Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Alle wegen leiden naar Andreotti

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Alle wegen leiden naar Andreotti

7 minuten leestijd

„Met hartelijke groeten doe ik je hierbij een pop toekomen. Mijn kinderen zijn nu volwassen en toen ik dit speelgoed voor je kocht, keerde ik in gedachten even terug naar de tijd toen ze nog klein waren. Veel liefs, Giulio Andreotti”.

De slotzin uit de brief van 26 februari 1976 die de voormalige Italiaanse premier Andreotti aan het meisje Giovanna Bellafiore zond, klonk als die van een mijmerende grootvader in het poësiealbum van zijn kleindochter. Giovanna was slachtoffer van de aardbeving van januari 1968 in Belice, Noordwest-Sicilië.

De Italiaanse president Saragat beloofde noodhulp, maar twaalf jaar later woonde Giovanna nog in een prefab-hut van 24 vierkante meter waar geen ruimte was voor stoelen rond de tafel. Ze at haar pizza zittend op het bed van haar ouders.

„Als u mij niet gelooft, moet u maar eens een week hier komen logeren”, schreef ze op 16 februari 1976 aan Andreotti. „Zeg tegen je burgemeester dat hij mij laat weten wat ik voor jouw dorp kan doen”, antwoordde Andreotti, zelf geboren in Sicilië.

Goeroe

Wat het meisje niet wist, was voor de voormalige minister en premier geen vraag. Fondsen voor het verwoeste Belice waren in de zakken van de mafia verdwenen. Deze week stond Giulio Andreotti, 76 jaar oud, in de beklaagdenbank van de kille Ucciardone-gevangenis in Palermo. Een moment waar heel Italië, inclusief misschien Giovanna Bellafiore, reikhalzend naar had uitgekeken, maar waar velen zo hun eigen gedachten over koesterden. Zal Andreotti zijn straf krijgen of zal hij deze met zijn aangeboren slimheid ontwijken?

„Hhmm”, reageert de gedistingeerde dame Renata Zanca uit Palermo, net terug van een zorgeloze zomer op het Siciliaanse platteland. Ze raakte haar vertrouwen in de politiek in de wieg al kwijt. „Weinig kans dat Andreotti zijn verdiende loon krijgt. Weet je, de goeroe van het Italiaanse establishment is zo verschrikkelijk intelligent - de magistratuur is als was in zijn handen. De bewijslast zal onvoldoende zijn om hem te veroordelen”, meent de op leeftijd gekomen primadonna. Ze bladert in de avondkrant en slaakt een beschaafd gilletje van plezier: „Is het niet lachwekkend dat Gaddafi beloofd heeft dat-ie Andreotti financieel zal bijstaan?”

Macchiavelli

Andreotti kan terugzien op een politieke carrière van bijna vijftig jaar. Die leverde hem’ behalve een forse dosis vijanden ook respectabele vrienden op. Het aanbod van de Libische leider komt niet onverwacht: deze bood ook onderdak aan Andreotti’s collega, de van corruptie verdachte socialistische leider en ex-premier Craxi. Andreotti werd de invloedrijkste politicus van Italië die tot 1993 onaantastbaar leek, ondanks de vele schandalen waarin hij was verwikkeld. Internationaal werd hij met egards ontvangen, hij sprak met de groten der aarde en bepaalde, kortom, decennia lang het gezicht van Italië.

Zijn fascinerende loopbaan begon in 1947. Onder de hoede van premier Alcide De Gasperi schoot hij als diens staatssecretaris als een komeet omhoog. In 1957 werd hij minister, een post die hij tientallen malen innam. Tussen 1972 en 1992 was hij zeven maal premier. Tact, sluwheid en een fijne neus voor opportunisme en intrige maakten dat deze senator- voor-het-leven zich als een Macchiavelli thuisvoelde in de krochten van de Eeuwige Stad. „De macht verslijt degene die haar niet heeft”, luidde het messcherpe credo van de man met het bleke gelaat en de strakke lippen.

Judaskus

Politiek is Andreotti de architect van het historisch compromis van de christen- democraten met de communisten. In de jaren tachtig stuurde hij aan op de alliantie met de socialist Bettino Craxi. „Het kan zijn dat we meer hadden moeten doen tegen de mafia”, merkte hij ooit op. „Maar de moderne mafia, met haar drugs en witwasgelden, heeft niets met ons te maken”. Nu staat Andreotti zelf terecht op verdenking van lidmaatschap van de mafia. Degene die nota bene de bewondering afdwong van Margaret Thatcher, zou de notoire baas der bazen Toto Riina de judaskus op zijn wangen hebben gedrukt en werd door de ‘mannen van eer’ liefkozend „zio Giulio” (oom Giulio) genoemd.

Tot op de dag van vandaag bleef Andreotti een vroom katholiek. Zelden verzuimde hij de dagelijkse mis in de Johannes de Doper-kerk in Rome. Herhaaldelijk liet hij zich ontvallen dat hij eigenlijk graag kardinaal had willen worden. „Ik denk vaak aan het hiernamaals”, zei hij. Refererend aan de lupara, het mafiageweer: „Maar ik hoop op hoge leeftijd een natuurlijke dood te sterven”.

Beëlzebub Het dinsdag aangevangen proces was de beloning van twee jaar ingespannen arbeid van de anti-mafiapool. In maart 1993 verscheen er een,246 pagina’s tellend rapport waarin stond dat de justitie van Palermo Andreotti verdacht van banden met de mafia. Zij eiste opheffing van Andreotti’s onschendbaeirheid om een onderzoek in te stellen. Hoofdredacteur Eugenio Scalfaro van La Repubblica schreef toen euforisch dat „eindelijk Beëlzebub erbij was” en dat „het beeld van de heilige Giulio in stukken ligt tussen de gebroken pilaren van het Forum”.

Nadat zowel parlement als senaat Andreotti’s immuniteit ophief, kwam de weg met horten en stoten vrij voor verdere vervolging van de man. Centraal in de aanklacht staat Salvo Lima, een vooraanstaand christen-democraat op Sicilië die daar de rechterhand van Andreotti was. Lima was verdacht in een groot aantal mafiazaken. Andreotti ontleende zijn macht aan de kiezers waarmee Lima hem bevoorraadde. Lima werd in 1992 vermoord, twee maanden nadat het hof van cassatie onder een andere rechter dan ‘vonnissendoder’ Carnevale de veroordeling tegen mafialeiders bevestigde. Met de aanslag op Lima waarschuwde de mafia beschermheer Andreotti, omdat hij had laten merken een tegenovergestelde politiek te willen volgen.

Uit verhoren van prominente spijtoptanten (pentiti) zoals Tommaso Buscetta bleek intussen dat Andreotti een onfrisse rol heeft gespeeld bij de dood van de ontvoerde christen-democratische leider Aldo Moro in 1978, de vergiftiging van de bankier Michele Sindona, de mysterieuze verdwijning van Licio Gelli van de vrijmetselaarsloge P2 en de moord op Roberto Calvi, de president van de Banco Ambrosiano. Al in 1979 had de journalist Mino Pecorelli zo veel belastende informatie over Andreotti verzameld dat hij hem onder druk zette. Op last van Andreotti werd Pecorelli om zeep geholpen. In 1982 werd generaal Alberto Dalla Chiesa opgeblazen - zijn zuiveringsactie op Sicilië werd duidelijk niet door de Romeinse politiek gesteund.

Strafbaar

Waarschijnlijk was Andreotti nooit formeel lid van de Cosa Nostra, maar leverde hij wel een positieve bijdrage aan de bescherming van de belangen en het bereiken van de doelen van de organisatie. Dat is een strafbaar delict in Italië - al zou de overvloed aan mafiosi eerder op het tegendeel wijzen. Met minutieuze precisie hebben de onderzoeksrechters 120.000 pagina’s geproduceerd die de schuld van Andreotti moeten aantonen. 26 spijtoptanten van de mafia zullen voor rechter Francesco Ingargiola hun verhaal laten horen. 373 personen worden opgeroepen om te getuigen tegen Andreotti, terwijl de verdediging de hulp van 128 mensen inriep, onder wie ex-VN-secretaris- generaal Pérez de Cuéllar.

Zelf heeft de gewraakte politicus alles ontkend en wees hij op de vele Catalina’s die op zijn ondergang aasden. Hij voerde daarbij steeds aan dat tijdens zijn regeringen scherpere anti-mafiawetten werden aangenomen.

Van verscheidene kanten wordt nu aangevoerd dat met Andreotti de Siciliaanse Democrazia Cristiana, zo niet de hele Italiaanse politiek op het matje wordt geroepen. Die bewering berust vooral op het gegeven dat de Palermitaanse hoofdofficier van justitie Giancarlo Caselli tot de partij van democratisch links (PDS) behoort. De aanklagers ontkenden deze week pertinent dat het om een politiek proces gaat. Ze zullen koste wat kost voorkomen dat het proces naar Rome of Perugia wordt verplaatst (in Perugia loopt een proces tegen Andreotti wegens de moord op Pecorelli). Als het proces voor het Romeinse speciale tribunaal voor (oud-)bewindslieden of in Perugia plaatsheeft, wat Andreotti wenst omdat hij daar op vrienden kan rekenen, staat het vrijwel vast dat Andreotti erin zal slagen uit de cel te blijven.

Krachtmeting

Daniela Messina, die politicologie studeerde aan de Universiteit van Palermo, hoopt vurig dat het proces van de eeuw op het eiland blijft. „Dit is een uiterst belangrijk moment voor Sicilië. We weten allemaal van de link tussen Andreotti en de Cosa Nostra. Daarom hielden de christen-democraten op dit eiland de mensen zo lange tijd arm, onwetend, in krotten en werkloos. De mentaliteit van zulke mensen was gemakkelijker dan van mensen die voor hun burgerrechten opkomen”, vertelt de kritische jonge vrouw.

„De waarheid zal zeker boven water komen”, verwacht ze. „Maar moeilijk blijft het, want de schuld van Andreotti is moeilijk hard te maken. Als het proces in Palermo blijft, is dat een kleine overwinning voor ons en wijst het op verzwakking van de mafia. Krijgt het proces na 6 oktober een vervolg in Rome, dan valt daaruit af te leiden dat de mafia nog altijd een niet te onderschatten tegenstander is”. Ze voegt er voorzichtig fluisterend aan toe dat met name ambtenaar van het openbaar ministerie Roberto Scarpinato alle reden heeft „zich bang te voelen”.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 september 1995

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Alle wegen leiden naar Andreotti

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 30 september 1995

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

PDF Bekijken