Bekijk het origineel

Aow-plan biedt oplossing op korte termijn

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Aow-plan biedt oplossing op korte termijn

PCOB plaatst kanttekeningen bijfinancieringbasispensioen uit algemene middelen

6 minuten leestijd

Het vraagstuk van de financiering van de oudedagsvoorziening heeft in de afgelopen maanden een brede maatschappelijlse bedding gekregen. Politieke partijen, sociale partners en belai^enorganisaties gaven hun mening ten beste. De aow als basispensioen is een van de verworvenheden van de verzoi^gsstaat die het verdedigen waard zijn. Het kabinetsvoornemen de tekorten bij de aow gedeeltelijk te financieren uit de algemene middelen, is slechts een kortetermijn-oplossing.

In de jaren tachtig werden op basis van demografische gegevens dramatische geluiden gehoord over het vraagstuk van de dubbele vergrijzing. Voor de aow geldt in Nederland het zogenaamde omslagstelsel: de aow-premie wordt berekend door het aantal aow-pensioenen om te slaan over het aantal werkenden.

De verwachting is dat in 2010 de vergrijzingsdruk zich doet voelen. Vanaf dat moment gaat de generatie van de naoorlogse geboortegolf met pensioen. De premie voor hun basispensioen moet worden betaald door de in omvang beperkte generatie van de jaren zestig en zeventig. De economen De Kam en Nypels spraken in 1995 van een „tijdbom” die onder de Nederlandse samenleving tikt.

Niet iedereen deelt echter die dramatische voorspellingen. In 1986 werd door het parlement de commissie-Drees ingesteld, die rapporteerde dat de financiering v ^ de aow in de toekomst geen probleem hoefde te zijn. Dat was in 1993 ook de conclusie van de WjËtenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Beide rapporten gingen uit van een koppeling van de aow aan de cao-lonen.

Schatkist

Het kabinet zou dit jaar in het kader van „de vereisten van een sociaal stelsel op langere termijn” ook de aow betrekken. In het regeerakkoord 1994-1998 staat dat het kabinet zal onderzoeken hoe het draagvlak voor de financiering van de aow in de toekomst kan worden versterkt. Het kabinet lijkt zich nu voor te nemen de aowpremie, die door werknemers over hun inkomen in de eerste belastingschijf wordt betaald, te bevriezen, alsmede de toekomstige tekorten te financieren uit de algemene middelen. Via de belastingheffing zullen ook ouderen, naar draagkracht, een bijdrage leveren.

Het voorstel van het kabinet is op onderdelen vergelijkbaar met de visie van de Protestants Christelijke Ouderen Bond (PCOB) in haar nota “Ook in de toekomst verzekerd van een aow-basispensioen”. Om ook de meer draagkrachtige ouderen te betrekken bij het betaalbaar houden van de oudedagsvoorziening, is voorgesteld op een gegeven moment ook aowpremie te heffen over inkomen in de tweede en de derde belastingschijf. Dat betekent dat ook ouderen met een (zeer) aanzienlijk aanvullend pensioen een bijdrage leveren.

De PCOB is van mening dat belangenbehartiging vanuit de christelijk-sociale traditie inhoudt dat zij niet eng de belangen van de achterban behartigt. Wij zijn ook verantwoordelijk voor de oplossing van een collectief maatschappelijk vraagstuk. De dubbele vergrijzing gaat zowel de jongere als de oudere generatie aan. Daarom staat de PCOB op zich niet afwijzend tegenover het voorstel van het kabinet.

Kanttekeningen

Toch plaatsen wij ook kritische kanttekeningen. Ten eerste mag het vraagstuk van de vergrijzing niet los worden gezien van de ar beidsparticipatie van ouderen. Wanneer we dit vergelijken met andere lidstaten van de Europese Unie, blijkt dat in Nederland nog maar weinig ouderen werkzaam zijn. Van de Nederlandse mannen in de leeftijdscategorie 60-64 jaar werkte in 1991 nog slechts 27 procent.

Ten tweede gelden in het kabinetsvoorstel belangrijke macroeconomische voorwaarden. Het verminderen van de staatsschuld, waardoor het Rijk minder renteverplichtingen heeft, schept financiële ruimte voor het kabinet. Daarnaast is de economische groei bepalend voor de belastingopbrengsten. Het kabinet gaat hierbij uit van ‘zonnige’ cijfers. Hier wreekt zich dat het kabinet een beperkte tijdshorizon heeft (normale kabinetsduur, vier jaar), terwijl de zogenaamde dubbele vergrijzing om langetermijnoplossingen vraagt.

Ten derde is het risico reëel aanwezig dat het volksverzekeringskarakter bij de aow sluipenderwijs verdwijnt. Ondanks het feit dat de aow elementen van een voorziening, een pensioen en een verzekering in zich heeft, is het zaak dat het behoefte-element van een voorziening- niet gaat overheersen.

De diverse politieke partijen hebben in de afgelopen maanden hun licht laten schijnen over de aow. Merkwaardig is echter dat het kabinetsvoorstel alleen gesteund lijkt te worden door oppositiepartij CDA. Vorige week berichtte de Telegraaf uit een gelekte interne notitie dat het CDA de toekomstige tekorten in dé aow uit de algemene middelen wil dekken. De regeringspartijen hebben alle drie echter ingezet op een andere koers.

PvdA en D66 willen dat ouderen met een redelijk tot goed aanvullend pensioen ook aow-premie gaan betalen. Daamaast wil de PvdA de vorming van een reservefonds dat een buffer vormt tegen de dubbele vergrijzing. In dat fonds worden de extra premies van werkenden en de premies over de aanvullende pensioenen gestort voor de jaren van grote vergrijzingsdruk. De WD daarentegen blijft pleiten voor een verhoging van de pensioengerechtigdeleeftijd van 65 naar 67 jaar.

Welvaartsvast

Naast de financieringswijze van de aow is ook de indexatie van het basispensioen van belang. Wanneer de aow daadwerkelijk het fundament van ons pensioengebouw vormt, dan dient het fundament ook hecht en vast te zijn. In de periode 1970-1990 zijn de Ionen sterker gestegen (180 procent) dan de prijzen (160 procent). Het aQw-pensioen is in die periode echter vrijwel niet geïndexeerd geweest aan de ontwikkeling van de cao-lonen. Na 1979 is de koopkracht van het aow-pensioen zelfs met 7 procent gedaald, terwijl de welvaart met 12 procent toenam. Als het aan de werkgeversorganisatie VNO-NCW ligt, is zelfs de indexatie aan de ontwikkehng van de’ prijzen (de zogenaamde waardevaste aow) „onder omstandigheden” niet haalbaar. Deze uitholling van het basispensioen is onaanvaardbaar. Uit cijfers van het CBS blijkt dat ruim 40.000 huishoudens in Nederland alléén van aow rond moeten komen. De ouderenorganisaties hebben in samenwerking met het Nibud een onderzoek gedaan (1992) waaruit bleek dat (alleenstaande) ouderen met alleen aow maandelijks tekortkomen.

De PCOB kan zich beter vinden in het standpunt van de Vakcentrale voor Middelbaar en Hoger Personeel (MHP). Zij bepleitte onlangs dat het pensioengebouw gefundeerd dient te zijn op de aow als „betrouwbare basisverzekering”. Daarin past volgens de MHP een voorspelbare methode van indexering, namelijk de loonindex. Wanneer het aow-pensioen wordt uitgehold, verschuift de vergrijzingsproblematiek naar de eerste verdieping van het pensioengebouw, de aanvullende pensioenen. Veel pensioenregelingen kennen immers een zogenaamde aow-inbouw, omdat aow en aanvullend pensioen gecombineerd een bepaald percentage van het .brutoloon bedragen.

Maatstaven

Het kabinet-Kok lijkt niet bereid in deze kabinetsperiode met een langetermijnoplossing voor het vergrijzingsvraagstuk te komen. Voor een structurele oplossing verwijst PvdA-fractievoorzitter Wallage naar de kabinetsbesprekingen van 1998. De tijd schrijdt echter voort. De PCOB zal de voorstellen van regering en parlement toetsen aan de hand van de volgende vragen. Ten eerste, blijft de aow op een aanvaardbaar sociaal minimum en wordt zij gekoppeld aan de cao-lonen? Ten tweede, worden de extra lasten van de dubbele vergrijzing gespreid?

De auteurs zijn respectievelijk waarnemend voorzitter en beleidsniedewerler sociaal-economisclie zaleen van de Protestants Christelijke Ouderen Bond (PCOB).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 september 1996

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Aow-plan biedt oplossing op korte termijn

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 september 1996

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken