Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Egypte herbeleeft de Suez-crisis

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Egypte herbeleeft de Suez-crisis

Na veertig jaar laat het volk nog altijd tranen de vrije loop bij horen en zien van Nasser

7 minuten leestijd

CAIRO - Egypte is volslagen in de ban van “Nasser 56”. Meer dan een miljoen mensen zagen inmiddels deze documentaire. “Nasser 56” geeft de honderd dagen weer die veertig jaar geleden voorafgingen aan de nationalisatie van het Suez-kanaal. De herdenking van die belangrijke en roemruchte nationalisatie staat deze maand centraal.

De belangstelling voor “Nasser 56” toont ontegenzeglijk aan dat Nasser aan populariteit niets heeft ingeboet. Hij was de man die Egypte het gevoel van eigenwaarde teruggaf. Hij was de man die op durfde te treden tegen de westerse machten die Egypte in een economische greep hadden.

De Egyptische officieren hadden het corrupte regime van koning Faroek in 1952 verjaagd. Ze waren vol plannen om Egypte te ontwikkelen. Vooral de arme massa’s moesten daarvan profiteren. Om de productie van zowel landbouw als energie te vergroten, moest er bijvoorbeeld een nieuwe dam komen. Het water van de Nijl zou daardoor beter kunnen worden beheerst en de dam zou elektriciteit voor de Egyptische industrie kunnen opwekken.

Nasser was vastbesloten. Die dam zou en moest er komen. Toch kreeg hij de financiering van de dam niet rond. Nasser hoopte vooral op steun van de VS. Toen het antwoord negatief uitpakte, bezon hij zich op andere middelen.

Huisvader

De documentaire begint bij de fami lie Nasser thuis. Kinderen komen thuis van school en vertellen vader dat vriendjes in huizen met twee badkamers wonen terwijl zij er maar een hebben. Nasser vindt dat ze tevreden rtioeten zijn met wat ze hebben.

Hij wordt getoond als een huisvader die veel om z’n kinderen geeft. Na het Amerikaanse nee tegen de financiering van de dam, trekt hij zich terug in zijn werkkamer en zoekt tot het ochtendgloren naar oplossingen. De dam moet er komen. Het Suez-kanaal moet na natiortalisatie voor de inkomsten zorgen om de plannen te kunnen realiseren, vindt hij.

Nasser haalt adviseurs bij zich en bespreekt zijn plannen. Ze reageren geschokt. Natuurlijk hoort het Suezkanaal bij Egypte, het Egyptische volk zal als een blok achter het besluit staan, maar hoe zullen de grootmachten reageren? Verwacht wordt dat vooral Groot-Brittannië en Frankrijk, die de Suez-kanaalmaatschappij beheersen, in actie zullen komen. Op Israël wordt niet gerekend, dat heeft geen belangen. Over de rol van de VS zijn Nassers adviseurs onzeker. Nasser laat alle facetten zorgvuldig bestuderen; internationale overeenkomsten, de te verwachten internationale reacties, de sleutelposities die Egyptenaren na de overneming moesten innemen.

Op 26 juli 1956 houdt Nasser z’n beroemde toespraak op het Manshiyeplein in Alexandrië. Zijn familie ver poost dan met honderdduizenden andere Caïrenen met vakantie in de parel van de Middellandse Zee. Nasser wacht tot op het laatste moment op -informatie van de Egyptische geheime dienst. Alleen als hij het codewoord De Lesseps zou noemen, zouden de Egyptische troepen de kantoren van de Suez-kanaalautoriteit overnemen.

Nasser begint zijn toespraak ter gelegenheid van de vierde verjaardag van de revolutie van 1952. Tijdens de toespraak krijgt hij een briefje in z’n handen gedrukt. Hij weet nu dat het sein op groen staat. Hij vertelt de menigte dan hoe Egyptische dwangarbeiders in dienst van de Suez-kanaalmaatschappij in de 19e eeuw onder erbarmelijke omstandigheden aan het kanaal hebben gewerkt. Hij vertelt hoe onderkoning Said in een contract het Suez-kanaal voor de periode van 99 jaar aan de westerse machten heeft gegeven.

„De Lesseps (de bouwer van het Suez-kanaal) legde zijn condities aan de onderkoning op. Ik ben de onderkoning niet en ik ben niet bereid die condities te accepteren”. Het codewoord is gegeven. De toespraak wordt voor de radio uitgezonden. De mensen zitten aan de radio gekluisterd en als ze het codewoord De Lesseps horen, komen ze direct in actie.

De Franse directeur van de maatschappij reageert woedend. Zijn Franse en Engelse medewerkers zijn ver baasd. Dit kan toch niet? Egypte kan toch niet zomaar tegen een maatschappij die door Frankrijk en Engeland wordt beschermd optreden? De menigte op het Manshiya-plein reageert uitgelaten. En: mensen die “Nasser 56” herbeleven, reageren eveneens emotioneel. Dat was het grote moment.

Geen risico

De nationalisatieplannen zijn zorgvuldig geheimgehouden. Ezzat Adel, de voormalige voorzitter van de Suezkanaplautoriteit, hoort er pas 48 uur voor de beroemde toespraak van. Nationalisatie betekent dat Egypte het management van het kanaal in eigen hand neemt. Op de aanwezige buitenlanders kan niet worden gerekend, Ezzat Adel wordt gevraagd binnen 48 uur een plan te maken voor de Egyptische overneming.

Meer tijd krijgt hij niet, omdat er vooral geen risico mag zijn dat de plannen uitlekken. Het kanaal moet openblijven en het scheepvaartverkeer mag er niet onder lijden. Dat is een enomie opgave voor Egypte, dat he,t kader daar niet voor heeft. Maar Ezzat Adel maakt z’n plannen. Z’n mensen staan klaar sleutelfuncties over te nemen.

„Ik herinner me die dag nog goed”, zegt hij. „Nasser moet erg bezorgd zijn geweest dat we z’n codewoord niet zouden horen. Hij herhaalde De Lesseps nog verschillende keren. En toen zei hij: „Ik verklaar hierbij de nationalisatie van het Suez-kanaal”. Terwijl we de kantoren overnamen, hoorden we de mensen op straat zingen. Maar de nationalisatie was geen kwestie van een dag. We moesten het kanaal in bedrijf houden. Het werd vooral moeilijk toen de buitenlandse staf uit protest tegen de nationalisatie vertrok. Gelukkig waren er nog zeven ervaren Grieken die bereid waren onze Egyptische staf te trainen”.

Duidelijk blijkt dat Ezzat Adel daarin slaagde. Verbaasde Britten en Fransen stonden langs de kant van het Suez-kanaal en zagen dat het kanaal in bedrijf blijft. Dat hadden ze niet verwacht.

Engeland en Frankrijk zinnen op een militaire actie. Daarbij betrekken ze Israël, het land dat de Sinaï intrekt. En daar eindigt de documentaire. De oorlog is begonnen. Egypte is militair geen partij voor dé drie landen, maar de nationalisatie wordt niet ongedaan gemaakt. De oorlog liep uit op een militaire nederlaag, maar was een politieke overwinning en gaf Nasser een enorm krediet in de Derde Wereld.

Nog steeds echter kreeg Nasser geen steun voor z’n plannen om de dam bij Aswan te bouwen. Hij werd in de richting van de Sowjet-Unie gedreven. Nasser was in de eerste plaats een Arabische nationalist en geen communist. Pas na de oktober oorlog van 1973 werden de banden met het Westen weer hersteld.

Kritiek

Ma’moen el-Hodeibi, de bejaarde woordvoerder van de Moslim Broeders in Egypte, is een van de weinige Egyptenaren die kritiek hebben op de nationalisatie van het Suez-kanaal. „Natuurlijk steunden de Egyptenaren de nationalisatie maar sommigen waren ook bezorgd. Ik denk dat we niet goed genoeg waren voorbereid. De reactie van de westerse machten was te verwachten, terwijl ons leger niet was voorbereid. Konden we niet een jaar hebben gewacht tot ons leger in een betere staat van paraatheid verkeerde?”

Ezzat Adel deelt de kritiek van Hodeibi niet. Volgens het contract dat De Lesseps in 1869 met onderkoning Said sloot, zou de Suez-kanaalmaatschappij na 99 jaar in Egyptische handen overgaan. „Omdat de maatschappij wist dat ze na twaalf jaar het Suez-kanaal moest verlaten, werd er niet meer in onderhoud en verbetering van het kanaal geïnvesteerd. Als we het kanaal niet hadden genationaliseerd, hadden we in 1968 een vervallen troep gekre gen”

De kritiek van Hodeibi lijkt meer op kritiek om de kritiek. De Moslim Broeders vormen een verboden organisatie en alles wat kan worden gebruikt om de overheid af te kraken, wordt gebruikt. Want hoe zou Egypte na een jaar wel de militaire kracht kunnen hebben gehad om het militaire geweld van Frankrijk, Engeland en Israël te weerstaan? “Nasser 56” geeft een goed en authentiek beeld van de historische periode. De erfenis van Nasser is veertig jaar later beslist niet vergeten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 20 augustus 1996

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Egypte herbeleeft de Suez-crisis

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 20 augustus 1996

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken