Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Apenheuls corps diplomatique

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Apenheuls corps diplomatique

8 minuten leestijd

Een penseelaapje, gewoon gekocht in een dierenwinkel, legde het fundament voor Apenheul. Al 25 jaar fungeert het park als ambassade voor een bontgekleurd corps diplomatique uit het tropenbos. Zo’n vierhonderd primaten uit Afrika, Zuid-Amerika en Azië struinen nu veilig in en onder Veluwse dennen, eiken en beuken. Oeps, daar frunnikt er één heel onparlementair aan mijn lege broekzak. Hoe los ik dat zonder heibel op?

Wim Mager (1940) heeft belangrijkere zaken aan zijn hoofd dan het Apeldoomse zakkenrollersgilde tot de orde roepen. Sheila vergt al zijn aandacht. Terwijl de oprichter van de jongste dierentuin van Nederland haar geruststellend toespreekt, wiegt het in Rotterdam geboren gorillameisje zenuwachtig heen en weer. Haar moeder verstond vier jaar geleden de kunst van het moederen niet en Sheila belandde als flessenkind in de gorillacrèche van Stuttgart. In Apeldoorn probeert men haar weer in de apenmaatschappij mee te laten draaien. Met alle leden van het pleeggezin goede maatjes worden, gaat echter niet zonder slag of stoot. Het geduld van Mager en de andere verzorgers blijkt echter onuitputtelijk.

Vrijheid

Vijf en dertig gulden legde de Rotterdammer in 1959 op de toonbank om vervolgens als gelukkige eigenaar van een witpluim oeistitie (penseelaap) de winkel te verlaten. De aankoop betekende de eerste stap naar het ontstaan van Apenheul, een toevluchtsoord voor apen dat op 12 juli 1971 de poorten opende.

Dat de primaten zich tussen de bezoekers mengden of in familieverband op eilandjes leefden, kwam elders in de wereld nog niet voor. Juist de illusie van die vrijheid vormt een wezenlijk onderdeel van hun gezondheid, aldus Erik, broer van Wim en voorlichter. „Hoe hoger dieren ontwikkeld zijn, hoe hoger de psychische eisen die ze aan hun niet-natuurlijk territorium stellen”. Dat de meeste apen zich voortplanten en de jongen met elkaar spelen, vormt volgens hem het bewijs dat ze zich tenminste gelukkig voelen. Sheila vormt daarop écht een treurige uitzondering.

Apenheuls credo “Apen, ambassadeurs van het regenwoud” -Wim Mager gebruikte het als titel voor een fotoboek (128 blz.;

ƒ 25)- houdt eveneens in dat het publiek een boodschap krijgt. „We bieden mensen niet alleen een leuk uitje, maar proberen hen via apen ook op de uitverkoop van het regenwoud te wijzen”.

Ambitieus plan

Apenheul is druk bezig met de uitvoering van een ambitieus plan, een miljoenenoperatie die de populaire attractie vrijwel geheel zal vernieuwen. „Meer verfijnen”, meent Erik Mager. „We vinden dat we al een goed product hebben, wat ook blijkt uit de half miljoen bezoekers die we in zeven maanden trekken. Het gaat nu om een aantal toevoegingen”.

Behalve het nieuwe parkeerterrein voor 1200 auto’s springt aan het eind van de Jubileumlaan het paddestoelachtige entreegebouw in het oog. Het is de bedoeling dat vetplantjes en kruiden het dak elk jaargetijde anders kleuren.

Na het aanhoren van de gedragsregeltjes mengt het publiek zich onder de apen. Al dan niet voorzien van een “monkey-proof’ tas. Het doodshoofdaapjesbos is toegankelijk via een aapvrije brug, en is net als het tot in Australië gebruikte apenraster een vondst van Mager & Co. „Door de leider een keer te confronteren met schrikdraad weten alle groepsleden dat ze niet over de brug kunnen. Ook niet via de reling. Daar steekt een dikke kunststof pilaar een stokje voor”.

Miskramen

De vraag rijst op waarom de Boliviaanse aapjes met zo’n lugubere naam door het leven moeten. Hun kogelronde kopjes ogen heel lief; de snoetjes lijken ze dagelijks in een pot bosbessenjam te steken. Eekhoomaapje, zoals de donzig gele schepseltjes in andere talen heten, klinkt een stuk sympathieker.

Het blijken door de wol geverfde deugnieten. Ze rollen broek- en jaszakken op iets eetbaars, een bru taliteit die de meeste ‘slachtoffers’ gedwee ondergaan. Een peuter in een buggy vindt de vrijpostigheid meer eng dan leuk. Bordjes waarschuwen ondertussen voor clandestien voeren. Snoep leidt tot miskramen of tot problemen bij de geboorte, vanwege te grote baby’s. De blauwe aapvrije tassen keuren de rappe rakkers overigens geen blik waardig.

Voor de grillig gevormde vensters van het doodshoofdaapjeshuis heeft Mager een verklaring. „Deze dieren leven in boomkruinen. Hun blikveld wordt op dat niveau niet door rechte lijnen omkaderd. De architect wilde dat ook in de kozijnen tot uitdrukking brengen. Opnieuw een voorbeeld dat Apenheul heel landschappelijk bezig is. We zijn altijd zó met apen druk geweest, dat schoonheid vaak een sluitpost was”.

Franz Liszt

Na een spannend knuppelpad door een moeras, bedoeld voor jonge avonturiers, komt een kinderboerij in beeld. Waarschijnlijk de eerste tropische ter wereld.

„Daarvoor zijn we te rade gegaan bij het Dayak-volk op Borneo, zegt Mager. „Scheepscontainers vol bouwmaterialen en gebruiksartikelen hebben deze oerwoudbewoners speciaal voor ons gemaakt”. Onder de paalwoningen, waar wisselexposities worden gehouden, scharrelt exotisch vee: varkens, Nubische geiten („Dat zijn toch lama’s?” hoor ik een kereltje roepen), duiven, hoenders en andere uitheemse huisdieren.

Mollige berberapen, de volgen de attractie, laten zich vandaag niet op de rug van een manenschaap rondrijden. De Afrikanen vertonen gelukkig ook niet een eigenschap van hun beroemde soortgenoten op de rots van Gibraltor: bedelen. In j twee vlooiende exemplaren meent een jonge kijker naaste verwanten te herkennen. „Dat lijken opa en oma wel!” Over gelijkenissen gesproken: pinchéaapjes hebben een bijna identieke witte, wilde haardos als de Duitse componist Franz Liszt. En de eerste gevonden keizersnorrebaardaap werd begin deze eeuw verkeerd opgezet. Met z’n geweldige snor in een krul omhoog, net als bij keizer Wilhelm...

Zilverrug

In het Dian-Fossey-gebied luieren de gorilla’s op een veilig eiland. Het publiek spiegelt zich graag aan deze mensapen. Met een extra-tele-kijker lukt het me Bongo een tel in de ogen te kijken. Hij geeuwt, wat toch indrukwekkender is dan apegapen. De enorme, ruim 200 kilo zware zilverrug kan zich de arrogantie veroorloven het publiek de rug toe te keren. Af en toe richt de ongekroonde keizer van Apenheul zich op om zich als een bodybuilder flink op de borst te kloppen. Geheid dat ze van bezoekerszijde het roffelen flauwtjes na-apen.

Het gebaar is vooral bedoeld om zoon Lukas ontzag in te boezemen. De goedgebouwde superpuber, die in 1982 in het Apeldoomse Lukasziekenhuis met een zuignapje werd “gehaald” (moeder Mandji had na 36 uur weeën geen puf meer), probeert het gezag steeds meer te ondermijnen. Wat dat betreft geeft Apenheul ook op dat vlak stof tot overdenken.

Stabiele clans

Pa Bongo, met 23 jaar in de bloei van zijn leven (de grijze vacht is een teken van volwassenheid, niet van ouderdom), zwaait de scepter over zestien zwartjassen. Naast vijf volwassen vriendinnen betreffen het tien kinderen en Sheila, een adoptiedochter. Allen behoren tot de zogenaamde westelijkelaaglandgorilla’s, waarvoor de Zweed Linnaeus de wetenschappelijke naam Gorilla gorilla gorilla bedacht. Toch simpeler als hij die vegetarische figuren gewoon Gorilla 3 had genoemd...

Apenheul, dat ruim twee decennia lang gorilla’s onderdak biedt, herbergt twee stabiele clans die door een van elkaar muur van groen gescheiden leven. Het park kon sinds 1979 25 keer op beschuit met muisjes trakteren. Alle baby’s werden door hun moeder in de groep opgevoed. Grappig om te zien hoe de dames hun peuters vervoeren. Mama buigt haar pols en maakt met de vingers en duim een zitplateau. Terwijl ze uit wandelen gaat, klemt het kleintje zich stevig vast aan haar onderarm.

De verzorgers zullen komende winter met tegenzin van de Kibaku-groep afscheid nemen. De mensapen maken plaats voor bonobo’s, dwergchimpansees die in de Zaïrese jungle voorkomen. Mager: „Het is unieke gebeurtenis dat een complete groep gorilla’s naar een andere dierentuin verhuist”.

Apentaal

Het apennatuurpark heeft overigens ervaring met het verkassen van primaten. Zo kreeg een koppel leeuwaapjes al een enkeltje richting Rio de Janeiro om in de vrije natuur te worden losgelaten. De hyperactieve beestjes bleken een voorsprong op soortgenoten uit een kooi te hebben. Ze konden al zelf insecten vangen en wisten bijvoorbeeld dat een wesp kan steken. De goudkleurige manendiertjes zijn zo groot als een eekhoorn en springen onrustig van tak op tak. Net of ze zich druk maken over de kap van hun tropisch regenwoud.

De ruim veertig pluiszachte wolapen zijn echter de trots van het park. Mager: „Het zijn lastige kostgangers, die hoge eisen stellen aan de kwaliteit van hun verblijf en verzorging. Ze doen het echter zo goed dat meer dan de helft van alle dieren in gevangenschap hier rondsjouwt”. Alleen dames bewegen zich tussen het publiek. De heren zitten met een aantal favoriete vrouwen op een eiland. Ze zouden hun loslopende eega’s met hand en tand verdedigen, zodra die om hulp riepen. Wie echter apentaal verstaat, treedt ook deze grijze ambassadeurs diplomatiek tegemoet. In plaats van hen, moeten de mensen elkaar maar meer aaien.

Apenheul is zeven maanden per jaar geopend: april-juni 9.30-17.00 uur, juliaugustus 9.30-18.00 uur, september-oktober 10.00-17,00 uur. Toegangsprijzen: volwassenen ƒ 16,-, kinderen 3 tot 10 jaar en 6S-plussers ƒ 10,-. Toegankelijk voor mindervaliden. Informatie: 055-3575757.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 18 juni 1996

Reformatorisch Dagblad | 92 Pagina's

Apenheuls corps diplomatique

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 18 juni 1996

Reformatorisch Dagblad | 92 Pagina's

PDF Bekijken