Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Ons huwelijk is veilig, ons leven niet”

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Ons huwelijk is veilig, ons leven niet”

Fundamentalisten dreigen prof. Abu Zaid met de dood als hij terugkeert naar Egypte

5 minuten leestijd

CAÏRO - In de afgelopen weten deden in Egypte geruchten de ronde dat professor Nasr Abu Zaid de Koning-Feisalprijs zou krijgen voor zijn studies op het terrein van de islam. Toch werd de prestigieuze prijs toegekend aan dr. Ahmed Omar lÉshem, rector van de Azhar Univoisiteit in Caïro.

De geruchten rond de toekenning van de prijs aan dr. Abu Zaid bleken te zijn gebaseerd op een artikel van Mohammed Abu As’ad in het Egyptische weekblad Al-Ahali, die flaarin voorstelde dat Nasr Abu Zaid de prijs zou krijgen.

De geruchten haalden overigens wel de merkwaardige positie van Abu Zaid naar voren. Enerzijds brachten islamisten hem voor de rechtbank wegens vermeende afval van de islam. De rechter bepaalde na een omstreden proces dat Abu Zaid van zijn vrouw moest scheiden. Volgens het islamitische recht mag een moslimvrouw niet met een niet-moshm zijn getrouwd. Als de conclusie luidt dat Abu Zaid de islam heeft verlaten, moet er dus een scheiding worden voltrokken.

Mekka

Anderzijds zijn er liberale denkers, onder wie de genoemde Mohammed Abu As’ad, die Abu Zaid juist prijzen om zijn onderzoek naar nieuwe wegen om de koran te begrijpen. „Een toekenning van de Koning-Feisalprijs aan Abu Zaid zou fantastisch zijn geweest. Daarmee zou de uitspraak van de rechter tegen Abu Zaid onderuit zijn gehaald. Verder zou het een enorme dreun in het gezicht van de Moslimbroeders hebben betekend”, verklaarde Volkhard Windfiihr, voorzitter van de vereniging van buitenlandse journalisten in Caïro. Windfuhr gelooft dat koning Fahd van Saudi-Arabië persoonlijke sympathieën koestert voor de naar Nederland gevluchte hoogleraar.

Abu Zaid reageerde verrast toen hem, kort voor de bekendmaking van de nominatie van dr. Hashem, naar de Koning-Feisalprijs werd gevraagd. „Ik weet van niets, maar als het waar zou zijn, is dat een bewijs dat moslims respect voor elkaar hebben. Als het niet waar is -en ik denk dat het niet waar is-, dan laat het zien dat de islam nog steeds door een erg traditionele wijze van denken wordt gedomineerd”.

„Stel dat ik de prijs zou krijgen, dan zou ik naar Mekka gaan om daar de omra (kleine pelgrimstocht) te doen en ik zou (de Saudi’s) toestemming vragen om de hadji (de jaarlijkse bedevaart) te mogen maken”. Dat is geen uitspraak van iemand die de islam vaarwel heeft gezegd.

De rechtszaak tegen Abu Zaid heeft aangetoond hoe verdeeld de islam is. Die verdeeldheid gaat verder dan die tussen radicale islamisten en liberale denkers. De laatsten zijn op hun beurt weer verdeeld over de houding van Abu Zaid ten opzichte van de rechtbank. Zij verwijten dat hij niet voor de rechtbank is verschenen om zich te verdedigen. Daardoor waren de islamisten in staat hun eigen interpretatie van het werk van Abu Zaid te geven.

Abu Zaid is het met die houding principieel niet eens. „Als het alleen om mijn persoonlijke veiligheid ging of die van mijn familie, dan zou ik voor de rechtbank de islamitische geloofsbelijdenis hebben uitgesproken en was de zaak snel voorbij geweest. Maar dat zou een precedent zijn geweest in de Egyptische rechtspraak. Een rechtbank heeft niet het recht om iemand te beoordelen op zijn geloofsovertuiging. Dat betekent: inquisitie. Mijn vrouw en ik kozen daarom voor de moeilijke weg. We willen de islam verdedigen tegen degenen die de islam misbruiken voor persoonlijke of politieke doeleinden”.

„Islamitische geleerden hebben het recht op ihtihad (= uitleg van de islam). Ihtihad betekent het gebruik van alle intellectuele capaciteiten om binnen de islam tot iets nieuws te komen. Daarin mogen ook fouten worden gemaakt. De islam beschermt dat recht”, aldus Abu Zaid.

„Ik ben niet de persoon die het recht op onfeilbaarheid opeist en ik ben er op tegen dat mensen dat voor zichzelf opeisen”, vervolgt hij. „Degenen die het met mij niet eens zijn, kunnen met mij in debat gaan. Maar ze hebben niet het recht mij van ketterij te beschuldigen. Natuurlijk zijn er grenzen: bijvoorbeeld als je gaat twijfelen aan het bestaan van Allah aan de profeet Mohammed en alle profeten voor hem”, legt hij uit.

Status koran

De problemen rond de denkbeelden van Abu Zaid zitten vooral in de status van de koran. „Is de koran het eeuwige woord van Allah of is de koran totstandgekomen zoals elk ander boek in de wereld? In de negende eeuw bepaalden toenmalige politieke machthebbers dat de tekst van de koran letterlijk uit de hemel is neergedaald. Daarmee konden destijds politieke tegenstanders worden uitgeschakeld”.

Dit beeld van de koran wordt vandaag de dag door het merendeel van de moslims als dogma aanvaard. „Daardoor trad er een enorme verstarring in het denken op. Dat wil ik doorbreken”, aldus Zaid. Maar dogma’s die eeuwenlang nauwelijks het onderwerp van discussie zijn geweest, zijn ondanks hun pntstaansgeschiedenis niet zo makkelijk te doorbreken. Daarmee zou Abu Zaid met bijvoorbeeld Maarten Luther kunnen worden vergeleken, die toen hij bepaalde vastgeroeste dogma’s omverhaalde ook verzet opriep.

Het hooggerechtshof bepaalde in augustus dat de eerder gedane uitspraak van de rechter dat Abu Zaid een afvallige van de islam is, correct is. Dat was Abu Zaid en degenen die zijn zaak steunen een enorme klap in het gezicht. Toch gaven de advocaten van Abu Zaid het niet op. Zij vroegen de rechter de door de beide echtelieden ongewenste scheiding niet te voltrekken. Op 19 december bepaalde de rechter dat het eerder gedane vonnis niet behoefde te worden uitgevoerd.

„Dat is goed nieuws”, verklaarde Abu Zaid. „Nu kunnen mijn vrouw en onze beide families niet langer worden lastiggevallen door mensen die zeggen dat we illegaal samenwonen. Ons huwelijk is nu veiliggesteld, maar onze levens zijn dat beslist nog niet”. Militante islamisten gaven immers al het sein. Abu Zaid blijft voor hen een afvallige van de islam en verdient daarom de doodstraf. Als er dan geen overheid is die de doodstraf van een ketter voltrekt, dan moeten anderen die taak op zich nemen. Terugkeer naar Egypte is daarom, hoe graag Abu Zaid en zijn vrouw dit ook willen, geen optie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 16 januari 1997

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

„Ons huwelijk is veilig, ons leven niet”

Bekijk de hele uitgave van donderdag 16 januari 1997

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken