Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Eerste kennismaking met “terra australis” was niet bemoedigend

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Eerste kennismaking met “terra australis” was niet bemoedigend

Herdruk van scheepsarcheologisch boek was voor uitgever een “must”

4 minuten leestijd

De bemanning van het VOC-schip het “Duifje” ontdekte in 1605 het “terra australis” ontdekt. Voor de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) was de eerste kennismaking met het nieuwe land niet bemoedigend. Later zouden er meer tochten van schepen naar Australië volgen. In “Nederlanders ontdekken Australië”, waarin scheepsarcheologische vondsten op het Zuidland aan de orde komen, wordt ruime aandacht besteed aan deze ontdekkingsreizen.

J. P. Sigmond en L. H. Zuiderbaan zorgden voor een prettig leesbaar boek met een schat aan illustraties. Het boek dat zij schreven is gebaseerd op het in 1937 verschenen werk van dr. F. W. Stapel in de Patria-reeks “De Oostindische Compagnie en Australië”, dat in 1943 een tweede druk beleefde.

In “Nederlanders ontdekken Australië” zijn nieuwe facetten opgenomen. Lezers zullen deze vinden in de hoofdstukken die betrekking hebben op de wrakken van vier schepen van de VOC die in de jaren zestig ontdekt zijn en sindsdien aan een gedegen onderzoek onderworpen worden.

Weinig interessant

Uit de geboden informatie blijkt dat de tocht van het “Duifje” weinig interessant nieuws opleverde. Niets van enige handelswaarde werd ontdekt, enkel een dorre, onvruchtbare kust zonder drinkwater, bewoond door ongecultiveerde wilden. Geen goud, enkel zand. De nieuwsgierigheid was evenwel gewekt en verdere ontdekkingstochten volgden.

Opsporing wrakken

Zoals bekend en vaker beschreven verliep de reis van het gloednieuwe compagnieschip “Batavia” in 1628 op dramatische wijze. Dit schip, dat nu in Lelystad is nagebouwd, leed schipbreuk voor de kust van Australië en onder de schipbreukelingen brak zelfs muiterij uit. Er zouden meer schipbreuken voor de kust van Australië volgen.

Aandacht dus voor de tochten van deze schepen. Maar ook ruimden de auteurs plaats in voor de expedities die in de jaren zestig zijn gehouden ter opsporing van VOC-wrakken. Met name de speurtochten naar de resten van de Batavia, de Vergulde Draak, de Zuytdorp en de Zeewijk worden uitvoerig beschreven.

De Bataafsche Leeuw te Amsterdam is van mening dat in deze tijd, waarin steeds meer belangstelling bestaat voor scheepsarcheologische vondsten, een herdruk van dit voor het eerst in 1976 bij De Boer Maritiem verschenen werk een “must” was.

„…Sommige presumeren dat het vast land is, van het landt ghenaemt Terra incognita, dat over die C. de boa Esperanca tot alhier soude strecken; maer hier en va is tot noch toe gheen seckerheyt, waervan het voor een Eylandt ghereckent wordt…”.

Nieuwe confrontatie

Dit schrijft Jan Huygen van Linschoten in zijn wereldberoemde Itinerario dat in 1596 verscheen. Huygen schrijft daarin over het grote onbekende eiland “terra incognita” ook wel “terra australis” (het Zuidland) genoemd, dat zich zou uitstrekken vanaf Kaap de Goede Hoop ver naar het westen tot aan de zuidpunt van Zuid-Amerika.

Heel interessant is te lezen hoe in het voorjaar van 1616 een aantal schepen van Texel richting Indië vertrok. Bij de Kaap raakte de Eendracht de rest van de vloot kwijt en het schip zette de reis alleen voort. De schipper tekende in het journaal aan dat hij „differente eylanden, doch onbewoont” in zicht kreeg, waarachter zich een uitgestrekt vasteland vertoonde. Een nieuwe confrontatie met de westkust van Australië.

Berging wrakken

Hij ankerde bij een van de eilanden en onderwierp het gedurende twee dagen aan een gedegen onderzoek. Veel van waarde trof hij niet aan. De schipper liet een paal oprichten waaraan hij een tinnen schotel bevestigde waarin gegrift stond; „1616 den 25 October is hier.aengecomen het schip deendracht van Amsterdam de oppercopman Gillis Mibais van Luick schipper Direk Hatichs van Amsterdam de 27 dito te seil geghm na Bantum de ondercoopman Jan Stins de opperstuierman Pieter Doekes van Bil anno 1616”.

Het kan ook anders gaan. Dan werden veel spullen van waarde gevonden. Recent is bij Christie’s in Amsterdam een lading porselein geveild. De 1300 kavels met ruim 24.000 objecten bracht 5,6 miljoen gulden op. De grootste kopers waren handelaren uit Engeland en een particulier en musea uit Maleisië. De lading was afkomstig uit de Britse tweemaster Diana. Het schip zonk in maart 1817 voor de kust van Maleisië. Duikers localiseerden het wrak in 1993 en troffen toen nog twaalf andere wrakken aan. Malaysian Historical Salvors kreeg ook de licentie de lading van deze wrakken te bergen.

In een appendix bij dit boek geeft G. van der Heide duidelijke informatie over het eigendomsrecht van scheepswrakken van Nederlandse schepen die waar dan ook ter wereld liggen en waar de Staat der Nederlanden als erfgenaam van de VOCschepen rechten op kan laten gelden. Heel verhelderend!

N.a.v. “Nederlanders ontdekken Australië” (scheepsarcheologische vondsten op het Zuidland) door J. P. Sigmond en L. H. Zuiderbaan; uitg. De Bataafsche Leeuw, Amsterdam, 1994; 171 blz.; ƒ36,-.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 21 maart 1995

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Eerste kennismaking met “terra australis” was niet bemoedigend

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 21 maart 1995

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken