Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Dresden herbouwt zijn stenen moeder

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Dresden herbouwt zijn stenen moeder

Twaalfde-eeuwse Frauenkirche moest succes van protestantse geloof weerspiegelen

5 minuten leestijd

DRESDEN (ANP) - Dresden aan de Elbe kijkt reikhalzend uit naar 2006. Dan viert de stad zijn achthonderdjarig bestaan, en zal de Frauenkirche „uit het puin herrezen” zijn.

„Voor ons Dresdenaren was die kerk een stenen moeder. Wij willen haar terug”, zo dwepen de meesten van de vijfhonderdduizend inwoners met het ooit belangrijkste protestantse godshuis van Duitsland. „Zonder moeder kun je niet leven. De Frauenkirche is een deel van onze identiteit”.

Dresden is de hoofdstad van Sachsen, het stamland van de Reformatie. Hier lanceerde de hervormer Luther zijn klaagschrift tegen de wantoestanden binnen de Rooms-Katholieke Kerk. De Frauenkirche (voltooid in 1743) moest het succes van het protestantse geloof weerspiegelen.

De ontwerper George Bähr leverde „een technische prestatie van wereldformaat”, zeggen deskundigen. De 95 meter hoge koepel domineerde twee eeuwen het beroemde silhouet van Dresden, dat niet voor niets de bijnaam „Florence aan de Elbe” kreeg.

Twee muurstompen van dertig meter hoogte en een enorme berg puin is alles wat overbleef van dit „hoofdwerk van de barokke bouwkunst”. Op het einde van de oorlog bestookten de Britten en Amerikanen het historische centrum van Dresden met fosforbommen. In de nacht van 13 op 14 februari ging de stad ten onder, behalve de Frauenkirche. Het klokvormige koepeldak van steen, uniek op de wereld, bleek perfect bestand tegen moderne bommen.

Gelukkig staal in ieder geval de Frauenkirche nog overeind, zeiden de Dresdenaren tegen elkaar. Zij trokken zich op aan dit enige overgebleven teken van hoop. Maar op 15 februari stortte de kerk alsnog in elkaar, van binnen volkomen uitgebrand.

Voorbereidingen

Twee jaar na de oorlog begonnen de voorbereidingen voor het herstel. Dresden lag echter in de Duitse bezettingszone die aan de Russen was toegewezen. De communistische machthebbers vonden herbouw van de kerk geen noodzaak. Uiteindelijk wilden stedebouwkundigen de enorme puinhoop verwijderen.

Tegenstanders van sloop grepen naar een geraffineerde truc. Zij stelden voor de imposante muurresten te „herwaarderen” tot monument voor de „zinloze, barbaarse verwoesting van Dresden door het imperialisme”. Het regime had daar wel oren naar, wat uiteindelijk de redding betekende van de Frauenkirche.

Sinds de hereniging met de Bondsrepubliek ontstonden her en der in de voormalige DDR plannen voor herbouw van historische, door communisten gesloopte gebouwen. Berlijn en Potsdam bijvoorbeeld denken aan de reconstructie van totaal verdwenen stadspaleizen.

Tot nu toe leidden alleen in Dresden herbouw plannen tot een concreet besluit. Grote motor daarbij was een groep burgers die meteen na de politieke omwentelingen in 1989 pleitte voor reconstructie van de kerk. Uit het spontane initiatief ontstond een professioneel werkende stichting, die zich bezighoudt met het vergaren van de voor herbouw benodigde 250 tot 300 miljoen mark.

Geldverkwisting

Tegenstanders spraken over geldverkwisting. Sommigen wezen op de wantoestand dat talrijke Dresdenaren hun toilet nog met de buren moeten delen. „Wij krijgen nogal wat giften, waaronder erfenissen”, wierpen de voorstanders tegen. „Dat geld was anders heus niet in de sociale woningbouw gestoken”.

Doordat de overheid nauwelijks geld beschikbaar stelde, verstomde de kritiek op de plannen al gauw. In januari 1993 konden de werkzaamheden aan de ruïne beginnen.

In anderhalf jaar is de puinhoop steen voor steen verwijderd. Van de ruim twintigduizend kubieke meter materiaal is een derde weer te gebruiken, veel meer dan verwacht. De stenen en brokstukken, soms nog complete delen van het gebouw, zijn zorgvuldig genummerd en liggen keurig gesorteerd op enorme rekken te wachten.

De resten blijven in hun oorspronkelijke toestand, dus zwartgeblakerd. Ze moeten herinneren aan het verleden en beklemtonen dat het niet om nieuwbouw, maar om een „archeologische reconstructie” gaat. „Ook de nieuwe zandstenen zijn even oud als de Frauenkirche, want we hebben hier in de buurt de groeve gevonden waar ook het oorspronkelijke bouwmateriaal vandaan kwam”, vertelt voorzitter Ludwig Güttler van de stichting.

Begeerd object

Voor de stenen die niet meer voor de kerk te gebruiken zijn, is al een oplossing gevonden. Piepkleine blokjes komen op de wijzerplaat van speciale Frauenkirche-horloges. Die blijken een begeerd verzamelobject, want inmiddels verscheen de vijfde oplage van 25.000 stuks.

„Bij de Frauenkirche gaat het niet om de reconstructie van een paar stenen”, vindt Gïttler. „De kerk moet een symbool worden voor het nieuwe Dresden na de vernietiging in de Tweede Wereldoorlog en de afbraak in de DDR. De kerk moet ook helpen bij de verdere eenwording van de uit. elkaar gegroeide Oost- en Westduitse bevolking”. De voorzitter wijst op bondskanselier Kohl, die al voor de opheffing van Oost-Duitsland eind 1990 Westduitsers opriep tot een financiële bijdrage aan de heropbouw.

De stichting ziet ook een internationale rol weggelegd voor de Frauenkirche als „teken van vrede, verzoening en toenadering in het verenigde Europa”. Gerrit-Jan Boon uit Zeist voelde zich aangesproken en is inmiddels lid, vooralsnog als enige Nederlander.

De Frauenkirche combineert Boons interesse voor de Tweede Wereldoorlog met zijn belangstelling voor Middeneuropese architectuur. Hij wijst op het plan van de stichting om de kerk niet alleen voor kerkdiensten, maar ook als een internationaal vredescentrum op te bouwen. „Ik weet dat het Duitse verleden hier in Nederland wat gevoelig ligt, maar we moeten niet achterom blijven kijken. We moeten in Europa met zijn allen verder. Met het oog op het gepasseerde verleden kan de Frauenkirche een belangrijke rol spelen voor een vreedzame toekomst”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 8 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Dresden herbouwt zijn stenen moeder

Bekijk de hele uitgave van woensdag 8 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken