Bekijk het origineel

Neergeschoten vliegtuigen gelokaliseerd

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Neergeschoten vliegtuigen gelokaliseerd

Vliegtuigbewapening en berging van 50-jarig toestel in Groenland te boek gesteld

5 minuten leestijd

In de Tweede Wereldoorlog zijn in de denkbeeldige driehoek Roermond- Luik-Aken honderden vliegtuigen neergeschoten en verongelukt. Aken was voor doelen in het Roergebied en het midden en zuiden van Duitsland een belangrijke aanvliegroute. Jachtvliegtuigen en zwaar luchtdoelgeschut rond deze stad eisten echter een hoge tol. Na een onderzoek van vijftien jaar (!) zijn meer dan 370 geallieerde en Duitse vliegtuigen gelokaliseerd.

Ongeveer de helft van de verliezen was het gevolg van luchtgevechten en 20 procent van de vliegtuigen ging verloren door luchtafweergeschut. De resterende 30 procent verongelukte door motorstoring, botsingen, gebrekkige vliegkunst of brandstoftekort. In “Duelin de wolken” worden de bommenwerpermissies van de Amerikaanse en Engelse luchtmachten tegen Duitsland beschreven, en de Duitse acties daartegen.

Van veel neergehaalde vliegtuigen en bemanningen worden de lotgevallen uitgebreid omschreven, zowel van geallieerde als van Duitse zijde. Een aantal missies wordt bijna van minuut tot minuut gevolgd. Ongeveer een derde deel van de tekst is gewijd aan lijsten van verongelukte vliegtuigen en een index van de betrokken bemanningsleden. Een boek voor de echte historiespecialisten.

Fokker en bewapening

Voer voor specialisten is ook het boek “Fokker. Vliegtuigbewapening”. Hierin wordt uitgebreid aandacht besteed aan de bewapening van de Nederlandse militaire vliegtuigen vóór de Tweede Wereldoorlog. Het accent ligt daarbij op de bewafjening van Fokker-vliegtuigen. Mogelijk was het een Amerikaan die in 1910 voor het eerst vanuit een vliegtuig een geweer afvuurde. Bij het begin van de Eerste Wereldoorlog had geen enkel land zijn vliegtuigen met boordwapens uitgerust. Veel verder dan experimenteren was men niet gekomen. Na het uitbreken van de vijandelijkheden werden de verkenners in 1914 echter al snel van kleine wapens voorzien. Hiermee deed de wapenwedloop zijn intrede.

Direct voorafgaande aan de Eerste Wereldoorlog had Anthony Fokker in Duitsland met een bescheiden vliegtuigfabriek vaste grond onder de voeten gekregen. Hij had zijn vliegtuig “De Spin” enkele keren aan de Nederlandse en Engelse regering aangeboden, maar die toonden geen interesse. Duitsland zag de Fokkerprodukten wel zitten en gaf hem een kleine order. Tevens ontving Fokker een driejarig contract om vliegers op te leiden. Geleidelijk vestigde hij zijn naam en bij het uitbreken van de oorlog leidde dat tot grote (Duitse) orders.

Synchronisator

In die periode ging de ontwikkeling van de vliegtuigbewapening even snel als die van het vliegtuig. De Nederlandse vliegtuigbouwer legde zelf een claim op de ontwikkeling van de synchronisator, hoewel van Fokker bekend was dat hij van wapens niet veel verstand had. Met dit mechanisme kon een mitrailleur door het schroefvlak van de propeller schieten, zonder die te raken. De synchronisator zorgde ervoor dat het machinegeweer even stopte als het propellerblad zich voor de loop bevond. Fokkers claim op de uitvinding van de synchronisator werd in een langdurige rechtszaak overigens verworpen. De Duitser Schneider bleek recht op het patent te hebben.

In 1915 demonstreerde Fokker wel als eerste een goed werkend systeem, waarmee hij bij de Duitsers veel lof oogstte. Waarschijnlijk was de leider van Fokkers aparte wapenfabriek, Heinrich Lübbe, de uitvinder van de Fokker-synchronisator. Behalve wapengekletter wordt in het boek de opkomst van de Fokker-vliegtuigbouw en het ontstaan van de Nederlandse militaire luchtvaart behandeld. Samenvattingen in het Engels en Duits en een noten- en bronnenopgave nemen circa 10 procent van de tekst in beslag.

Verdwenen squadron

„De vliegtuigen liggen er nog steeds. We hoeven alleen de sneeuw maar weg te scheppen en we kunnen er mee.wegvliegen”. Het is 1980 als de Amerikaan Pat Epps dit tegen zijn vriend Richard Taylor zegt. Op dat moment bevonden ze zich in een sportvliegtuig boven de ijsvlakte van Groenland. Epps doelde op de acht vliegtuigen die in 1942 op de Groenlandse ijskap een noodlanding moesten maken: zes jachtvliegtuigen van het type Lockheed P-38 “Lightning” (uitgerust met twee motoren) en twee viermotorige Boeing B-17 bommenwerpers, bijnaam “Flying Fortress”.

De toestellen waren vanuit Amerika op weg naar Engeland om daar bij de Amerikaanse luchtmacht regen Duitsland te worden ingezet. Tijdens de etappe van Groenland naar IJsland moesten de bemanningen door sneeuwstormen en laaghangende bewolking terugkeren. Mede door navigatieproblemen, die mogelijk door de Duitsers werden veroorzaakt, raakte men de weg kwijt en was een landing op de ijskap de enige uitweg. Alle 25 bemanningsleden werden gered, maar de (gloednieuwe) vliegtuigen bleven achter. Gezamenlijk staan deze vliegtuigen te boek als “Het Verdwenen Squadron”.

76 meter diep

Na acht expedities, vele ruzies en spendering van vele miljoenen dollars werd twaalf jaar later met veel moeite uiteindelijk één P-38 in onderdelen uit het ijs gehaald. Het toestel wordt thans in Amerika vliegwaardig gemaakt. Schattingen van de diepte waarop de toestellen liggen, varieerden in 1981 van twaalf tot dertig meter. Uiteindelijk bleken de vliegtuigen niet minder dan 76 meter diep te liggen.

Het boek is uit het Engels vertaald, maar de maten, gewichten en andere eenheden zijn in de meeste gevallen niet in het metrieke stelsel omgezet. Dat is storend, omdat Nederlandstaligen nu eenmaal niet zijn opgegroeid met Angelsaksische eenheden. Erger is dat het boek op verschillende plaatsen wordt ontsierd door (bastaard)vloeken. Voldoende reden het boek in de winkel te laten liggen.

N.a.v. ”Duel in de wolken. De luchtoorlog in de gevarendriehoek Roermond-Luik-Aken”, door Ron Pütz; uitg. Van Soercn & Co, Amsterdam; 308 blz.i 247 foto’s; ƒ 49,50. En: “Het verdwenen squadron”, door David Hayes; uitg. De Bataaf- sche Leeuw, Amsterdam; 224 blz.; 250 foto’s en tekeningen; ƒ 79,90. En: “Fokker. Vliegtuigbewapening”, door G. de Vries en B. J. Martens; uitg. De Bataafsche Leeuw, Amsterdam; 124 blz.; 145 foto’s en tekeningen; ƒ 46,00.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 27 oktober 1995

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Neergeschoten vliegtuigen gelokaliseerd

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 27 oktober 1995

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken