Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Euro zonder God

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Euro zonder God

4 minuten leestijd

Dinsdag. “Niet bij brood alleen". Twee guldens, gekruist, net zichtbaar zijn de woorden “God” en “ons". Woorden die lederen direct kan aanvullen, want dagelijks glijdt de spreuk door onze vingers. Samen met het geld dat we uitgeven of ontvangen. “God zij met ons". En iedere keer als we geld uitgeven, vraagt het randschrift om verantwoording: „God, gaan deze guldens naar de juiste bestemming". En iedere keer als we geld ontvangen, vraagt het randschrift om bezinning: „God, is het in Uw gunst dat wij deze gulden ontvangen". Het randschrift maakt onze gulden waardenvol.

Goed geld

Voor de oorsprong van het randschrift moeten we terug naar de tijd van de gouden standaard en van de zilveren en gouden munten. De munten vertegenwoordigden toen een waarde die gelijk was aan de waarde van het materiaal, de zogeheten intrinsieke waarde. Deze waarde kon eenvoudig worden vastgesteld door de munt te wegen, en het gewicht te vermendigvuldigen met de waarde van goud of zilver per gram of per ons.

Dat was natuurlijk een heel gedoe, en daarom werd besloten om de munten te standaardiseren en de waarde er met grote cijfers op te slaan. ledere munt kreeg zo twee waarden: een materiaalwaarde en een ruilwaarde. Bij goed geld waren beide waarden aan elkaar gelijk. Zou iemand met een omgesmolten munt naar de goudsmid gaan om het goud of het zilver te wisselen, dan kreeg hij precies zo’n munt weer terug. Niet meer en niet minder.

Slecht geld

Ook vroeger waren er slechte lieden. Deze konden bijvoorbeeld rijk worden door de munten te ‘snoeien’, door van iedere munt een klein randje af te halen, het goud of zilver om te smelten, en dit bij de goudsmid om te wisselen. Naast goed geld kwam er op deze manier ook slecht geld in ontloop. Geld waarvan de materiaal waarde lager was dan de ruilwaarde.

Welnu, om dit te voorkomen, werden de munten voorzien van een randschrift. Iemand hoefde maar naar de zijkant van de munt te kijken om te controleren of de munt vol van waarde was. Waardevol, maar daarnaast ook waardenvol, want op de zijkant stond het te lezen: God zij met ons. Behalve een materiaalwaarde en een ruilwaarde kregen de munten met dit randschrift ook een symbolische waarde, indirecht verwijzend naar het Bijbelwoord: „Geef de keizer wat des keizers is, en Gode wat Godes is".

Gresham

Sir Thomas Gresham leefde in de zestiende eeuw, een eeuw waarin de gouden standaard nog volledig van kracht was. Deze Gresham hield zich veel bezig met de waarde van het geld, of beter gezegd met de verschillende waarden van het geld. Speciaal lette hij er daarbij op wat er ging gebeuren met munten waarvan de materiaal waarde lager was dan de ruilwaarde. Als er munten gesnoeid werden, kwamen er twee soorten geld in omloop. Goede en slechte munten. „En dat kan nooit goed gaan", moet Gresham hebben gedacht. Want als iemand iets gaat kopen, en hij kan betalen met een goede munt of met een slechte munt, dan zal hij altijd met een slechte munt betalen, want dan betaalt hij met het minste goud. Goed geld zal uit de roulatie verdwijnen. „Slecht geld verdrijft altijd goed geld".

Euro

In de loop der eeuwen zijn alle gouden en zilveren munten, goed en slecht, verdreven, zowel door de wet van Gresham als door andere oorzaken. Ook de gouden standaard is historie geworden. De wet van Gresham blijft echter verfrissend actueel. In een volgende column zullen we met Greshams inzicht de markten voor ziektekostenverzekeringen en orgel-cd’s beschrijven. Vandaag houden we het bij het geldstelsel en denken we aan de euro, die binnen afzienbare tijd onze nikkelen gulden met randschrift zal verdrijven naar het muntenalbum en de geschiedenisboeken. Wordt ook nu het goede geld door het slechte verdreven? Monetair gezien wellicht niet. Maar als we nu eens denken aan het randschrift dat gaat verdwijnen: onze gulden gaat gesnoeid worden. Een belangrijke (symbolische) waarde wordt dan aan ons geldstelsel ontstolen. Euro zonder God: is dat niet over het randje?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 19 maart 1996

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Euro zonder God

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 19 maart 1996

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken