Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Schaduwen onder de sombrero

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Schaduwen onder de sombrero

Uit balans geslagen Mexico kampt met malaises in het kwadraat

8 minuten leestijd

LEIDEN - Eigenlijk kan Mexico na de enorme financiële crash beter ophouden te bestaan. Het toekomst persperspectief oogt voor het Latijnsamerikaanse land buitengewoon somber. De vrije val van de peso met 40 procent, aanhoudende Inflatie, sociale onrust en voortgaande verarming beuken genadeloos in op het Mexicaanse gevoel van eigenwaarde. Het ziet er niet naar uit dat hier verandering inkomt.

De devaluatie van de Mexicaanse munt, de peso, was een zaak die de vorige regering simpelweg voor zich uit had geschoven. Iedereen wist al langer dan een jaar dat de peso zwaar werd overgewaardeerd. Dat betekende dat de klap extra hard zou aankomen. De peso zakte als een pudding ineen. Weg was opeens alle zelfvertrouwen in Mexico, dat op 1 januari 1994 het Noordamerikaanse Vrijhandelsverdrag (Nafta) binnenstapte. Mexico bleek een met kunstmatige lucht opgeblazen ballon en kon daardoor niet opstijgen.

Teleurstelling

Het jaar dat Mexico en de Verenigde Staten in de Nafta samen-werken is een grote teleurstelling geweest. Volgens Mexico-kenner prof. dr. R. Th. J. Buve van de Rijksuniversiteit Leiden kan dat niet op rekening van de Nafta worden geschreven. Kwade genius is de vorige Mexicaanse president, Salinas de Gortari, die koste wat kost in de Nafta wilde en daarvan zijn politieke testament maakte.

„Salinas creëerde een situatie die steeds verder afweek van wat in werkelijkheid de financiële en economische toestand van het land was. Hij hield de peso hoog en deed alsof er geen vuiltje aan de lucht was. De overwaardering van de peso zette het Mexicaanse, bedrijfsleven onder druk. Het kon niet met de Verenigde Staten concurreren. Vooral kleine en middelbare bedrijven kwamen in moeilijkheden. Die waren niet in staat de Amerikaanse concurrentie het hoofd te bieden”.

Geen wonder dat de regering-Zedillo koortsachtig naar een heilzame remedie zoekt om de kwaal te genezen. De daarvoor geschikte medicamenten zijn schaars. Ze komen in eerste instantie op hervormingen en bezuinigingen neer, wat een verdere vermindering van de koopkracht impliceert. ,Beperking van de koopkracht is in Mexico, net als elders, vooral aantasting van de koopkracht van de allerarmsten”, benadrukt Buve.

Daar komt bij dat Zedillo de hete adem van het thuisfront in zijn nek voelt. Mexico wil niet dat de president het land in de uitverkoop doet. De crisis had tot gevolg dat het land de hand moest ophouden bij het IMF voor acht miljard dollar. Het Amerikaanse Congres zou mogelijk veertig miljard dollar willen bijdragen. Maar dan zou Mexico als onderpand zijn olie-inkomsten moeten afstaan, iets wat talloze Mexicanen tegen de borst stuit. De in 19B8 aan buitenlandse handen onttrokken olie-industrie is immers het vlaggeschip van Mexico’s economie.

Beperkte speelruimte

In financiële en economisch toonaangevende kringen stelt men zich gereserveerd op tegenover de hervormingsplannen van Zedillo. Gezien de haalbaarheidsfactor is het de vraag of die niet meer aspirientjes en lapmiddelen zijn dan dat ze daadwerkelijk soelaas bieden.

Buve illustreert aan de hand van de kwestie-Chiapas hoe smal de manoeuvreerruimte van het bewind is. Opstandelingen in de zuidelijke deelstaat Chiapas en hun medestanders elders in het land hameren op een paar klassieke thema’s. Ze eisen land, werk, onderwijs en sociale voorzieningen voor de massa van de bevolking.

Hij plaatst kanttekeningen bij de idealistische voorwaarden van de guerrilla’s. „In Mexico is slechts 12 procent van het grondgebied geschikt voor landbouw. Als je tot verdeling van land overgaat, helpt dat weinig mensen. Veel land is hooguit geschikt voor extensieve veeteelt. Bovendien zouden er, als je al het land onder de boeren zou verdelen, nog steeds boeren zonder land blijven. Je hebt in Chiapas namelijk een demografisch probleem. Er zijn veel te veel mensen voor de natuurlijke-hulpbronnen die er aanwezig zijn”.

„Een bijkomstig verschijnsel is dat veeboeren, koffieverbouwers en houtexploitanten wegtrekken als je het land gaat verdelen. Dus met landverdeling los je de armoede niet op. En wat doet een kleine boer met wat vee en koffie?”

Globalisering

Ook is het een illusie te geloven dat werkgelegenheid en sociale voorzieningen uit de hoed kunnen worden getoverd. De Mexicaanse sombrero heeft in dat opzicht weinig in petto. „Als je de macro-economische trends in Mexico en elders volgt, zie je een voortgaande globalisering en automatisering. Banen worden opgeheven en industrieën verhuizen naar lage-lonenlanden. Mexico behoort niet eens meer tot de lage-lonenlanden. Dus werkgelegenheid is een gigantisch probleem, zeker als je het koppelt aan de demografische groei van het land”.

Daar komt bij dat sociale voorzieningen scheppen met geld kosten. „Iets wat er niet in zit, nu Mexico onder curatele van grote internationale banken en monetaire lichamen staat”. Kortom, een dramatisch vooruitzicht voor het land dat met Argentinië en Brazilië tot Latijns Amerika’s economische machten werd gezien. „Het is de tragiek dat men dingen van Mexico vraagt die de regering zelf niet meer kan oplossen”, beaamt Buve. „Ze kan het land wel verdelen, maar het lost de armoede niet op. Ze kan de politieke rechten verbeteren en als gevolg daarvan zou er wezenlijk een andere regering kunnen komen. Maar die komt dan voor een muur te staan, omdat ze de eisen van een groot deel van de bevolking gegeven de economische omstandigheden waarin ze verkeert en de huidige conditie van globalisering en markt, gevoeglijk kan vergeten”.

Sociale onrust

Als men had gehoopt er via de Nafta en enkele jaren buikriemmethode er bovenop te komen, dan getuigt dat van dagdromerij. De afhankelijkheid van Mexico van het buitenland, investeerders, aandeelhouders en aandeelkopers is zo verschrikkelijk groot geworden, dat de economische en financiële speelruimte van de regering uitermate dun is geworden. „Mexico-Stad kan niet meer uit onder het dictaat van de markt en de global village. En het is niet het dictaat wat de armen een gezonde positie geeft”, stelt Buve. „Het enige wat de regering misschien overblijft, is essentieel iets te doen aan de hoogste ongelijke inkomensverdeling via een progressief belastingsysteem. En dat leidt echter tot een kapitaalvlucht”.

In een klimaat van depressie bestaat het gevaar dat sociale onrust alarmerende vormen aanneemt. Buve meent dat president Zedillo er verstandig aan doet dit te voorkomen door de achteruitgang van de koopkracht tot stilstand te brengen. Onder de huidige omstandigheden moet hij ervoor zorgen dat de Mexicaanse economie weer zo aantrekkelijk wordt dat er een stevige groei komt. Anderzijds moet hij ervoor waken in de vicieuze cirkel te blijven. Zedillo kan niet te veel doen, anders lopen de investeerders weg. Degenen die op het ogenblik de dienst uit maken zijn de buitenlandse en binnenlandse investeerders, en de grote bedrijven in de buitenlandse handel. „Als je de buitenlandse investeerders nodig hebt, moet je hen een zekere ruimte geven. Dan zit je er vervolgens weer mee dat ze die ruimte voor eigen profijt gebruiken”.

Verontrustend, is dat Mexicaanse investeerders naar nog lagere-lonenlanden wegtrekken, zoals Cuba, El Salvador en Nicaragua. Zij vinden Mexico te duur en zijn van mening dat de regelgeving hen te zeer aan banden legt. Al met al is het vertrouwen in Mexico danig geslonken. De beurs blijft nerveus en de jaarlijkse groei van het bruto nationaal produkt zal dit jaar nog geen 0,3 procent bedragen.

Amerika

De Mexicaanse malaise plaatst de regering-Clinton en het Republikeinse Congres voor een gigantisch dilemma. „Als Washington zou narekenen wat Mexico de Amerikanen de laatste decennia heeft gekost, zouden ze zeggen „moeten we daar geen eind aan maken”. Anderzijds is het zo dat Amerikaanse Congresleden voorzover ze uit het zuiden komen, heel goed weten dat als de Mexicaanse economie niet wordt geholpen en instort, dat een enorme druk op de Noordamerikaanse grensstaten veroorzaakt”, licht Buve toe.

„De markt in Californië, Texas en Nieuw-Mexico zakt in als de kopers van de overkant wegblijven. Als in Mexico als gevolg van een zware economische crisis de politieke stabiliteit verdwijnt en de infrastructuur verkruimelt, doet dat direct de vele miljarden aan Amerikaanse investeringen in dat land teniet. Drie kwart van de buitenlandse handel van Mexico gaat naar de VS. Omgekeerd is Mexico Noord-Amerika’s grootste handelspartner. Wordt Mexico geen reikende hand geboden, dan krijgen de VS op tal van terreinen zoveel ongewenste zaken op hun bord, die ze niet willen, afgezien van de miljoenen Mexicanen die hun biezen pakken en de Rio Grande komen overzwemmen”.

Volgens Buve hebben de VS beslist geen andere optie dan Mexico te steunen. „2e zijn een Siamese tweeling, al honderd jaar. Je kunt wel proberen hen te scheiden, maar dat leidt tot een hoop bloed. Een point of no return bestaat er naar mijn mening in de relatie tussen Mexico en de VS niet”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 30 januari 1995

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Schaduwen onder de sombrero

Bekijk de hele uitgave van maandag 30 januari 1995

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken