Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

NAVO versus moslimfundamentalisten

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

NAVO versus moslimfundamentalisten

8 minuten leestijd

NAVO-secretaris-generaal Willy Claes deed vorige week vrijdag een opvallende uitspraak. Zijns inziens vormt het moslimfundamentalisme een even groot gevaar voor het Westen als het communisme in de Koude Oorlog. Fundamentalisme en democratie zijn onverenigbaar, concludeerde hij en bepleitte voorts actieve NAVO-betrokkenheid bij de bestrijding van de meest militante islam-interpretatie. Het lijkt erop dat de westerse wereld de handschoen van de radicale islam heeft opgenomen en dat een nieuwe Koude Oorlog zich aandient.

Helemaal 'koud' is de oorlog overigens allang niet meer. Slechts enkele dagen na Willy Claes' uitspraken voor de Süddeutsche Zeitung werd bekend dat de blinde sjeik Rachman, die samen met elf aanhangers in de VS terechtstaat voor de aanslag op het World Trade Center (waarbij zes doden en meer dan duizend gewonden vielen), inderdaad voor de aanslag verantwoordelijk was.

Zijn handlanger in het kwaad, de Soedanees Siddig Ali, bekende dit begin februari. Tevens gaf hij toe dat de aanhangers van de sjeik verantwoordelijk waren voor de moordaanslag op de radicale joodse rabbi Kahane in 1990 in Israël en dat zij tevens aanslagen planden op de Egyptische president Hosni Moebarak en op gebouwen van de VN in New York. Een groot moslimfundamentalistisch complot tegen het Westen kwam hiermee definitief aan het licht.

De groep van Rachman is slechts een klein facet van de bijna tot mondiale proporties uitgroeiende botsing van de moslimfundamentalisten met de rest van de wereld. Bakermat van de islamitische onverdraagzaamheid is als vanouds Iran, waar de ayatollah's in 1979 de macht grepen door de sjah van Perzië te verdrijven. Sindsdien is er sprake van een ware domino van fundamentalistische onverdraagzaamheid.

Felle opleving

Iran beperkt zich niet alleen tot terroristische activiteiten, de boodschap van de radicale islam-interpretatie wordt op agressieve wijze geëxporteerd. In de buurlanden van Iran, zoals Irak, Pakistan, Afghanistan en in voormalige republieken van de Sowjet-Unie (met name in Tadzjikistan en Azerbeidzjan) is sprake van een felle opleving van het moslimfundamentalisme en in verschillende landen zijn er burgeroorlogachtige conflicten door ontstaan.

Met succes heeft Iran door middel van de Hezbollah ook voet aan de grond gekregen in Libanon en lijkt dit succes zich te gaan herhalen in de Gazastrook. Waar de hete oorlog nog niet is losgebarsten, kiezen de moslimstrijders het wapen van de zelfmoordbommen om hun “jihad” (heilige oorlog) tegen Israël en het Westen (met name de VS) te strijden. De groeiende ma'cht van de moslimfundamentalisten in het MiddenOosten wordt duidelijk door het feit dat zij er steeds beter in slagen het toch al moeizame vredesproces tussen Israël en de Palestijnen te frustreren. Arafat heeft er een nieuwe vijand bij gekregen, de moslimfundamentalisten uit zijn eigen vroegere achterban.

Vergeten oorlog

De meest bloedige en tevens ook meest vergeten strijd vindt plaats in Soedan. Het fundamentalistische regime in Khartoem, onder leiding van luitenant-generaal Osmar Hassan al-Bashir, voert met grote voortvarendheid oorlog tegen de christelijke of animistische negroïde bevolking in het zuiden van zijn land. De militaire operaties worden geïnspireerd door Afrikaanse ayatollah's die heel het land aan de wil van de radicale Koran-Interpretatie willen onderwerpen. Het resultaat is dat reeds 1,3 miljoen mensen het land zijn ontvlucht en dat duizenden inwoners van Soedan het leven hebben gelaten.

De islamitische kruistocht in Soedan begint echter meer en meer belangstelling van het Westen te krijgen. Dit heeft alles te maken met het feit dat de fundamentalisten hun militaire en terroristische activiteiten niet alleen beperken tot de strijd tegen het leger van de Zuidsoedanezen (de SPLA van John Garang en de SSIM) maar dat zij ook meer en meer ondermijnend actief zijn in de buurlanden. Het Westen is inmiddels opgeschrikt door het militante karakter van de fundamentalistische acties in Egypte.

Stil overleg

Als gevolg van meedogenloze aanslagen op toeristen raakt het Egypte van Moebarak meer en meer geïsoleerd en betrokken in een miniburgeroorlog tegen de islamitische infiltratie. Het is geen toeval dat de activiteiten en macht van de fundamentalisten met name in het zuiden van Egypte nabij de Soedanese grens het sterkst is. Moebarak voelt zich zo bedreigd dat hij zelfs openlijk gezegd heeft militair in Soedan te interveniëren als de hulp van Soedan en zijn Iraanse adviseurs aan de moslimrebellen in Egypte niet ophoudt.

Tot dusver heeft het dreigement van Moebarak echter niets uitgehaald. Dat het gevaar voor Egypte serieus is, bleek ook uit de uitlatingen van Willy Claes, die onlangs stelde dat de NAVO met Egypte, evenals met Tunesië en Marokko, in “stil overleg” is voor samenwerking tegen de oprukkende islam.

Het einde van de domino is nog lang niet in zicht. Naast bovengenoemde conflicten dienen zich alweer nieuwe conflicthaarden aan waarover de NAVO zich almaar meer zorgen maakt. Aan de grens tussen Saoedi-Arabië en het fundamentalistische Jemen zijn de afgelopen maanden de spanningen hoog opgelopen.

Arme onderklasse

Groeiende ongerustheid is er over Somalië. Nu de VN-inzet in maart dit jaar zal worden afgerond, is het waarschijnlijk dat de aloude clan-strijd in het land weer zal opleven. Het laatste jaar zijn de moslimfundamentalisten daarbij sterk opgekomen. Het is zeker niet denkbeeldig dat de voorheen door de VN fel bestreden generaal Mohammed Farah Aidid hierbij een westerse steunpilaar zal zijn tegen de opdringende macht van de fundamentalisten.

De reden waarom het fundamentalisme succesvol is in Somalië doet ook opgeld voor de andere brandhaarden. Het is overal de arme onderklasse die de steunpilaar vormt voor de radicale Koran-predikers. Sociale frustratie vindt zijn uitweg in religieuze zelfoverschatting. Anderzijds is het ook een reactie op de voortschrijdende opmars van westers denken dat na de Koude Oorlog en de val van het communisme nog meer aan terrein en prestige heeft gewonnen.

Prof. dr. H. J. Tieleman heeft hierbij gewezen op de gevolgen van culturele mondialisering. De moderne techniek heeft met zich meegebracht dat de boodschap van het westerse kapitalisme door middel van ruim 500 satellieten en bijna één miljard televisietoestellen mondiaal aan de wereld kan worden aangeboden. In de ogen van de ayatollah's zijn deze signalen van de moderne tijd een groot gevaar voor de traditionele samenleving. In hun oproep tot strijd tegen deze normen en waarden vergeten zij dat dit Westen dat deze technologie heeft voortgebracht ook de schepper is van de door dit zelfde Westen bejubelde internationale rechten van de

Patstelling

Landen als Iran en Pakistan hebben inmiddels deze mensenrechten afgedaan als zijnde „duivels en niet van toepassing op de islamitische wereld”. Waarschijnlijk heeft deze moreel-ethische patstelling geleid tot Willy Claes' conclusie dat democratie en fundamentalisme onverenigbaar zijn.

Een Koude Oorlog tussen het westers denken en het moslimfundamentalisme is dan ook onontkoombaar. Ondanks de aanwijzingen van een groeiend aantal brandhaarden als gevolg van fundamentalistische agressie zijn er aanwijzingen dat de fundamentalisten reeds te kampen hebben met fundamentele zwakheden. De onverdraagzaamheid van de fanatici leidt tot een opeenstapeling van tegenstanders. In plaats van de vijanden via Real-politiek één voor één uit het zadel te lichten, hebben de fundamentalisten de neiging te veel hooi op de vork te nemen. Zo is Soedan niet langer alleen in conflict met het negroïde deel van haar bevolking en Caïro, maar nemen ook de spanningen met Libië, Ethiopië, Eritrea, Oeganda, Zimbabwe en Kenia toe.

De VS hebben het gevaar van Khartoem inmiddels erkend en hebben de SPLA van Garang van wapens voorzien. De oorlogsinspanningen van Soedan hebben ook hun weerslag op het economisch leven in Soedan. Het land, voorheen troetelkind van westerse hulporganisaties, is economisch geïsoleerd. Khartoem is een vieze en vervallen stad. De keerzijde van de islamitische medaille is dat de beloofde voorspoed van de Afrikaanse ayatollah's is uitgebleven en dat de armoede, eens de drijfveer tot steun aan de fundamentalisten, slechts is toegenomen. Het analfabetisme in het land bedraagt 73 procent.

Armoedebestrijding

Ook Iran kampt met het zelfopgelegde isolement. Het regime in Teheran wordt inmiddels bestreden met eigen wapens: terroristische aanslagen van tegenstanders van het regime. De enorme bevolkingsexplosie van na de revolutie heeft de bevolking van het land verdubbeld (tot 60 miljoen inwoners) en het land op de rand van een bankroet gebracht.

Vroeg of laat zal het duidelijk worden dat het islamitische experiment door zijn eigen ingebakken fouten gedoemd is ten onder te gaan. De vraag is, hoe diep men moet gaan voordat de pijngrens van een dergelijk besef tot de mensen is doorgedrongen. Iedereen herinnert zich immers nog dat het communistische experiment er maar liefst meer dan zeventig jaar over heeft gedaan alvorens te imploderen. Het is duidelijk dat de NAVO een dergelijke lange, nieuwe krachtmeting liever zou voorkomen. Hoe bestrijd je het fundamentalisme effectief? Dat is de vraag die geo-politieke denkers van de toekomst zal bezighouden.

Armoedebestrijding lijkt nog het meest succesvolle wapen in de strijd. Maar dat is een grote belasting. In het Oosten smacht immers ook de voormalige Sowjet-Unie naar ondersteuning door het Wes ten om definitief af te rekenen met de boze geesten uit het verleden. Het Westen zal dan ook de aandacht moeten verdelen en voorlopig moeten pappen en nat houden. Als puntje bij paaltje komt, zijn militaire middelen dan de beste garanties. Tot die conclusie is Willy Claes ook gekomen.

De auteur is historicus.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 9 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

NAVO versus moslimfundamentalisten

Bekijk de hele uitgave van donderdag 9 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken