Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Succes met transplantaties van navelstrengbloed

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Succes met transplantaties van navelstrengbloed

6 minuten leestijd

In verschillende plaatsen in de Verenigde Staten en Europa worden momenteel banken met ingevroren navelstrengbloed aangelegd. Direct na het {kavelen van een pasgeboren baby wordt de ader van de navelstreng aangeprikt en het erin aanwezige bloed opgevangen in een plastic bloedzje. Uiteraard wordt eerst toestemming van de ouders gevraagd. Gemiddeld wordt uit een navelstreng zo’n honderd milliliter bloed verkregen. Dit bloed wordt vervolgens ingevroren en in grote containers in bevroren toestand ;in vloeibare stikstof bij -196 C) bewaard.

Waarom is er zo’n grote belangitelling voor bloed uit de navelitreng? Enkele jaren geleden is ontlekt dat in dit bloed zogenaamde itamcellen aanwezig zijn. Zulke itamcellen bevinden zich bij volvassen mensen alleen in het beennerg. Ze zijn uiterst belangrijk, vant uit deze cellen worden dooropend nieuwe bloedcellen gevormd, ïn aangezien onze bloedcellen maar ;en beperkte levensduur hebben sommige witte bloedcellen maar ;en aantal uren!) is voortdurende lieuwvorming noodzakelijk.

Bij behandeling van onder andere eukemieën is het vaak noodzakelijk „eer hoge doses chemotherapie of )estraling toe Ie dienen. Bij zuUce Otensieve behandelingen worden liet alleen de kwaadaardige cellen aangetast, maar ook de gezonde stamcellen. Hierdoor komt de vorming van nieuwe bloedcellen stil te liggen. Om dit proces weer op gang te krijgen, wordt na de behandeling beenmerg, dat is afgenomen bij een gezonde donor, via een infiius toegediend aan de zieke. De in het beenmergtransplantaat aanwezige stamcellen reizen door het lichaam, nestelen zich in de botten en zullen in de meeste gevallen bloedcellen gaan aanmaken.

Geschikte donor

Een van de problemen van beenmergtransplantatie is echter dat voor vele patiënten geen geschikte donor beschikbaar is. Dit hangt samen met een vaak voorkomende, ernstige complicatie van beenmergtransplantatie, die wordt aangeduid met de Engelse term: Graft versus Host Disease (letterlijk vertaald: transplantaat-tegen-gastheer-ziekte). Deze complicatie ontstaat doordat lymfocyten (afweercellen) afkomstig uit het beenmergtransplantaat het lichaam van de patiënt als “vreemd” zien, wat tot ernstige aantasting van de huid en organen zoals lever en darm kan leiden.

Het verloop van deze transplantatieziekte is in sommige gevallen zelfs dodelijk. Hoe groter echter de gelijkenis in weefselkenmerken (de zogenaamde HLA-antigenen) tussen donor en patiënt, hoe kleiner het risico op het optreden van deze complicatie. Daarom wordt voorafgaand aan de transplantatie onderzocht of de weefselkenmerken van de donor overeenkomen met die van de patiënt (zogenaamde HLA-matching). Bij voorkeur wordt gebruikgemafe van een beenmergdonor uit de naaste familie. De kans op Graft versus Host Disease is dan het kleinst. Voor 70 procent van de patiënten is echter geen familiedonor met dezelfde weefselkenmerken beschikbaar. Enige uitkomst wordt geboden doordat wereldwijd ongeveer twee miljoen mensen zich als vrijwillige beenmergdonor hebben aangemeld. Ten gevolge van onder andere de enorme variatie in weefselkenmerken onder de wereldbevolking, kan echter voor slechts zo’n 30 procent van de patiënten tijdig een geschikte donor uit dit bestand van vrijwilligers worden opgeroepen.

Hoopgevend

Daarom is er zo’n grote belangstelling voor navelstrengbloed als alternatief voor beenmerg. Als navelstrengbloed zou kunnen worden gebruikt als bron van stamcellen voor transplantatie, kan door het aanleggen van banken met grote aantallen ingevroren navelstrengbloedmonsters de kans op het vinden van een geschikt stamcelpreparaat sterk worden vergroot. Bovendien is zo’n navelstrengbloedtransplantaat onmiddellijk beschikbaar en kan dus veel sneller met de behandeling worden begonnen. Een ander voordeel is dat het afnemen van navelstrengbloed voor niemand belastend is, terwijl het afnemen van beenmerg onder narcose plaatsvindt.

Sinds 1988 zijn wereldwijd ongeveer tweehonderd navelstrengbloedtransplantaties uitgevoerd. Deze transplantaties werden uitgevoerd bij kinderen met leukemie of met een ernstige erfelijke afwijking en er werd gebruikgemaakt van navelstrengbloed van een pasgeboren broertje of zusje van de zieke (dus een “familiedonor”). De resultaten waren hoopgevend; in de meeste gevallen trad herstel van de bloedcelvorming op. Bovendien kwam er veel minder vaak ernstige Graft versus Host Disease voor dan bij beenmergtransplantaties.

In de afgelopen twee jaar is in enkele transplantatiecentra de volgende stap gezet: transplantaties met navelstrengbloed van niet-verwante “donoren”. De resultaten van de eerste 44 transplantaties hiermee zijn in de afgelopen maanden gerapporteerd in ITie New England Journal of Medicine en in het Amerikaanse vakblad voor hematologen. Blood. Deze transplantaties vonden plaats in twee Amerikaanse transplantatiecentra en in Parijs. Er werd in alle gevallen gebruikgemaakt van eenheden navelstrengbloed van het New York Blood Center.

Deze bloedbank is het verst met het aanleggen van een navelstrengbloedbank: er liggen momenteel zo’n 6000 eenheden navelstrengbloed ingevroren. De patiënten waren nagenoeg allemaal kinderen, van wie de meesten leden aan leukemie en enkelen aan fatale erfelijke afwijkingen. De resultaten van deze eerste transplantaties met navelstrengbloed van niet-verwante donoren zijn positief te noemen. Bij op twee na alle patiënten trad herstel van de bloedcelvorming op, hoewel bij velen wel trager dan na beenmergtransplantatie.

Kinderen

Het verrassendste was dat ernstige vormen van Graft versus Host Disease slechts bij 15 procent van de patiënten optrad. Dat is veel minder vaak dan na transplantaties met beenmerg van niet-verwante donoren (50 procent). Helaas was het niet zo dat alle patiënten in leven bleven: na een jaar was alsnog de helft van de patientjes overleden. De belangrijkste doodsoorzaken waren: terugkeer van de ziekte (leukemie), de gevolgen van de intensieve chemotherapie en infecties. Hierbij moet in aanmerking worden genomen dat deze experimentele behandeling steeds is toegepast bij zeer ernstige patiënten, waarvoor geen andere behandelingsmogelijkheden meer voorhanden waren.

Nagenoeg al deze transplantaties zijn uitgevoerd bij kinderen, omdat men nog niet weet of er in navelstrengbloed voldoende stamcellen aanwezig zijn om volwassenen te kunnen behandelen. In deze studie waren echter enkele oudere kinderen betrokken, die bijna het gewicht van een volwassene hadden. Ook bij deze kinderen trad herstel van de bloedcelvorming op, zij het vertraagd.

Inmiddels is één geval gerapporteerd van navelstrengbloedtransplantatie bij een volwassene, die ook succesvol verliep. Dit alles wijst erop dat navelstrengbloedtransplantatie een veelbelovende therapie kan worden ter ondersteuning van de bloedcelvorming bij kinderen en wellicht ook bij volwassenen met leukemieën, erfelijke afwijkingen aan de bloedcellen of kwaadaardige tumoren die behandeld moeten worden met intensieve chemotherapie of bestraling. Een niet opgelost probleem is echter het langzame herstel van de bloedcelvorming, waardoor de patiënten een kritieke fase van enkele weken doormaken.

Ook in Europa wordt gewerkt aan het aanleggen van navelstrengbloedbanken. Daartoe is de stichting Eurocord opgericht. In Nederland is een begin gemaakt door een samenwerkingsverband van de Bloedbank Leydsenhage, de Bloedbank NoordNederland, de Bloedbank Nijmegen en het Centraal Laboratorium van de Bloedtransfusiedienst van het Nederlandse Rode Kruis te Amsterdam.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 4 december 1996

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Succes met transplantaties van navelstrengbloed

Bekijk de hele uitgave van woensdag 4 december 1996

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken