Bekijk het origineel

Het jaar van de sneuvelende weerrecords

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Het jaar van de sneuvelende weerrecords

KNMI'er Geurts: Er wordt al geroepen dat de Elfstedentocht definitief voorbij is. Dat is echt flauwekul

7 minuten leestijd

Zelfs doorgewinterde weermannen stonden deze zomer even perplex. Bijna wekelijks sneuvelden er weerrecords. En niet alleen in juli, „de warmste maand sinds 1706".

Juli 1994 was niet alleen de wamnste juli, maar ook de warmste maand in Nederland sinds 1706. Dat jaar is voor vaderlandse weerdeskundigen zo ongeveer het startpunt van de beschreven weer^eschiedenis. Amateurs begonnen toen met regelmatige temperatuurmetingen en deden daar ook schriftelijk verslag van. De warmste juli sinds 1706 haalde in De Bilt een gemiddelde van 21,4 graden Celsius, terwijl het langjarig gemiddelde vofr die maand op 16,8 graden ligt Tot dit jaar was juli 1783 koploper met 20,6 graden, gevolgd door 1852 met 20,2 en 1983 met 20,1 graad.

„Dat ik dit nog mag meemaken", sprak Harry Geurts, de voorlichter van het KNMI, deze zomer. Hij zou nog meer meemaken. Verslaggevers hingen eind november opnieuw bij hem aan de lijn. „Heel frappant", zegt Geurts, „zowel de Nederlandse juli-temperatuur als die van november zijn waarden die in die maanden normaal in Zuid-Frankrijk voorkomen. Twee keer binnen één jaar halen we, gerekend o/er drie eeuwen, absolute recordcijfers. Dat is beslist een unicum". Groter tegenstelling met november vorig jaar is nauwelijks denkbaar. De laatste tien dagen van die maand vormden toen het dieptepunt van een maandenlange periode waarin de temperatuur tot ver beneden normale waarden daalde. Op vijf van die tien dagen bleef het zelfs de hele dag vriezen. Dat was in november nog nooit eerder voorgekor men.

Met een gemiddelde temperatuur van 2,2 graden was de elfde maand van 1993 op twee na de koudste slachtmaand van de eeuw. Met een gemiddelde van 10,2 graden ging november 1994 de geschiedenis in als verreweg de warmste in bijna driehonderd jaar. Tot nu toe stond november 1899 met 9,1 aan de top. Was er dit jaar nog wel één maand die kouder was dan normaal? De wijsvinger van KNMI-meteoroloog drs. Baltus Zwart gaat langs de cijfers en stopt al bij februari. „Westdorpe in Zeeuwsch-Vlaanderen had op 21 februari met min 15,8 graden de laagste temperatuur van die maand. Wel erg laag in deze zachte tijden", vindt Zwart Februari kwam uit op een gemiddelde temperatuur van 1,5 graad, tegen 2,5 normaal.

Witte Kerst

Ondanks de koude februarimaand , was deze winter gemiddeld zacht doordat december en januari zeer mild waren. De meteorologische winter begint op I december en duurt tot I maart In De Bilt stond het kwik gemiddeld op 3,9 graden Celsius, terwijl 2,6 graden voor dat seizoen normaal is. De winter telde ook maar 28 vorstdagen en vijf ijsdagen, tegen normaal 42 en tien. Op een vorstdag ligt de minimumtemperatuur onder nul, op een ijsdag komt het kwik in 24 uur niet boven 0. Een witte Kerst leverde de winter 1993/1994 niet op, maar het seizoen gaat wel de geschiedenis in als nat Met 271 millimeter neerslag in De Bilt -normaal is 192- hoort de winter tot de natste drie van deze eeuw. Een Nederiandse winter telt gemiddeld achttien sneeuwdagen. Een witte Kerst ligt dus niet voor de hand. Sneeuw op beide kerstdagen kvram in deze eeuw in De Bilt maar gemiddeld eens in de zeven jaar voor. De laatste keer dat het land op 25 en 26 december onder een wit tapijt lag, was in 1981. Gemiddeld eens in de vier jaar valt er met de kerstdagen sneeuw of natte sneeuw, zoals voor het laatst in 1986, die niet lang blijft liggen.

Zacht weer rond de Kerst is zo karakteristiek, dat weerkundigen zelfs spreken van "kerstdooiweer". Ter illustratie: op kerstavond 1977 liepen de temperaturen in vrijwel het hele land op tot ongeveer 16 graden en in 1991 was het een paar dagen voor Kerst 14 graden.

Somber en nat
de hoge neerslagcijfers in de maanden maart en april, weinig bijzonderheden op. De lente van 1994 staat in De Bilt te boek als „zacht somber en, nat".

Aan het eind van juni was er nog geen meteoroloog die met het zweet in zijn handen de temperatuurrecords uit de achtiende en negentiende eeuw opdiepte. De eerste zomermaand was vrij somber en bracht veel koele dagen. Dankzij het warme weer in de laatste dagen kvram het maandgemiddelde op 15 graden Celsius, tegen 15,2 normaal. De 24e juni was de eerste zomerse dag van dit jaar. Het kwik moet dan minstens op 25 graden komen. In de laatste week werd het tropisch -dat wil zeggen beven de 30 graden- en op de 28e haalde Arcen met 32,4 graden de hoogste junitemperatuur.

Ventilator
Aan het eind van de tweede zomermaand was in Nederland nauwelijks nog een ventilator te koop. Baltus Zwart pakt de stapel weerkaarten van juli. Hij legt 31 exemplaren om en zegt voortdurend: „Weer die as van hoge druk van de Azoren ever West-Europa naar Scandinavië". Als een meteoroloog dat ziet vertrouwt een leek blindelings op mooi weer.

In juli sneuvelde het ene record na het andere. De hoogste dagelijkse gemiddelde maximumtemperatuur kwam op 27,2 graden. Het oude record dateert uit 1983 (26,4 graden). De hoogste dagelijkse gemiddelde minimumtemperatuur lag op 15 graden en dat is een graad hoger dan het uit 1991 daterende record. Ook de dertig warme dagen vormden een bijzonderheid. Een weerkundige spreekt van een warme dag wanneer de maximumtemperatuur 20 graden of hoger is. Juli 1983 telde 29 van die dagen en normaal heeft de maand er maar achttien. Gemiddeld heeft juli maar één tropische dag. Dit keer overschreed het kwik op acht dagen de 30-graden-grens. Dat was eerder het geval in 1941.

De laatste zomermaand was, net als de eerste, niet extreem warm. De gemiddelde augustus-temperatuur bedroeg 17,6 graden, nog geen graad hoger dan het langjarig gemiddelde voor die maand. De hoogste temperatuur van het jaar werd wel in augustus genoteerd. Op de vierde haalde Volkel 36,3 graden. De top van juli, 35,5, werd op de 24e gemeten in Gilze-Rijen.

Juni en augustus zorgden ervoor dat de zomer van '94 pas op de vierde plaats komt in de rij van warmste zomers van deze eeuw. De zomers van 1947, 1976, en 1983 hadden een temperatuurgemiddelde tussen de 18 en 19 graden.

Trend
De grootste bijzonderheid na de maand juli deed zich dit jaar voor in november. Opnieuw doken de weermannen in de lijsten die teruggaan tot 1706. Vanaf dat jaar is er nog geen novembermaand voorgekomen zoals die van dit jaar, met een gemiddelde temperatuur van 10,2 graden. De warmte bereikte rond 4 november haar hoogtepunt met 21,1 graad Celsius in Zuid-Limbung. Voor deze maand is dat de hoogste temperatuur van de eeuw.

Ten slotte volgde ook nog een milde decembermaand. Opnieuw schrijven meteorologen een jaar bij in de rij van warme jaren. In 1993 lag de gemiddelde jaartemperatuur op 9,6 graden en Zwart verwacht dat 1994 nog iets warmer eindigt. „Dat is nu al het zevende warme jaar sinds 1987. We beleven wat het klimaat betreft een bijzonder tijdvak". Zwart tekent een opgaande lijn in een grafiekje en zet boven die lijn vijf stippen. „Dat zijn de gemiddelde temperaturen van de laatse vijfjaar. Die passen dus niet in de geleidelijk oplopende trendlijn. Als we op deze manier doorgaan, kunnen we niet ontkennen dat er iets aan de hand is". Klimaatverandering vindt Zwart voor de huidige omstandigheden een te groot woord. „Dan moet deze situatie toch nog een jaar of den aanhouden".

Voorlichter Geurts is niet pessimistisch. „Er wordt nu al geroepen dat de Elfstedentocht definitief voorbij is. Dat is echt flauwekul".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 30 december 1994

Reformatorisch Dagblad | 56 Pagina's

Het jaar van de sneuvelende weerrecords

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 30 december 1994

Reformatorisch Dagblad | 56 Pagina's

PDF Bekijken