Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Ze denken aan land en niet aan mensen”

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Ze denken aan land en niet aan mensen”

Israëlische bewoners van Golanhoogte zien de toekomst somber in

11 minuten leestijd

ELROM - Elrom, Na’ama, Nachal Oz. De bewoners van kibboets Elrom voelen zich in de steek gelaten. De onzekerheid waarmee ze leven, begint danig op hun zenuwen te werken. Uit de woorden van de regeringsleden proberen ze op te maken waar ze aan toe zijn. Premier Jitschak Rabin zei onlangs dat er in de eerste fase van een vredesregeling met Syrië misschien één joodse nederzetting opgeheven zal worden. Het Golan Comité, de paraplu-organisatie van de nederzettingen op de Golan, gelooft dat Rabin Elrom bedoelt.

Aan gebrek aan belangstelling hebben de bewoners van Elrom niet te klagen. Sinds vorig jaar september de Israëlische pers voor het eerst meldde dat deze kibboets waarschijnlijk de eerste nederzetting is die in het kader van een vredesregeling met Syrië afgebroken zal worden, stonden parlementsleden uit Israël, Duitsland en Amerika op de stoep om persoonlijk poolshoogte te nemen.

Maar wat de bewoners steekt, is dat geen minister uit het kabinet van Jitschak Rabin de moeite heeft genomen om naar het hoge noorden van Israël te reizen om uitleg te geven over de terugtrekkingsplannen. Misschien is dat wel omdat de regering zelf nog niet weet waar de nieuwe grens tussen Israël en Syrië komt te liggen. Of is ze bang dat openheid over de plannen de voortzetting van het vredesproces in gevaar brengt?

Alternatief

Het secretariaatsgebouw van Elrom prijkt tegen de achtergrond van het Hermongebergte, waarvan de toppen zelfs op een hete dag in de voorzomer nog door de sneeuw wit kleuren. Kibboetssecretaris Shlomo Bar-On loopt door het moderne kantoor in een wit T-shirtje met de woorden “Rabin - waarheid - Arbeiderspartij”. Het eerste wat hij zegt, bijna verontschuldigend, is: „Let daar maar niet te veel op”.

Toen Bar-On en anderen de nederzetting in 1970 oprichtten, dachten zij dat zij daar hun leven zouden blijven. „Als de regering zich besluit terug te trekken, verliezen we veel geld. Ik ben er niet zeker van of Rabin ons volledig zal compenseren. De manier waarop ik de situatie vandaag bekijk, is dat de regering met ons bestaan speelt. De hele tijd horen we dat de Golan teruggaat naar Syrië. Voor mij persoonlijk zou het beter zijn geweest als ik in Tel Aviv was gebleven. Voor Israël is vrede belangrijker dan het behoud van de Golan, maar ik wil mijn huis niet uit. Elrom is een gezonde, winstmakende kibboets”.

De bewoners van Elrom hebben altijd aan de linkerkant gestaan van het politieke spectrum. Nu hoeft Rabin daar niet meer op zoveel steun te rekenen. De partij die nu in oprichting is, de “Derde Weg”, beschouwen zij als een alternatief. Deze partij, die zich afsplitst uit de gelederen van de Arbeiderspartij, wordt mogelijk Israels middenpartij, die zich tussen links en rechts bevindt.

Persoonlijk

Van agressieve demonstraties voor het behoud van de Golan moeten ze niets hebben. Bar-On voelt zich ook niet thuis bij het Golan Comité, de overkoepelende organisatie van de nederzettingen op de Golan, die flink actie voert voor het behoud van de Golan voor Israël. „Ik voer geen discussie met het Golan Comité. Ik geloof niet dat wij op hetzelfde niveau praten. Zij zijn politieke activisten, ik ben een werker”, zo zet Bar-On het typerende van zichzelf en waarschijnlijk van het merendeel van zijn kibboetsgenoten bondig neer.

Voor zover hij al actie voert, is het door persoonlijke relaties op te bouwen. „Als wij persoonlijk met de mensen praten, is de beslissing die ze nemen niet meer dezelfde”, zegt hij. „We proberen de linkse parlementariërs van de Arbeiderspartij en de Meretz uit te nodigen. We vertellen hen dat ze driedubbel moeten nadenken voordat ze een besluit nemen. Ze mogen nooit vergeten dat ze met mensen hebben te maken, en niet met land. We krijgen vaak het gevoel dat ze alleen maar aan land denken, en niet aan de mensen. Ze maken een politieke beslissing en beseffen niet wat dat voor de mensen betekent”.

Verrassingsaanval

De mogelijke ontruiming van de kibboets is het gesprek van de dag, zo vertelt Orly Mizrachi in de eetzaal van de kibboets. Zij zegt dat de bewoners de regering zullen gehoorzamen. In geen geval zullen ze zich op de barricaden werpen om de Israëlische soldaten tegen te houden als die komen om hen weg te halen. Actie voeren op een gewelddadige manier is iets waar ze geen zin in hebben. „Ik probeer liever mijn vrienden en familieleden in persoonlijke gesprekken te overtuigen”, zegt zij.

In 1987 deed zij in Elrom haar dienstplicht. Toen zij afzwaaide, besloot ze maar te blijven. De filosofie die haar nu op de been houdt is dat je van dag tot dag moet leven. „Mijn man en ik waren van plan volgend jaar een reis naar het buitenland te maken. Maar dat doen we niet omdat we niet weten wat volgend jaar ons zal brengen.”

De regering van Jitschak Rabin heeft reeds besloten een deel en waarschijnlijk zelfs de gehele Golan af te staan in ruil voor een vredesverdrag met Syrië. Syrië eist de teruggave van de Golan omdat het een Israëlische verrassingsaanval vreest en omdat het Israëlische leger nu slechts 55 kilometer van Damascus afstaat.

Risico’s

Maar veel Israëliërs vinden juist dat de Golan nodig is voor de veiligheid van hun land. Zij herinneren zich de beschietingen vanaf de Golan door het Syrische leger voor de Zesdaagse Oorlog. Jitschak Rabin probeert de strategische verzwakking die zal ontstaan bij een terugtrekking te compenseren door demilitarisatie van de Golan (en een gedeelte tussen de Golan en Damascus) en het houden van vroegwaarschuwingsinstallaties op de Hermon en op de bergen Avital en Bentall en Tell Yusuf.

Syrië op zijn beurt eist ”symmetrie”. Dat betekent, dat ook een deel van Galilea moet worden gedemilitariseerd. De onderhandelingen tussen beide landen spitsen zich nu toe op het tijdschema van de terugtrekking en de veiligheidsmaatregelen die genomen moeten worden. Minister Sjimon Peres (buitenlandse zaken) zei vorige week dinsdag in de Verenigde Staten dat de Syriërs een terugtrekking over een periode van achttien maanden willen, maar dat Israël vier jaar voorstelt.

De regering Rabin hoopt om twee redenen vrede te bereiken met Syrië. In de eerste plaats zijn aan de huidige toestand risico’s verbonden. Israëlische militaire bronnen vrezen dat bij een langdurige impasse Syrië Israël met raketten op militaire en civiele doelen aan zal vallen. In de tweede plaats zal vrede met Syrië fungeren als een katalysator voor het hele vredesproces. Syrië is bijvoorbeeld in staat een einde te maken aan de Hizbollah-aanvallen op Noord-Israël vanuit Libanon.

Ondertussen zeggen de bewoners van Elrom geen andere keus te hebben dan gewoon door te gaan, alsof Israël altijd op de hoogvlakte blijven. „Als je dat niet doet kun je niet leven”, zegt Bar-On. Zojuist is er een nieuwe filmzaal geopend en de investeringen in de appelboomgaard gaan gewoon door. Alleen dertig huizen blijven onafgemaakt aan de rand van de kibboets staan. Ze zijn het eigendom van de regering, en deze heeft besloten ze niet af te maken.

Druzendorpen

Bij het naburige dorp Masada klinkt een totaal ander geluid. Masada behoort tot de vier Druzendorpen die tegen het Hermongebergte liggen en die, zo verwachten velen, zeker aan Syrië zullen terugvallen. De bewoners zijn daar zo te zien weinig rouwig om. Het portret van de Syrische leider is bij vele gezinnen aan de muur gespijkerd, naast het Syrische wapen en een ingelijste verklaring tegen het aannemen van de Israëlische identiteitskaart.

Van de vierduizend bewoners in Masada hebben ongeveer driehonderd de Israëlische nationaliteit aangenomen. „Met hen praten wij nu niet meer”, zegt het Druzen-meisje Wardi Safadi in vloeiend Hebreeuws. „Zij worden in het dorp totaal geboycot”.

Hoewel ze in Israël voor schoonheidsspecialiste studeerde, blijft ze zich Syrische voelen. Ze moet toegeven dat ze niet weet hoe het nu onder Syrië is, maar ze stelt zich voor dat ze makkelijker naar het buitenland kan reizen als ze de Syrische nationaliteit heeft en niet, zoals nu, statenloos is. Haar probleem is dat haar verloofde een Druus is uit het in Israël gelegen Galilea. Haar ouders willen dat hij op de Golan komt wonen (en wie weet straks in Syrië), maar hij peinst daar vooralsnog niet over. „Het is bij ons de gewoonte dat het meisje naar de jongen gaat”, zegt zij lachend.

Dan komt er een familielid binnen, die evenals de Syrische leider naar de naam Asad luistert. Hij studeerde in Syrië voor tandarts en heeft nu een praktijk in Masada en in Hatzor (in Israël). Maar in zijn politieke opinie is ook hij resoluut, „als Israël hier niet vrijwillig weggaat, moeten de Verenigde Naties dezelfde maatregelen nemen als ze tegen Irak deed om het uit Koeweit weg te drijven”, zegt hij. „Als er vrede komt tussen Israël en Syrië, dan heb ik geen werk meer in Hatzor. Nou en? Geld betekent niet alles voor mij.”

Op mijn verzoek brengt Asad mij naar een Druzische geestelijke leider. Zijn ogen zijn strak op mij gericht als ik hem vragen stel over het geheimzinnige Druzen-geloof De invloed van het westerse Israël op de godsdienst is volgens hem nul komma nul geweest. „Er bestaat een grote scheiding tussen godsdienst enerzijds en de economie, cultuur en politiek anderzijds”, zegt hij. „Het geloof staat helemaal op zichzelf.”

Westoever

De Golan is niet het enige gebied waaruit het Israëlische leger zich mogelijk terug zal trekken. 1 juli is de deadline voor een Israëlisch-Palestijns akkoord over de Palestijnse verkiezingen en een verdere terugtrekking van het Israëlische leger uit de Westbank. Na’ama in de Jordaanvalei ligt omsloten door het Palestijnse autonomie gebied van Jericho. Dagelijks komen er Palestijnen uit Jericho en het plaatsje Oedja om te werken in Na’ama en dagelijks rijden bewoners van Na’ama door Jericho.

Toen Eyal Levy in 1982 naar Na’ama kwam bestond er bij de bewoners geen greintje twijfel: Na’ama ligt in de Jordaanvallei, de Likoed en de Arbeiderspartij waren het erover eens dat het dal altijd deel van Israël zou blijven. „In het begin was het als een droom”, zegt Levy, als hij even gestopt is met het inpakken van de druiven die bestemd zijn voor de export naar Europa. „We dachten dat we snel rijk zouden worden en grote huizen zouden bouwen. Maar het is hier hard werken in een heet klimaat. Het is moeilijk om de bodem hier winstgevend te maken”.

Nu de Palestijnse politie zo dichtbij is, durven sommige familieleden niet meer op bezoek te komen. Zelf is Levy aan de nieuwe situatie gewend geraakt. Er hebben zich slechts kleine incidenten voorgedaan. Zo hield de Palestijnse politie hem, en enkele anderen, aan. Maar dit waren individuele acties van politiemannen, die niet gesteund werden door hun officieren. „Het gaat beter dan we hadden verwacht”, zegt hij.

De radicaal-islamitische Harnas en de Islamitische Jihad zijn niet sterk in de eeuwenoude palmstad. Als hij door Jericho rijdt, ziet Levy ide Israëlische en Palestijnse politiemannen, die gezamenlijke patrouilles moeten uitvoeren, gebroederlijk aan de kant van de weg zitten koffie te drinken. De plaatselijke sterke man, Jibril Rajoub, houdt de wind er flink onder door middel van zijn 3000 koppen tellende politieapparaat. Hij heeft bij de mensenrechtenorganisaties overigens reeds een dubieuze reputatie opgebouwd vanwege martelingen.

Gazastrook

Het Israëlische leger is vorig jaar ook al uit de Gazastrook vertrokken. In de kibboets Nachal Oz, dat aan de Gazastrook grenst en daarvan wordt gescheiden door een elektronisch hekwerk, zijn de oudgedienden eveneens niet ontevreden over het afgelopen jaar. „Het is beter dan een jaar geleden”, zegt Benny Safrir, die in het begin van de jaren vijftig een van de oprichters van Nachal Oz was en inmiddels al veel heeft meegemaakt. „Wij hebben altijd gezegd dat het beter was dat Israël zich zou terugtrekken uit de Gazastrook. Onze soldaten werden daar gedood. We betaalden de prijs voor iets wat geen doel had”.

De Israëlische politicus Mosje Dayan zei destijds dat ze pal naast de Gazastrook zouden zitten, onder het motto: „Als je naast de grens zit, is die plaats van jou, anders nemen de Arabieren het”. De pioniers hebben het geweten. Ze werden geregeld beschoten met kogels en granaten en sommige bewoners vonden de dood. De eerste bewoners bouwden een muurtje voor het eerste huis, zodat ze ’s nachts op bed niet geraakt konden worden door de kogels. „We raakten eraan gewend”, herinnert Safrir zich. „We hadden niet het gevoel dat we iets speciaals deden en we voelden ons geen helden”.

Goede relaties

Inmiddels heeft het leger een modern elektronisch hekwerk om de Gazastrook heen gezet. Als iemand een gat in het hekwerk knipt, schiet er een legerjeep op af In de kibboets wordt alarm geslagen: de moeders houden hun kinderen thuis totdat het sein veilig klinkt. Nadat het leger zich uit de Gazastrook terugtrok, kregen de bewoners het advies zo veel mogelijk de wapens en de draagbare telefoons mee te nemen. Maar er hebben zich bij de kibboets geen incidenten voorgedaan. De enige overlast is het geluid van de geweerschoten in de Gazastrook zelf, maar de kogels vliegen gelukkig niet richting hun kibboets.

Sommige kibboetsbewoners hebben goede relaties opgebouwd met de Palestijnen in de Gazastrook. Een aantal Palestijnse tieners uit de strook heeft zelfs een bezoek gebracht aan een aantal joodse leeftijdgenoten uit de Negev. Israëlische leveranciers durven de Gazastrook vaak niet in en laten hun goederen achter in Nachal Oz om opgepikt te worden. Voor de joodse nederzettingen in de Gazastrook zelf hebben ze weinig goede woorden over. „Ik begrijp niet wat zij daar zoeken”, zegt Safrir. „Dat heeft niets te maken met je vaderland of de veiligheid van Israël. Waarom moeten ze midden tussen de Arabieren zitten en huilen als ze worden aangevallen?”

Jankele Cohen, een econoom van Nachal Oz, vult aan: „Het is heel moeilijk te verhuizen als je je bestaan daar hebt opgebouwd. Maar er is genoeg ruimte in de Negev-woestijn.” Vlakbij Nachal Oz, in het grensgebied tussen Israël en de Gazastrook, zal een industriële zone gebouwd worden voor de Palestijnen. De oudgediende Benny Safrir zegt: „De situatie daar wordt steeds beter. Als de industriële zone er is, zullen we een betere relatie opbouwen. Dat zegt mijn gevoel”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 7 juni 1995

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

„Ze denken aan land en niet aan mensen”

Bekijk de hele uitgave van woensdag 7 juni 1995

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken