Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Burchtheer voor een ‘habbekrats’

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Burchtheer voor een ‘habbekrats’

Duitsland doet voormalig DDR-staatsbezit in de publieke verkoop

4 minuten leestijd

APELDOORN - Leven als een vorst in Duitsland. Voor wie aspiraties in die richting heeft, is het nu tijd ze te verwezenlijken. Enig kapitaal is echter vereist. De Duitse regering leurt met exclusief onroerend goed. Het gaat om onbewoonde kastelen en verwaarloosde herenhuizen in het voormalige Oost-Duitsland, waarvan de overheid het onderhoud en herstel niet meer kan betalen. Via brochures worden potentiële kopers uitgenodigd een bod te doen. En met succes. De bieders staan in de rij om in het bezit te komen van een ”gefährdetes” (bedreigd) cultuurmonument.

Schloss Zernikow ligt zo’n 57 kilometer ten noorden van Berlijn. Het grote herenhuis is oud. Zeer oud. Dat blijkt uit documenten uit 1362, waarin het voor het eerst wordt genoemd. In de 18e eeuw schenkt Frederick de Grote het gebouw aan zijn penningmeester. Het kasteeltje staat nu te koop inclusief stallen, een smidse, een bijgebouw voor de brandweer en een oude drankstokerij. Delen van het gebouw verkeren in „verbijsterende staat”, zo staat te lezen in de kastelen-catalogus van het Treuhand-instituut in Berlijn.

Het instituut, dat voormalig DDR-staatsbezit moet zien te saneren en te verkopen, heeft heel wat in de aanbieding. De prijzen variëren. De lege Trutzburg Scharfenstein in de buurt van Wernigerode, aan de vroegere Duits-Duitse grens, staat te koop voor 840.000 mark. Schloss Wulkow bij Frankfort aan de Poolse grens hoeft slechts het luttele bedrag van 1 mark op te brengen. Maar let op de adder onder het gras: de nieuwe eigenaar draait volledig op voor de kosten van de restauratie van het kasteel, omdat „de boel in elkaar dreigt te zakken”.

Belangstelling is er vanuit onder andere de Verenigde Staten, Japan en Engeland. Eind vorig jaar gingen twintig objecten in de verkoop, met als resultaat 276 gegadigden. In de praktijk blijkt het aantal serieuze (lees: voldoende kapitaalkrachtige) investeerders kleiner te zijn.

Von Rundstedt

In Saksen-Anhalt, halverwege Berlijn en de grens met de voormalige Bondsrepubliek, ligt een verwaarloosd slot dat eens het eigendom van de familie Von Rundstedt was. Hubertus von Rundstedt, een achterneef van Hitlers veldmaarschalk, wilde het slot onlangs terugkopen van het Treuhand-instituut voor zijn familie. Meer dan 3 miljoen mark kan hij echter niet ophoesten, terwijl minimaal 6 miljoen nodig is. De transactie kan dus simpelweg niet doorgaan. Bij gebrek aan betere geldschieters lijkt het lot van het kasteel voorlopig bezegeld te zijn. Terwijl de Von Rundstedts ook wat betreft deze fase van de Duitse geschiedenis de boeken ingaan als verliezers.

Bij het Treuhand-instituut komen ook verzoeken binnen van mensen die aanspraak menen te kunnen maken op het voormalige staatsbezit. Veel kasteelbezitters moesten na 1933 hun bezit afstaan aan de nazi’s, anderen aan de communisten na 1945. Als uit onderzoek blijkt dat de claim juist is, kan de eigenaar z’n bezit terugkrijgen. Of hij krijgt het grootste gedeelte van de opbrengst na verkoop.

Verval

Vooral de communistische periode heeft het cultuur-historisch bezit geen goed gedaan. Alles moest onder supervisie van de Staat verdeeld worden voor volksgebruik. Voor veel “Schlösser” betekende dat in de praktijk de sloop. In september 1945 werd in het district Borna zonder veel kennis van zaken en bij handopsteken besloten tot directe vernietiging van tientallen kastelen en kasteeltjes. Ook in Saksen werden zo’n 200 kasteeltjes met “deutsche Gründlichkeit” van de aardbodem geveegd. Het resterende onteigende onroerend goed kwam veelal leeg te staan. Gebrek aan middelen voor onderhoud luidde het verval in.

De overgebleven ruïnes zijn het bewijs. Schloss Scharfenberg in de buurt van Dresden dateert uit 1227 en is daarmee een van de oudste nog bestaande kasteeltjes. Het werd na een reeks verwoestingen in de Middeleeuwen en in de Dertigjarige oorlog (1618-1648) steeds herbouwd. Najaar 1945 werd het slot door het Rode Leger onteigend. Het werd voor opvang van vluchtelingen uit Polen gebruikt en daarna overgedragen aan de DDR. Wat overgebleven is, staat nu dus voor een zacht prijsje te koop. De catalogus maakt melding van „aanzienlijke bouwkundige schade aan steunmuren en daken” en „een gedeeltelijk ingestorte zuidoostelijke vleugel”.

Hoop

Verder is de oude hoektoren verweerd en tientallen meters hoog begroeid met dichte klimoplagen. De muren vertonen gaten en zijn aan de bovenkant zwaar afgebrokkeld. Er zal een miljoeneninvestering nodig zijn om de overheidsplannen voor de realisatie van een hotel uit te kunnen voeren.

Hetzelfde geldt voor Schloss Boitzenburg. Het sterk verwaarloosde gebouw dateert uit het einde van 13e eeuw en staat op een landgoed van 9,7 hectare groot. De familie Von Arnim bewoonde het slot van 1528 tot 1945. Nadat het door de DDR onteigend was, werd het als vakantieoord gebruikt door het Oostduitse leger. Gezien de staat van het interieur gedroegen de militairen zich niet al te hoffelijk. Ondertussen hebben 31 gegadigden een bod uitgebracht.

Minister Heinz Eggert, een CDU’er die in DDR-tijden werd vervolgd, spreekt in het voorwoord van de catalogus de hoop uit dat er voldoende vermogende mensen zijn die ”bereid zijn „een persoonlijke verantwoordelijkheid voor dit deel van het algemeen belang” op zich te nemen. Zijn hoop lijkt vooralsnog niet ijdel te zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 8 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Burchtheer voor een ‘habbekrats’

Bekijk de hele uitgave van woensdag 8 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken