Bekijk het origineel

Toch spannend wie Soares opvolgt

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Toch spannend wie Soares opvolgt

In Portugal strijden Anibal Cavaco Silva en Jorge Sampaio om het presidentschap

5 minuten leestijd

LISSABON - „Bandiet, bandiet, je zult hier geen stemmen krijgen”. Werkloze arbeiders scanderen naar de Portugese presidentskandidaat Anibal Cavaco Silva. De sociaal-democraat waagde zich in de Lisbonse rode wijk Barreiro als onderdeel van de campagne. Morgen gaat Portugal naar de stembus om een nieuwe president te kiezen.

De huidige socialistische en geliefde president, Mario Scares, heeft er twee ambtsperiodes van elk vijf jaar opzitten. Hij mag zich niet voor de tweede keer herkiesbaar stellen, al zou het als mr. Hangwang betitelde staatshoofd dat graag willen als de grondwet hem dat toestond.

Vier kandidaten streden aanvankelijk om de opvolging van Soares. Twee van hen verlieten deze week de renbaan. De communistische kandidaat Jerónimo de Sousa trok zich maandag terug en de extreem linkse Alberto Matos deed dat woensdag. De socialist Jorge Sampaio of Anibal Cavaco Silva wordt morgen dus president, en hiermee werd een tweede ronde op 4 februari overbodig.

Grote bekende

Cavaco Silva is een grote bekende in de Portugese politiek. Tien jaar lang stond hij aan het hoofd van de regering, zodat de Portugezen hem door en door kennen. De laatste acht jaar had hij zelfs een meerderheidsregering, wat in Portugal ongebruikelijk is.

De parlementsverkiezingen van oktober 1995 maakten echter een einde aan zijn premierschap, aangezien de socialisten aan de macht kwamen. Maar had zijn rechts-liberale partij, de PSD, de verkiezingen gewonnen, dan was Cavaco Silva toch geen premier geworden, want hij had zich teruggetrokken als partijleider. Intussen was het iedereen duidelijk dat Cavaco ambities had om president te worden. Hij had er dik 250 dagen voor nodig om zich kandidaat te stellen en zegde zijn PRD-lidmaatschap op om een onafhankelijk president te zijn.

De socialistische kandidaat en burgemeester van Lissabon Jorge Sampaio heeft de wind mee, omdat de nieuwe minderheidsregering van zijn partij voortvarend aan de slag is gegaan en nog steeds veel krediet heeft bij de Portugezen. Jorge Sampaio geniet minder bekendheid dan Cavaco Silva, maar hij is geenszins een onbekende. De gewezen advocaat was de afgelopen zes jaar burgemeester van Lissabon. Ingrijpende veranderingen bewerkstelligde hij daar niet, maar de inwoners zagen wel dat hun stad een humaner karakter kreeg.

Doorn in het oog

Dat De Sousa en Matos zich op de valreep terugtrokken, was een manoeuvre om Cavaco de wind uit de zeilen te nemen. Beiden vroegen hun aanhangers op Sampaio te stemmen. Dit is uiteraard een doom in het oog van Cavaco Silva. Hij waarschuwt de Portugezen dat hun land geheel in handen komt van dezelfde politieke kleur. In Barreiro klom hij op het dak van zijn auto om de schreeuwende menigte te kalmeren. „Sommigen van u zullen het niet eens zijn met wat ik in de regering deed”, bezwoer hij, „maar nu gaat het erom de beste man te kiezen die Portugal naar de onzekere toekomst zal leiden”.

De volgende dag vertelde Cavaco dat de „intolerante demonstratie” in Barreiro een indicatie was voor wat er gaat gebeuren als er geen gematigd president aan de macht komt. „Een socialist als president kiezen, is net als stappen in een roeiboot met één spaan - het land zal dan alleen in het rond kolken” - een niet onaardige uitspraak opgetekend door Financial Timesjoumalist Peter Wise.

Het lijkt erop dat de Portugezen de politieke kleur rood wel aanstaat, want volgens de opiniepeilingen loopt Cavaco achter op Sampaio (42,7 tegen 46,4 toen de twee andere kandidaten nog meededen).

Daarentegen waarschuwen de socia listen ervoor dat hun rivaal een gevaar vormt voor de Portugese stabiliteit en dat hij Portugals pogingen om te voldoen aan de criteria van de Europese Economische en Monetaire Eenwording ondermijnt. Mocht Cavaco worden gekozen, dan zal hij acuut vervroegde verkiezingen uitschrijven om de PSD terug te brengen in het pluche, aldus de socialisten. In PSD-kringen rouleert natuurlijk het gerucht dat ’president’ Sampaio onmiddellijk het parlement zal ontbinden, in de hoop dat verkiezingen de socialisten een absolute meerderheid zullen bezorgen.

Beide kandidaten zijn 56 jaar en doen zich voor als vaders van het vaderland. Het is de verdienste van Cavaco Silva dat hij kan bogen op een ruime ervaring. Hij geniet de reputatie van een hardwerkende, eerlijke en resolute man. Wat een smet op zijn blazoen werpt, zijn de beschuldigingen van vriendjespohtiek, arrogantie en autoritaire allures.

Sampaio afficheert zich als de sociaal bewogen mens en noemt zich politiek verdraagzaam, wat ook Soares tot een geziene persoonlijkheid maakte. Tijdens de dictatuur van Salazar was Sampaio, in tegenstelling tot Cavaco, een actieve tegenstander als studentenleider.

Einde tijdperk-Soares

Met Anibal Cavaco Silva of Jorge Sampaio komt wel een einde aan tien jaar Soares (71), die in maart officieel terugtreedt. Soares voorzag het land van de huidige democratische grondwet en figureerde vooral als een nationaal bemiddelaar en verzoener. Soares geldt als een van de politici die Portugal na de Anjerrevolutie van 1974, waarmee een einde kwam aan de rechtse dictatuur, in Europa integreerden.

Als kabinetsleider was hij op het moment dat hij de fakkel aan Cavaco Silva overdroeg behoorlijk aangeslagen. Maar in de tien jaar die volgden, wist hij de harten van veel Portugezen te winnen. Juist tijdens zijn presidentschap groeide Soares uit tot een man die „warmte en spontaneïteit” verspreidde, meent men in Portugal. Men doelt dan op de hartelijke relaties die hij aan de dag legde tegenover andere politieke partijen, Portugals koninklijke familie en de Rooms-Katholieke Kerk.

Naar verluidt, trekt Soares zich terug uit de politiek om zich aan zijn memoires te wijden. Echter volgens een enquête onder de bevolking zouden de meeste mensen graag zien dat hij politiek actief bleef De helft van de ondervraagden meende dat hij een nieuwe rol in de Socialistische Partij ambieert. Zelf sluit Soares dat uit. De 71-jarige socialist verzekerde de Portugezen dat zij altijd op hem kunnen rekenen, „maar wat de politiek betreft zeg ik u heel eerlijk: het is genoeg geweest”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 13 januari 1996

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

Toch spannend wie Soares opvolgt

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 13 januari 1996

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

PDF Bekijken