de fabrieken en bedrijven rond Pretoria en Johannesburg. Desalniettemin moet Zuid-Afrika de nationale begroting van Bop jaarlijks met miljoenen bijspringen, al was het alleen maar om het topzware ambtenarenkorps van Mangope te financieren.

Het zijn diezelfde ambtenaren die tegen Mangope in opstand zijn gekomen. Want Mangope vergat één ding: naarmate het economisch met de mensen beter gaat, eisen zij ook meer pohtieke vrijheid. Al in 1988 kreeg Mangope te maken met een opstand van ontevreden legerofficieren. Hij moest toen door Zuidafrikaanse militairen worden gered. Pretoria zorgde ervoor dat Mangope als president kon aanblijven.

De Zuidafrikaanse ambassadeur in Bop, Tjaard van der Walt, omschreef Mangope als volgt: „Hij is een echte gentleman en een christen. Ik houd van hem, maar hij leeft in een andere wereld. Ik ben er niet in geslaagd hem enige reaUteitszin bij te brengen". Mangope vond het niet nodig vrije politieke activiteiten in zijn thuisland toe te staan, Hij wilde niet meedoen aan het nieuwe Zuid-Afrika en zag de komst van de nieuwe regering van Mandela met vrees tegemoet, want dan zou hij zijn status als president kwijtraken.

Meedogenloos

Vakbonden waren in Bop verboden, anders dan in de rest van Zuid-Afrika, waar al onder de verschillende apartheidsregeringen werknemers zich vrijelijk konden organiseren. Andersdenkenden werden in Bop meedogenloos onderdrukt. Mangope zag niet de tekenen aan de wand en in plaats van zich aan de nieuwe situatie aan te passen, zoals thuislanden als Ciskei, Venda en Transkei deden, verzette hij zich tegen de moderne tijd.

Het ANC sprong daar handig op in en wakkerde de ontevredenheid aan. Voorloper bij deze ondermijnende pogingen was generaal Bantu Holomisa, de militaire dictator van het thuisland Transkei, die zich vierkant achter het ANC heeft geschaard. Het feit dat in Transkei evenmin vrije politieke activiteiten ontplooid mogen worden, was voor het ANC geen hinderpaal om Holomisa's thuisland, een door corruptie, wetteloosheid en nepotisme geteisterde armzaligheid, met rust te laten en daarentegen Mangope's Bophuthatswana af te schilderen als een hel op aarde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 12 maart 1994

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

„Mangope leeft in een andere wereld

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 12 maart 1994

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken