Bekijk het origineel

Geen openlijk excuus aan Soeharto

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Geen openlijk excuus aan Soeharto

Beatrix trapt in tafelrede niet hard op gevoelige veteranen-tenen

5 minuten leestijd

JAKARTA - „Het feit dat wij in Indonesië zijn aangekomen enkele dagen na de 17e augustus, de dag waarop uw land vijftig jaar geleden zijn onafhankelijkheid uitriep, geeft aan dit staatsbezoek een bijzondere dimensie. De overtuiging dat het Nederlandse koloniale bestuur goed was voor beide partijen groeide en leefde zo sterk, dat er weinig aandacht bestond voor de kracht van het verlangen naar onafhankelijkheid”.

Dat zei koningin Beatrix gisteravond in haar vrij lange tafelrede in het staatspaleis -voorheen Paleis Rijswijk- in Jakarta op de eerste dag van het staatsbezoek dat zij met haar man, en in hun gevolg prins Willem- Alexander, aan Indonesië brengt.

Haar met vrij grote spanning verwachte toespraak bevatte niet met zoveel woorden een openlijke verontschuldiging aan president Soeharto voor al het leed dat ons koloniale verleden heeft gebracht over dit oude Nederlands- Indië. Maar verzwegen werden de omstreden kwesties niet.

De speech van de Vorstin, opgesteld na overleg met onder anderen de Leidse indoloog prof. mr. C. Fasseur en de Leidse historicus prof H. L.- Wesselink, begon met een verwijzing naar het eerste staatsbezoek van ons land aan Indonesië, dat van koningin Juliana en prins Bernhard in 1971.

Daarna volgde een historisch overzicht; hoe vier eeuwen geleden Comelis de Houtman met vier scheepjes Bantam bereikte. De Portugezen waren ons voor en hun handelsmonopolie wilden ”wij” breken. Europa trof, aldus de Koningin, een oude en hoog ontwikkelde beschaving aan, met de Boroboedoer als een hoogtepunt. Hoe de handel en de Verenigde Oostindische Compagnie leidden tot een onderwerpen van heel deze archipel in de negentiende eeuw, is bekend. Ontsluiting en economische exploitatie waren harde gevolgen voor de bevolking, maar langzaam groeide het inzicht dat streven naar materieel gewin niet het enige mocht zijn.

Lessen

Die toeleg op sociale en medische zorg kon het Indonesische, slechts door weinigen voldoende onderkende, vrijheidsstreven niet tegenhouden. De uitroeping van 17 augustus 1945 kwam, ook door de oorlog en de verbroken contacten, als een volslagen verrassing en de eerste reactie was, zo zei Beatrix, afwijzend. Ze sloot zich echter aan bij uitspraken van grootmoeder koningin Wilhelmina, die in 1942 in Londen al een andere relatie met Indië voorzag.

„Over de richting was men het wel eens; over de uitwerking niet. Ons land accepteerde uw streven eerst niet. Wanneer wij terugblikken op deze tijd, die nu bijna vijftig jaar achter ons ligt, stemt het ons bijzonder droevig dat zovelen in deze strijd zijn omgekomen of er hun leven lang de littekens van hebben moeten dragen”, zo benadrukte de Koningin. Ze haalde woorden van haar moeder aan bij de uiteindelijke soevereiniteitsoverdracht in december 1949: een daad tegenover het aangezicht van God, die het falen der generaties kent (…)”. Beatrix: „De gebeurtenissen van toen laten ons ook nu niet onberoerd. Wij hebben daar lessen uit geleerd”.

Zij prees vervolgens Soeharto voor de godsdienstvrijheid, de tolerantie, het respect voor de naaste en de ”eenheid- in-verscheidenheid” van zijn land. Welvaart en welzijn, industrie en ontwikkeling kregen een pluim. De Vorstin merkte daarbij echter wél op dat we steeds meer over andere landen weten en ons over en weer daar ook oordelen over vormen. We respecteren elkaars tradities, maar „dat betekent niet dat we geen gesprek kunnen aangaan over de fundamentele waarden en rechten van de wereldgemeenschap”

Trots

Die dialoog over de mensenrechten moet dus vanzelfsprekend ook met Indonesië worden gevoerd. De Koningin erkent in bedekte termen dat hiermee in haar gastland wat aan de hand is. Om de kritiek te verzachten, prees zij daarna de rol van Indonesië voor Azië en de Stille Oceaan en voor de beweging van niet-gebonden landen. Ze wees tot slot op de grote culturele en historische banden met ons land, met name in de Indische letteren en nu ook in de Indische keuken.

Of de Vorstin met deze rede voldeed aan de oproep van het vrij gezaghebbende Indonesische opinietijdschrift ”Sinar” (Licht) moet in dat land beoordeeld worden. Dat blad riep vanaf de omslag in grote koppen uit: „Nederland zonder franje. Koningin Beatrix moet excuses aanbieden”.

In zijn tafelspeech vroeg president Soeharto daar in zulke ronde bewoordingen niet om. Hij sprak van een zeer warm welkom, van een grote eer en genoegen dat zij en de prinsen wilden komen naar dit zo verre en zozeer van Nederland verschillende land, al zag hij ook wel overeenkomsten. Zo is het Nederlandse volk trots op Willem van Oranje als zijn vrijheidsstrijder. „Zo zijn wij trots op onze bekende en onbekende helden, zoals Imam Bonjol, Diponegoro, de Zuidmolukker Pattimura, oppercommandant Soedirman. Zij gaven hun leven voor onze onafhankelijkheid en u hebt onze helden geëerd door vandaag de Kelibataheldenbegraafplaats te bezoeken”.

Vijf zuilen

Soeharto prees de Nederlandse en Indonesische vrijheidswil. „In deze dagen van de herdenking van 17 augustus 1945 zult u op reis door onze provincies de vreugde over de zegen der onafhankelijkheid overal aantreffen. Geniet van onze schone natuur en gastvrijheid”. De president wees op 3,5 eeuw van gedeelde historie, maar „alle bolken moeten een relatie opbouwen op grond van het respecteren van elkaars soevereiniteit, niet-inmenging in binnenlandse aangelegenheden van de ander en een samenwerking die wederkerig vruchten afwerpt”. Dit was wel een duidelijke verwijzing naar de breuk met minister Pronk in 1992. Die wilde het geven van ontwikkelingshulp koppelen aan een beter omgaan met de mensenrechten in Indonesië.

Soeharto erkende dat „deze twee rijpe naties niet in alles dezelfde mening delen, maar wat ons bindt is sterker dan wat ons scheidt”. Hij wees op de staatsleer der ”vijf zuilen”, gaf toe dat zijn land in ontwikkeling soms problemen ontmoette, maar was optimistisch; óók over wederzijds begrip en vriendschap tussen onze beide landen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 augustus 1995

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Geen openlijk excuus aan Soeharto

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 augustus 1995

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken