Bekijk het origineel

„Wij hadden Jeruzalem al, toen Londen nog een moeras was…”

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Wij hadden Jeruzalem al, toen Londen nog een moeras was…”

5 minuten leestijd

Begin 1906 ontving de Britse premier Balfour de 32-jarige dr. Chaim Weizmann, voor een gesprekje van een kwartier. Weizmann was een leidende figuur in de zionistische beweging. Al in 1903 hadden de Engelsen aan de zionisten Oeganda aangeboden, maar die hadden dit aanbod afgewezen. Ze hielden vast aan een joodse staat in Palestina. Balfour wilde weten waarom per se juist daar, en vandaar zijn onderhoud met Weizmann.

Aanvankelijk leek het hem onmogelijk Balfour uit te leggen waarom slechts Palestina voor de Joden aanvaardbaar was. „Toen zei ik opeens: Mijnheer Balfour, als ik u Parijs aanbood in plaats van tonden, zou u dat dan aannemen? Hij schoot overeind, keek me aan en antwoordde: Maar dr. Weizmann, wij hebben tonden. Dat is waar, zei ik. Maar wij hadden Jeruzalem al, toen tonden nog een moeras was. Hij leunde achterover en bleef me aanstaren…” Het 15-minutengesprek liep uit tot een vol uur.

Als minister van buitenlandse zaken van Groot-Brittannië tekende Balfour in 1917 een verklaring waarin de Engelse regering meedeelde positief te staan tegenover de stichting van een „nationaal joods tehuis in Palestina”: de Balfour-declaration. Het zionistische ideaal leek werkelijkheid te kunnen worden.

Voedingsbodem

Zionisme is het joodse streven naar een onafhankelijke joodse staat in Palestina. In feite is het dus een vorm van nationalisme, zoals dat overal in Europa ontstond. Wat echter het zionisme anders maakt dan gewoon nationalisme, is zijn religieuze voedingsbodem. Het is het specifieke besef van verbondenheid onder de verstrooide joden, dat zich uitkristalliseert in het verlangen naar Sion, Jeruzalem.

De oprichting van de zionistische beweging is mede te verklaren uit het antisemitisme en de jodenvervolgingen in Europa. Het is dus ook gevoed door puur menselijk verlangen naar lijfsbehoud en geborgenheid.

De doorbraak van het zionistische ideaal was te danken aan Theodor Herzl (1 860-1904). Hij werkte in Parijs als journalist toen daar vanaf 1 894 de Dreyfus-affaire de gemoederen bezighield. Dreyfus was een joodse officier in het Franse leger, die beschuldigd werd van verraad. Hij werd veroordeeld, maar toen later zijn onschuld kwam vast te staan, weigerde men hem in ere te herstellen. Dat opende velen de ogen voor het heersende antisemitisme.

Als reactie op deze affaire schreef Herzl in 1 896 Der Judenstaat. De joodse staat zou echter ook wel in Argentinië gesticht kunnen worden, meende hij. Een jaar na het verschijnen van zijn geruchtmakende brochure kwam in Bazel het eerste Zionistische Congres bijeen. Herzl schreef in deze dagen in zijn dagboek: „In Bazel heb ik de joodse staat gesticht. Als ik dit openlijk zou verkondigen, zou ik van alle kanten worden uitgelachen, maar over vijf jaar misschien, en zeker over vijftig jaar, zal iedereen het hierover eens zijn”. „Over vijftig jaar”, dat was 1947…

Stromingen

Herzl vertegenwoordigde met zijn aanhangers het politieke zionisme. Langs legale weg wilde hij een internationaal erkende joodse staat stichten. In Palestina, sprak het Congres van Bazel nadrukkelijk uit. Naast het politieke zionisme stond het religieuze zionisme, dat meer nadruk legde op het godsdienstige karakter van het verlangen naar Sion. Voor religieuze zionisten was een land als Argentinië volstrekt geen alternatief, evenmin uiteraard als Oeganda, Andere vormen van zionisme zijn vaak meer vergeestelijkt. Politieke actie om te komen tot een eigen onafhankelijke joodse staat ontmoet dan weinig waardering.

Palestina werd al sinds eeuwen bewoond door Arabieren. Het behoorde tot het Turkse rijk, dat bepaald niet welwillend tegenover de joden stond, evenmin als in veel gevallen de plaatselijke Arabische bevolking. Onderlinge samenwerking was voor de joodse kolonisten bittere noodzaak. Hun veiligheid probeerden zij te waarborgen door het vormen van bewakingseenheden, hun bestaan door samen te werken in de kibboets.

In 1917 gaf Engeland de eerdergenoemde Balfourdeclaration uit. Opmerkelijk is, dat Engeland in diezelfde periode ook vergaande beloften deed aan de Arabische volken. Het heeft de goede verstandhouding tussen joden en Arabieren niet bevorderd. De moefti, leider van het Arabische volksdeel in Palestina, had in de jaren dertig zelfs een hartelijke relatie met Hitler!

Niet benijdenswaardig

Vijf jaar later werd aan Engeland het bestuur over Palestina opgedragen. Het was dus aan Engeland om de immigratie van joden in Palestina te regelen. Ingeklemd tussen de joodse wensen en de Arabische belangen, was de Engelse positie niet benijdenswaardig. Zoiets als tussen hamer en aambeeld.

Toen Hitler in 1933 begon met de jodenvervolging, ontvluchtten tienduizenden Duitse joden hun geboorteland en trokken naar Palestina. De Arabieren bezagen dit met argusogen. Om hun tegemoet te komen, besloot Engeland in 1939 dat jaarlijks nog slechts 15.000 joden in Palestina zouden worden toegelaten.

De Verenigde Naties aanvaardden in 1947 een verdelingsplan voor Palestina. Dat voorzag in een joodse en een Arabische staat in Palestina. Eén dag voordat de Engelsen zich uit Palestina zouden terugtrekken, op 14 mei 1948, werd de staat Israël uitgeroepen.

Dr. Chaim Weizmann werd de eerste president. Onmiddellijk na de onafhankelijkheidsverklaring begon een strijd op leven en dood met de Arabieren.

Zionisme en de toekomst

Is nu het zionisme voltooid met de stichting van de staat Israël? In zekere zin wel, tenminste, als het gaat om het politieke zionisme. En de ’bezette gebieden’ dan? Zijn die onlosmakelijk met het zionistische ideaal verbonden? Of is er misschien ’land voor vrede’ mogelijk? Het is moeilijk om als buitenstaander daar een evenwichtig oordeel over te vellen, of het moest zijn dat men dat zou willen doen als een van die bekende stuurlui aan de wal. In elk geval moeten we het zionisme niet versmallen tot ’politiek zionisme’. Daarnaast zijn er immers altijd andere vormen geweest. Het zionisme dat meer geestelijk van karakter was, heeft dunkt me als regel meer oog gehad voor negatieve gevolgen van hef politieke ideaal van hef zionisme. De staat Israël zal hoe dan ook recht moeten doen aan gerechtvaardigde aanspraken van haar Arabische volksdeel, zo hield meer dan één vooraanstaande joodse leider de Israëlische regering voor.

Laten wij er van doordrongen zijn dat de voltrekking van Gods heilsplan niet buiten het herstel van de staat Israël om gaaf. Maar hoe die staat er precies uit zal zien, deelt de Bijbel ons niet mee.

Nadat de Engelsen besloten het aantal joodse immigranten te beperken, probeerden velen ’illegaal’ het land binnen te komen. De Exodus werd een van de bekendste immigrantenschepen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 24 oktober 1995

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

„Wij hadden Jeruzalem al, toen Londen nog een moeras was…”

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 24 oktober 1995

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken