Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Nuttige lessen uit rapport-Hermans

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Nuttige lessen uit rapport-Hermans

Overheid moet bij mega-projecten overtuigend overkomen

5 minuten leestijd

DEN HAAG - Na het verlossende woord dat de commissie-Hermans deze week heeft gesproken, zal de Betuwelijn er wel komen. De tot nu toe gevoerde procedure voor de aanleg van deze spoorlijn laat zien hoe moeilijk het is om in ons dichtbevolkte en volgebouwde landje een mega-project uit te voeren.

Het rapport van de commissie geeft intussen een helder zicht op de gebreken en leemten in de grote besluitvormingsprocessen in ons land. Overheid en politiek kunnen hieruit nuttige lessen trekken.

Behalve de Betuwelijn wachten ook de aanleg van de hogesnelheidslijn, de uitbreiding van Schiphol en de toekomst van het groene hart van Holland op besluitvorming. Als de processen niet verbeteren, zal het rumoer over en het verzet tegen dit soort projecten alleen maar heviger worden.

Uiteindelijk zal de ontevredenheid over de politiek onder burgers stijgen, met alle gevolgen van dien voor hun partijkeuze. Het is de plicht van de overheid dit sombere perspectief te keren.

Het rapport van de commissie. Hermans geeft niet alleen een duidelijk advies, het bevat ook een heldere analyse van de discussie en de besluitvorming rond de Betuwelijn. Daaruit blijkt dat overheid en samenleving geen juist zicht hebben op de aanpak van projecten op nationale schaal.

Omdat het nu over een concreet project -de Betuwelijn- ging, konden Hermans c.s. eindelijk het falen en feilen in deze aanpak concretiseren.

Mankementen

Nog maar vier maanden geleden bekritiseerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) de overheid over hetzelfde onderwerp. Aan de besluitvorming rond projecten met een grote infrastructuur schort veel, aldus de WRR. Ook de vertaling van die besluitvorming naar de burgers toe vertoont mankementen. Zolang niet wordt gewerkt aan verbetering van deze processen zal elk project van enige omvang slechts met horten en stoten van de grond komen.

De commissie-Hermans signaleerde maandag terecht dat het de overheid aan visie en overtuigingskracht heeft ontbroken. De overheid heeft de samenleving niet duidelijk kunnen maken dat de Betuwelijn er écht en wel op déze manier moet komen. Het feit dus, dat de Betuwelijn „economisch noodzakelijk” is, om de plaats van ons land als „poort van Europa” ook in de toekomst overeind te houden. Maar ook de zorg voor het milieu speelt een rol.

Bovendien verzuimde de overheid de door haar gewenste aanleg van deze goederenspoorlijn te plaatsen in een internationaal vervoersconcept en een op dat concept gebaseerde strategie. De economische vervlechting van de Westeuropese landen is immers al zo intens, dat de grote infrastructurele werken ook in Europees verband moeten worden gezet.

Draagvlak

Kortom, de overheid verzuimde een voldoende draagvlak voor een zo ingrijpend besluit onder de bevolking te scheppen. Dat had tot gevolg dat burgers, niet gehinderd door kennis, zich konden beperken tot „voor” of „tegen” de Betuwelijn te zijn, daarbij uitsluitend het eigen microbelang bewakend. Zo kreeg de discussie over de spoorlijn het karakter van een referendum.

Overigens vertoont het beleid van de overheid bij de geplande uitbreiding van Schiphol en bij de aanleg van de hogesnelheidslijn dezelfde mankementen. Het gevolg hiervan is een volslagen gebrek aan overtuigingskracht. Dat nu is funest voor de geloofwaardigheid van de overheid onder de bevolking.

Die geloofwaardigheid wordt nog verder ondermijnd, doordat politieke partijen, die tijdens verkiezingscampagnes heel duidelijke standpunten „vóór” of „tegen” innemen, in coalitieverband opeens veel genuanceerder zijn en soms zelfs een visie etaleren, die haaks staat op de door hen eerder ingenomen standpunten.

Vooral D66 heeft zich in de verkiezingstijd nogal eens tegen de aanleg van de Betuwelijn gekeerd. Dat is niet zo vreemd, want meer dan enige andere politieke partij laat D66 zich leiden door de wens van mensen, van kiezers.

De meerderheid van de kiezers sprak zich uit te gen de komst van de Betuwelijn, dus was ook D66 tegen. Bij de definitieve besluitvorming zullen de democraten het failliet van deze houding ondervinden. In het algemeen hebben kiezers een korte-termijnvisie en beperken zij zich tot bewaking van hun eigen belang. Dat is op zich hun goed recht, maar een politieke partij mag zich daaraan uiteraard niet commiteren.

Politieke partijen zijn er primair voor het algemeen belang en pas in de tweede plaats voor het privé-belang van de burgers. Politiek bedrijven is het zicht hebben op de langere termijn. Immers, daarmee zijn de burgers, ook al lijkt dat in eerste oogopslag niet juist, het meest mee gediend. De politiek moet de afweging maken tussen milieu en economie, zo’n afweging mag van burgers niet gevergd worden.

Al met al zijn er nuttige lessen te trekken uit het rapport-Hermans. Alleen moet wel de wil aanwezig zijn om te leren. Dat geldt niet alleen D66, dat geldt alle politieke partijen. Maar ook de overheid kan met het rapport haar nut doen. Dat zal de geloofwaardigheid en de overtuigingskracht ten goede komen.

Als deze lessen niet geleerd worden, is op langere termijn geen goed beleid te voeren. Het alternatief? Zich laten meedrijven op de golven van wat het electoraat leuk vindt. Maar dat kan moeilijk evenwichtige politiek worden genoemd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 28 januari 1995

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Nuttige lessen uit rapport-Hermans

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 28 januari 1995

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken