Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Duizenden leugens, maar één waarheid

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Duizenden leugens, maar één waarheid

5 minuten leestijd

Een politieman die laat zien dat de politie fouten maald. J. A. Blaauw, oud-hoofdcommissaris van de politie in Rotterdam, durft het aan. In zijn boek “Verdacht van moord” gaat hij op zoek naar de echte waarheid. StuHJe bij beetje.

Het zit Blaauw in het bloed. In een eerder boek kwam hij tot de verbijsterende conclusie dat de Duitse seriemoordenaar Bruno Lüdke geen enkele van de 53’ door hem bekende moorden op vrouwen kon hebben gepleegd. „Zoiets blijft me boeien”, zei Blaauw eind vorig jaar in een interview met deze krant. „Er is nauwelijks iets nieuws onder de zon. Toen schreef men met de pen, later met de schrijfmachine en nu met de computer. Eén ding kan die computer echter nooit vervangen: het instinct en de mentaliteit van een politieman”.

In “Verdacht van moord” reconstrueert Blaauw -veertig jaar trouwe dienst- zes dubieuze Nederlandse moordonderzoeken. Bekende en minder bekende. Zo zullen maar weinig lezers zich iets voor kunnen stellen bij „de moordzaak Keesje Vermeulen”. De „Zaanse paskamermoord” is echter nog niet zo heel lang geleden.

Tot in detail beschrijft de oudhoofdcommissaris de feiten. Hij moet wekenlang in stoffige politiedossiers hebben geneusd. Hij schetst alleen de werkelijkheid, de non-fictie. Ne!;gens laat hij zich verieiden tot fictie, tot eigen invulling. Dat is sterk. Alleen zo kan Blaauw geloofwaardig de achterkant van sommige moordonderzoeken laten zien.

Rivaliteit

Onderzoeken die, naar de mening van Blaauw, gekenmerkt worden door „falend rechercheleiderschap, ongezonde rivaliteit, niet-professionele verhoormethoden en een ongeremde sco ringsdrift”. De hieruit voortvloeiende blunders hebben in sommige gevallen geleid tot een gerechtelijke dwaling.

Blaauw legt die term tweeledig uit. „Wanneer de rechter op grond van later gebleken feiten er in zijn vonnis faliekant naast blijkt te zitten. Hij is op het verkeerde been gezet door politie en/of Justitie”. Er is ook sprake van dwaling „als de rechter beter had moeten en kunnen weten, zodat hij tot een ander oordeel had moeten komen”.

De inspiratiebron voor het speur- en schrijfwerk ligt voor Blaauw in de inmiddels klassieke moordzaak GiessenNieuwkerk uit 1923. De 45-jarige overwegwachter Jacob de Jong werd op 3 augustus van dat jaar langs de spoorlijn Dordrecht-Gorinchem met een hamer vermoord. Ruim twee jaar later stonden twee verdachten voor de Dordtse rechtbank. De politie deed haar best de waarheid boven tafel te krijgen, inclusief infiltratie.

De rechter veroordeelt beide mannen tot vijftien jaar gevangenisstraf, een vonnis dat begin 1926 door het gerechtshof in Den Haag wordt bevestigd. Daarmee lijkt de zaak gesloten. Een journalist van het dagblad Het Volk weet echter de kroongetuigen (op grond van hun verklaring zijn de verdachten veroordeeld) aan de praat te krijgen. Dan blijkt het hele verhaal verzonnen. Onder druk van de politie en tegen betaling hebben ze een verklaring afgelegd.

De zaak wordt heropend en op 1 oktober 1929 worden beide verdachten door het Amsterdamse gerechtshof vrijgesproken. Totaal onschuldig aan de moord op Jacob de Jong te Giessen-Nieuwkerk hadden zij bijna vijf jaar in de gevangenis gezeten. De voorzitter van het Amsterdamse hof, mr. Joh. M. Jolles, sprak bij de behandeling van de zaak de historische woorden: „Er zijn duizenden leugens, maar er is slechts één waarheid”.

Paskamer

Vijf andere moordzaken volgen in het boek. Drie uit Rotterdam (hoe kan het ook anders), een uit de Achterhoek en de zogenaamde Zaanse paskamermoord, de op 30 november 1984 in Zaanstad gepleegde moord op de 21jarige Sandra van Raalten.

De jonge vrouw werd badend in het bloed gevonden in een van de paskamers van de boetiek waar ze werkte. De fietsenmaker Rob van Z. werd door Justitie als verdachte voor de rechter gebracht. Een van de bewijsmiddelen was de aanwijzing van de speurhond Tim. Hij haalde Van Z. uit een rijtje mannen bij een sorteerproef met de zakdoek waarmee Sandra’s handen waren vastgebonden.

Op 19 maart 1987 werd Van Z. door de Haarlemse rechtbank veroordeeld tot twaalf jaar cel. Bij het hoger beroep in februari 1988 had Van Z. een andere advocaat, de bekende strafpleiter mr. Doedens. Over de activiteiten van de speurhond zei hij: „Laat Tim in z’n waarde als hond en houdt het strafrecht gezond”. Slechts twee dagen had het hof nodig om Van Z. vrij te spreken.

Conclusie van Blaauw: „let Van Z. had de politie eenvoudigweg de verkeerde te pakken”. Bij moordonderzoek moet de politie aan de hand van alle beschikbare gegevens een daderframe maken. „De enige die daar echt in past, de benaming zegt het reeds, is DE dader en niet een dader. DE dader moet vervolgens dus opgespoord worden”.

Schuld

Het boek van Blaauw laat de lezer (en de politie) op een soms verbijsterende manier de ethische kanten van het vak zien. De rechercheur laat zich in zo’n situatie „door eigen overtuiging van schuld meeslepen, zonder nog oog te hebben voor de mogelijkheid van onschuld”. Want tenslotte is iedereen onschuldig tenzij het tegendeel is bewezen.

De zeer recente geschiedenis laat ook wonderlijke gangen van het recht zien. Zo werd een jongen die zijn moeder met een Bic-balpen door het oog zou hebben geschoten en zo gedood, door het Haagse hof vrijgesproken. De rechtbank had hem eerder veroordeeld tot twaalf jaar cel.

Hopelijk neemt Blaauw de pen nog eens ter hand.

N.a.v. “Verdacht van moord”, door J. A. Blaauw; uitg. De Fontein, Baam, 1596; 286 Hz.; ƒ29,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 25 november 1996

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Duizenden leugens, maar één waarheid

Bekijk de hele uitgave van maandag 25 november 1996

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken