Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Paars is roder dan gedacht”

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Paars is roder dan gedacht”

Bolkestein doet het in opiniepeilingen beter dan in werkelijkheid

4 minuten leestijd

LEIDEN - VVD-leider F. Bolkestien mag zo hard als hij wil roepen dat het paarse kabinet een hoog liberaal gehalte heeft, het is de PvdA die tot op heden het meest van haar verkiezingsprogramma heeft gerealiseerd in het gevoerde beleid. Dat blijkt uit het onderzoeksrapport “Van Program tot Beleid” dat vorige week aan de Rijksuniversiteit te Leiden verscheen.

Op de meeste van de onderzochte beleidsterreinen krijgt de Nederlandse democratie van de onderzoekers een pluim. Partijen lijken inderdaad ernst te maken met hun verkiezingsbeloften. Maar onderling zijn er tussen de partijen duidelijke verschillen te bespeuren.

Op welhaast elk van de onderzochte beleidsterreinen weet de VVD de vertaalslag van haar verkiezingsprogramma niet goed te maken. Daarentegen scoort de PvdA opzienbarend goed. Het is opvallend dat de resultaten van D66 daartussen precies het midden houden. Dat geeft iets weer van de politieke verhoudingen tussen de coalitiepartijen. Kennelijk zijn het de Nederlandse sociaal-democraten, in weerwil van de pretenties in het VVD-kamp, die een ste vig stempel op ‘hun’ kabinet-Kok drukken.

Opmerkelijk is ook dat het CDA het als oppositiepartij niet eens zo onverdienstelijk doet, gemiddeld zelfs nog beter dan de VVD. Wellicht is een verklaring daarvoor, dat het programma “Wat echt telt” van de christen-democraten eigenlijk een voortzetting is van het onder de kabinetten-Lubbers gevoerde beleid en weinig ingrijpende veranderingen bepleit. In feite is dat eveneens het geval met het PvdA-programma. Samen vormden deze partijen immers het vorige kabinet, waartegen D66 en VVD gezamenlijk oppositie voerden. Vooral het VVD-programma is aanmerkelijk radicaler van toon.

Een ander aspect is dat veel van de verkiezingsbeloften van vooral VVD en D66 zijn gestoeld op een minder rooskleurige verwachting van de economische ontwikkelingen dan nodig bleek. Juist daarom bepleiten de liberalen harde maatregelen. Dat komt bijvoorbeeld duidelijk naar voren in de passage in het VVD-verkiezingsprogramma die beoogt de koppeling tussen het minimumloon en de uitkeringen volledig los te laten en de uitkeringen te bevriezen.

Door de gunstige economische ontwikkeling verbeterde de verhouding tussen actieven en inactieven toch onverwacht sterk en kon de Wet koppeling met afwijkingsmogelijkheden, geheel volgens PvdA-wens, gehandhaafd blijven. In een economisch gunstig klimaat is het politiek gezien nu eenmaal onhandig om ingrijpende wijzigingen in het economisch beleid voor te staan, zoals de VVD heeft gedaan.

Praat en daad

Er is één beleidsterrein waarvoor de onderzoekers de Nederlandse democratie een veeg uit de pan geven. Dat betreft de discriminatie van minderheden. „Er wordt in de verkiezingsprogramma’s wel veel over discriminatie gesproken en men is wel erg afkeurend, maar men komt niet met concrete beloftes om die situatie te verbeteren”, concluderen de onderzoekers in het desbetreffende hoofdstuk in het rapport. En even later blijkt ook het beleid op dit terrein meer praat dan daad te zijn.

Het probleem van de geringe helderheid en concretisering van de verkiezingsprogramma’s is een probleem dat ook ten aanzien van andere beleidsterreinen gesignaleerd wordt. „De kiezers zouden meer gebaat zijn bij helder uitgewerkte en meer concrete beloftes”, aldus de onderzoekers.

Met de Tweede-Kamerverkiezingen in het vooruitzicht rest dus de politieke partijen in Nederland, en nog het meest de ‘VVD, de taak duidelijk te maken waarvoor zij staan. In feite staat politiek Den Haag op de kruising tussen een zuiver pluralistisch democratisch stelsel en aan de andere kant de veramerikanisering van de politiek; de ‘mannetjes-politiek’, de ‘televisiedemocratie’ ofwel de ‘taboe-doorbrekende politicus’. Is Bolkestein al afgeslagen? In de opiniepeilingen doet zijn partij het in ieder geval beter dan op basis van het onderzoeksrapport gerechtvaardigd is.

Theorie

Het onderzoek, uitgevoerd door een groep van dertien Leidse politicologiestudenten, gaat na of de vier grote politieke partijen in Nederland (PvdA, VVD, D66 en CDA) doen wat ze de kiezer beloofd hebben. Daarbij is uitgegaan van de pluralistische democratietheorie, waarvan J. A. Schumpeter de grondlegger is.

Deze theorie ziet de representatieve democratie als een marktplaats, waarop verschillende partijen aan de hand van hun verkieziiigsprogramma periodiek om de gunst van de kiezer strijden. Is een dergelijke democratie zuiver, dan zullen die partijen ook hun best doen om de beloften uit hun verkiezingsprogramma in beleid om te zetten, zeker de regeringspartijen. „Wanneer partijen die aan de regering deelnemen volstrekt andere dingen doen dan ze in hun programma beloofd hebben, is er iets mis met de democratie”, zo stellen de bij het onderzoek betrokken docenten prof. drs. B. Tromp en dr. R. Hillebrand.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 10 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

„Paars is roder dan gedacht”

Bekijk de hele uitgave van donderdag 10 juli 1997

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken