Bekijk het origineel

‘Organenlobby’ maakt overuren om wetsontwerp bij te stellen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

‘Organenlobby’ maakt overuren om wetsontwerp bij te stellen

5 minuten leestijd

APELDOORN - Het aanbod van donororganen blijft achter bij de vraag. Al jaren geleden leidde de verplichting tot het dragen van een bromfietshelm tot een knik in de ‘aanvoer’ van organen. Nu zijn er nieuwe problemen. De negatieve publiciteit rond de handel in organen in het Oostblok en de Derde Wereld maakt familieleden van hersendode donoren kopschuw. Zij zeggen vaker „nee” tegen een verzoek om organen af te staan. Vaak ook zijn artsen zelf te weinig alert om te vragen naar het afstaan van organen.

Vanavond, morgen en overmorgen behandelt de Tweede Kamer het wetsontwerp, orgaandonaties van de ministers Borst (Volksgezondheid) en Sorgdrager (Justitie). Vandaar dat acht belangenorganisaties, waaronder de Hartstichting, de Nierstichting en de Lever/Darmstichting, zich ten zeerste inspannen om in politiek Den Haag nadrukkelijk aandacht te vragen voor het tekort aan donororganen. De ‘organenlobby’ maakt overuren.

Kern van het wetsvoorstel is dat mensen die hun organen of weefsels na hun dood ter beschikking van anderen willen stellen, daarvoor toestemming geven door middel van een donorcodicil. De situatie blijft daarmee zoals die nu al is. Het donorcodicil krijgt echter wel een wettelijke status en wordt ook doorslaggevend als de vraag om orgaandonatie aan de orde komt. Familieleden van de donor worden straks weliswaar altijd ingelicht, maar hun toestemming tot het wegnemen van organen is niet meer vereist.

Voor een aantal belangenorganisaties (niet alle) gaat dit niet ver genoeg. Zij zouden graag zien dat bij hersendoden altijd organen mogen worden weggenomen, behalve wanneer zij vroeger hebben verklaard dat ze dit niet willen, het zogenaamde geen-bezwaarsysteem. Dit standpunt gaat de Nederlandse wetgever echter te ver. Alleen bij dragers van een donorcodicil mogen in de toekomst na hun overlijden organen worden verwijderd (toestemmingssysteem).

Om het wetsontwerp in de door hen gewenste richting bij te buigen, hebben de belangenorganisaties vorige week een dringend beroep op kamerleden gedaan om amendementen in te dienen. Zo zou in ieder geval over twee jaar een evaluatie moeten worden gemaakt van de stand van zaken. Zou het bestaande tekort aan organen blijven bestaan, dan moet de wetgeving in hun ogen worden omgebogen naar het geen-bezwaarsysteem. Tevens zouden artsen in ziekenhuizen moeten worden verplicht om bij elk overlijden bij de familie na te gaan of organen en weefsels voor transplantatie mogen worden gebruikt.

Goede regelgeving

De ministers Borst en Sorgdrager verwachten dat met de nodige voorlichting aan artsen en publiek het bestaande tekort aan organen kan worden weggewerkt. Te meer daar de wetgeving voorziet in regels rond het uitnemen van organen die mensen het vertrouwen kunnen geven dat er geen overhaaste stappen zullen worden genomen. Niet voor niets legde een woordvoerder van de Gezondheidsraad recent in deze krant nog de vinger bij een zere plek.

Hoewel er al vele jaren organen worden getransplanteerd, ontbrak het zelfs in ons overberegelde land nog aan een bindend protocol waaraan artsen zich moesten houden. Zo kon het voorkomen dat in het ene ziekenhuis iemand na het draaien van één vlak EEG (hersenfilmpje) al hersendood werd verklaard, terwijl dit in het andere ziekenhuis pas na het derde EEG mogelijk was. Dat zijn geen voorbeelden die direct het vertrouwen van het publiek vergroten

Het is overigens de vraag of het door de belangenorganisaties bepleite geen-bezwaarsysteem het tekort aan donororganen zou kunnen opheffen. In België bestaat al sinds halverwege de jaren tachtig de regeling dat organen mogen worden verwijderd als de donoren daar in hun leven geen bezwaar tegen hebben aangetekend. Toch is er ook in België nog altijd een tekort aan donororganen en wachten bijvoorbeeld zo’n duizend zuiderburen op een nier.

Volgens een woordvoerder van de Stichting Eurotransplant, een organisatie die in Europa een sleutelrol speelt in de werving en toewijzing van donororganen voor transplantatie, heeft het nieuwe systeem er wel toe geleid dat het tekort aan organen is verkleind. België is echter geen eiland en niet alle vrijgekomen Belgische organen worden bij Belgen ingeplant. „En momenteel is het ook nog zo, dat als de familie echt bezwaren heeft, we in België afzien van het uitnemen van organen”, aldus de woordvoerder van Eurotransplant.

Persoonlijk

Dr. R. Seldenrijk, auteur van het boek “Organen en weefsels op reis”, een medisch-ethische afweging van de transplantatiegeneeskunde (uitg. Groen, 1993), is toch wel enigszins bevreesd dat de voorgestelde amendementen van de belangenorganisaties het huidige wetsvoorstel zullen aantasten. „Het mooie van dit wetsvoorstel is dat de bescherming van de donor vooropstaat. Dat is in bindende protocollen vastgelegd. Ik vind het pijnlijk te moeten constateren dat in de boodschap van de belangenorganisaties nauwelijks doorklinkt dat een donororgaan een cadeau is dat is ingebed in groot verdriet’.

Dat een codicil straks van doorslaggevende aard wordt bij vragen rond orgaandonatie, doet volgens Seldenrijk recht aan de persoonlijke beschikking van de donor in kwestie. „Het is pijnlijk als dit tegen de wil van de familie ingaat. Maar het is ook pijnlijk als de wil van de overledene niet wordt gerespecteerd. Daarom is het ook zo belangrijk dat, alvorens een codicil wordt ingevuld en getekend, er wordt gesproken met familie en vrienden. Daarmee voorkom je dat zij onverhoopt met de problematiek worden overvallen”, aldus Seldenrijk.

Hij wijst het geen-bezwaarsysteem waaraan sommige belangenorganisaties de voorkeur geven, resoluut van de hand. Daarmee wordt volgens Seldenrijk de persoonlijke verantwoordelijkheid omzeild. „De bevolking moet via goede voorlichting worden geholpen die verantwoordelijkheid te dragen”.

Ook de professionals moet volgens Seldenrijk op hun verantwoordelijkheid worden gewezen. „Als de procedures in ziekenhuizen niet goed zijn en dit vervolgens leidt tot een tekort aan donororganen, mag het niet zo zijn dat de hypotheek daarvan via invoering van het geen-bezwaarsysteem op de samenleving wordt afgewenteld”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 21 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

‘Organenlobby’ maakt overuren om wetsontwerp bij te stellen

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 21 februari 1995

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken