Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Die (onderwijs)strijd is dus nog nie verby nie

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

„Die (onderwijs)strijd is dus nog nie verby nie"

Universiteit Potchefstroom bestaat 125 jaar

7 minuten leestijd

De "Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoer Onderwys" (PUCHO) viert dit jaar op 16 september haar honderdvijfentwintigste verjaardag. Onder anderen de Nederlandse christenfllosoof prof. dr. ir. E. Schuurman ontvangt dan een eredoctoraat. Een terugblik over de geschiedenis van de universiteit die vandaag zo'n grote invloed uitoefent in Afrika en naar mijn overtuiging laat zien hoe groot de genade van God is over kleine idealen mits die in geloof aangevangen worden.

Die karakter van die PU vir CHO is dus 'n Afrikaanse Universiteit met 'n sterk Reformatoriese inslag en diensgerigtheid. Die PU vir CHO staan steeds op die Grondslag van die Bybel as die Woord van God en de Drie Formuliere van Eenheid as belydenis en bely dat die Woord rigtinggewend is vir die hele lewe. Die grondslag en karakter van die PU vir CHO word verskans in sy privaatwet, verwerklik deur sy personeel, oorgedra aan sy studente, verbeeld in sy ampswapen, verwoord in sy leuse en vergestalt in sy Missie:

* Die PU vir CHO streef in sy onderrig en opvoedkundige taak na die wetenskaplike toerusting en totale vorming van die student tot vakkundigheid, roepingsvervulling en diensbaarheid waarin skoling vanuit die Christelike perspektief en waardesisteme sentraal staan.

* Die PU vir CHO streef daarna om deur navorsing wat beantwoord aan uitnemende akademiese gehalte, kennis te ontgin, uit te brei, oor te dra en toe te pas.

* Die PU vir CHO wil hoëvlakmannekrag lewer, toegerus met gefundeerde wetenskaplike denke, vaardighede en houdings, om te voorsien in die aktuele en relevante eise van die tyd en van die land.

* Die PU vir CHO streef daarna om 'n erkende deskundigheidscentrum vir Christelike wetenskap te wees.

* Die PU vir CHO wil as akademiese gemeenskap met visie diensbaar wees aan die breër belanghebbende gemeenskap maar in die besonder aan sy ondersteuners en geesgenote.

* Die PU vir CHO beywer hom daarvoor om in sy onmiddellike omgewing en streek, maar ook in wyer verband, as ontwikkelingsagent beskikbaar te wees.

* Die PU vir CHO wil daadwerklik sy karakter op 'n ewewigtige wyse bewaar, aktualiseer, uitbou en aan die gemeenskap kommunikeer.


Die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA), in de volksmond de Dopperkerk geheten, is in 1859 ontstaan uit reactie tegen het methodisme en liberale kerkechtelijke ontwikkelingen in zowel de toenmalige Nederduits Gereformeerde als de Hervormde Kerk in Zuid-Afrika.

Sinds het ontstaan heeft de GKSA de behoefte gevoeld aan een eigen opleidingsinstituut voor predikanten en christelijke onderwijzers. Dit ideaal nu is vervuld met de stichting van een eigen theologische school. Dat was in 1869 in Burgersdorp.

Het was werkelijk een klein en eenvoudig begin. De opleiding vond plaats onder verantwoordelijkheid van de onderscheiden synoden van de GKSA en een klein maar aanhoudend stroompje predikanten en onderwijzers werd er opgeleid.

Vrijheidsoorlog

De Vrijheidsoorlog tegen het Brits kolonialisme van 1899 tot 1902 deed het werk aan de school tijdelijk tot stilstand komen. Verschillende studenten zijn op het slagveld gestorven. Het ideaal bleef echter bestaan en in 1905 werd de opleiding hervat.

Hierna is een lange en intensieve strijd begonnen om een eigen christelijke universiteit te stichten, waar de wetenschap in het licht van Gods Woord beoefend kon worden.

Na de Britse kolonisatie van de oude boerenrepublieken van Transvaal en de Oranje-Vrijstaat zijn deze staten samen met Natal en de Kaapprovincie samengevoegd tot de Unie van Zuid-Afrika als een Britse kolonie.

Neutraal Onderwijs

Het onderwijsbeleid van de Unieregering was gericht op zogenaamd neutraal onderwijs. Dit 'neutrale' onderwijs zat verborgen in een zogenaamde 'gewetensclausule' in de onderwijswet. Die clausule hield in dat bij aanstelling van personeel niet gevraagd mocht worden naar de religieuze overtuiging.

Maar 'neutraal' onderwijs was voor de GKSA niet aanvaardbaar. Diploma's zijn nooit door de "PU CiHO" uitgereikt, maar door de onder Brits beheer staande Universiteit van Kaap de Goede Hoop.

Sinds 1913 heeft de GKSA met de overheid onderhandeld over erkenning van het karakter van de Pötchefstroomse Universiteit.

In 1916 heeft de overheid drie universitaire inrichtingen erkend. Dat waren de universiteiten van de Kaap, Stellenbosch en de Universiteit van Zuid-Afrika. De inrichting van Potchefstroom moest onder de universiteit van Zuid-Afrika ressorteren. Dat bracht met zich mee dat de "PU vir CHO" haar eigen christelijke karakter niet kon uitbouwen. Dat gebeurde officieel in 1921 onder de naam Potchefstroomse Universiteitskollege. In de volksmond sprak men vervolgens over de PUK.

Reformatorische zin

Potchefstroom wilde graag een christelijke inrichting voor hoger onderwijs zijn in reformatorische zin. Zowel de universiteit als de GKSA heeft zich ieder afzonderlijk beijverd om op grond van een contractuele binding de overheid ervan te overtuigen dat de PU van die zogenaamde gewetensclausule vrijgesteld moest worden. Dat zou de Universiteit namelijk in staat stellen om als christelijke hogere-onderwijsinrichting te functioneren.

Deze controverse met de overheid was een lange en felle strijd. Door de overheid en andere universiteiten zijn steeds, vanuit de modernistische opvatting over neutrale wetenschap, vraagtekens geplaatst bij het bestaan van „christelijke wetenschapsbeoefening".

Pas in '51 zelfstandig

Na vele vertogen en na veelvuldig overleg heeft het Zuidafrikaanse parlement uiteindelijk op 16 maart 1951 die PU vir CHO vrijgesteld van die gewetensclausule.

Van toen af aan kon de Universiteit als zelfstandige instelling bestaan onder de naam van "Potchefstroomse Universiteit vir Christelijk Hoer Onderwijs". De universiteit is sindsdien gegroeid en ging aan studenten alle belangrijke disciplines in de theologie, de geesteswetenschappen, economie, rechten en natuurwetenschappen aanbieden. Wereldwijd vond erkenning van het onderwijs plaats. Vandaag de dag zijn er aan de acht faculteiten rond de 6700 zogenoemde "voorgraadsstudente" en meer dan 3000 nagraads-studenten, zodat in totaal bijna 10.000 studenten in Potchefstroom studeren.

Veelomvattend

De universiteit telt nu negentien studentenverblijven. Binnen de faculteiten zijn 62 departementen actief, naast twintig onderzoeksinstituten, zoals het instituut voor reformatorische studies naast een "Navorsinginstituut vir Hervestigingsekologie", een "Instituut vir Industriële Farmasie" of een "Adviesburo vir Klein Sakeondememings".

De universiteit heeft een tweede campus in Vanderbijlpark, de zogenoemde Vaaldriehoekcampus. waar ongeveer 1800 studenten ingeschreven staan.

De ambtelijke taal in Potchefstroom is Afrikaans. De Vaaldriehoekcampus biedt ook colleges in het Engels aan.

De Universiteit telt vandaag rond de 2600 personeelsleden, van wie 500 mensen tot de academische staf behoren. Er zijn 650 ondersteunende werkers, 700 man tijdelijk personeel en 750 diverse medewerkers in vaste dienst.

Strijd om erkenning

De strijd om de erkenning van de PU vir CHO is hoofdzakelijk binnen het blanke volksdeel van Zuid-Afrika gevoerd. Het aanvankelijke ideaal was om soortgelijke universiteiten voor alle andere etnische groeperingen op te richten, zodat daar afzonderiijk in de eigen (zwarte) talen onderwezen kon worden. Dit ideaal kon echter om zowel economische als ideologische redenen niet worden verwezenlijkt. Maar ondertussen kreeg de universiteit hierdoor wel het etiket van 'apartheidsinstelling' opgeplakt.

Multi-raciaal

Met als doelstelling de christelijke wetenschapsbeoefing ter beschikking te stellen van geheel Afrika, is de universiteit in 1983 ook voor niet-blanke studenten opengesteld. Vandaag de dag is de universiteit volledig multi-raciaal en multi-cultureel. Heel wat Afrikaanse studenten van buiten Zuid-Afrika studeren vandaag in Potchefstroom. De meest actuele statistiek laat zien dat ongeveer 11 procent van de studenten in Potchefstroom niet-blank is, terwijl dat op de Vaaldriehoekcampus ongeveer 26 procent is.

Een klein ideaaltje uit 1869 heeft zich anno 1994 ontwikkeld tot een grote en invloedrijke christelijke universiteit. Maar wat houdt de toekomst in? Zuid-Afrika heeft thans een seculiere regering, die zichzelf ook beijvert voor 'neutraal' onderwijs.

Nog niet voorbij

Voor mij is de vraag of de Protestantse Universiteit vir Christelijk Hoer Onderwys haar unieke karakteer zal behouden óf dat de nieuwe overheid de universiteit zal dwingen om een neutrale universiteit te worden. „Die stryd is dus nog nie verby nie" - „De (school)strijd is dus nog niet voorbij".

Het ideaal van de Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika blijft echter onveranderd: een „universiteit voor christelijk hoger onderwijs". Met dankbaarheid kan gekeken worden naar de zegeningen die wij in dezen uit de hand van God ontvangen heb.ben.

Tegelijk echter blijft het ideaal springlevend om de universiteit voor de toekomst te bewaren, voor het nageslacht. Daarom zal nauwgezet worden toegezien dat hetgeen in 125 jaar bereikt mocht worden, ook voor de toekomst behouden blijft. Ook al betekent dat een herhaling van de lange strijd die tot nu toe gevoerd is.

De auteur is zelf 'alumnus', leerling, van Potchefstroom. Hy studeerde er theologie en schreef en verdedigde in Potchefstroom zowel een theologische dissertatie (met een dogmatisch onderwerp) als een filosofisch proefschrift. Hy is hoogleraar aan de "Hammanskraalse Teologiese Skool" van de Gereformeerde Kerke. Deze school is inmiddels ondergebracht aan de Potchefstroomse Universiteit, zodat er na dit lopende cursusjaar geen afzonderlgke zwarte opleiding meer is. Prof. Vorster is verder lid van de senaat van de Universiteit.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 25 augustus 1994

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

„Die (onderwijs)strijd is dus nog nie verby nie

Bekijk de hele uitgave van donderdag 25 augustus 1994

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken